منظور از چلهنشيني، عبادت چهل روز (اربعين) در سير و سلوك عرفاني و مراقبت 40 روزه از خود است تا از اين طريق باطن فرد به آمادگي لازم جهت دريافت حكمت و علوم الهي نائل شود. عدد 40 اسرار و خواصي دارد كه براي ما ناشناخته است، ولي ميتوان حكمتهايي را براي آن احتمال داد.
به منصه ظهور رسيدن استعدادها و به كمال رساندن آنهادر اين بحث انسان در 40 سالگي به كمال و بلوغ عقلي خود نائل ميشود. إِذا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ بَلَغَ أَرْبَعينَ سَنَةً قالَ رَبِّ أَوْزِعْني أَنْ أَشْكرَ نِعْمَتَك الَّتي أَنْعَمْتَ عَلَي وَ عَلى والِدَي: و چون انسان به 40 سالگي برسد، گويد پروردگارا مرا توفيق ده كه بر نعمتت كه بر من و بر پدر و مادرم ارزانى داشتى سپاس بگزارم.
جاري شدن حكمت در وجود انسان مخلصمراقبت اربعيني همواره مورد توجه اهل سلوك بوده و در روايت داريم: من أخلص لله أربعين صباحا ظهرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه: هر كس 40 روز خود را براي خدا خالص گرداند، چشمههاي حكمت از قلب او بر زبانش جاري خواهد شد.
همچنين امام باقر (عليهالسّلام) فرمودند: مَا أَخْلَصَ الْعَبْدُ الْإِيمَانَ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْبَعِينَ يوْماً أَوْ قَالَ مَا أَجْمَلَ عَبْدٌ ذِكرَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَرْبَعِينَ يوْماً إِلَّا زَهَّدَهُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِي الدُّنْيا وَ بَصَّرَهُ دَاءَهَا وَ دَوَاءَهَا فَأَثْبَتَ الْحِكمَةَ فِي قَلْبِهِ وَ أَنْطَقَ بِهَا لِسَانَه: هيچ بندهاي ايمان خود به خدا را در 40 روز خالص نگرداند، مگر آن كه پروردگار او را نسبت به دنيا كم توجه كرده و دردها و درمانها را نشانش خواهد داد. سپس حكمت در قلب او استوار شده و زبان خود را نيز به حكمت خواهد گشود.
ملكه شدن عادتي نيكو در وجود انسانشايد يكي از آثار تكرار مداوم 40 روزه كار نيك، به وجود آمدن عادت نيكي در وجود انسان باشد و از آن پس آن كار را راحتتر انجام دهد. عبادت اربعين در قرآن كريم نيز بيان شده است. فَتَمَّ ميقاتُ رَبِّهِ أَرْبَعينَ لَيلَة. همانجا كه خداوند حضرت موسي (ع) را به مدت 40 روز به محل وعده خود فراخواند.
پس از بيان برخي حكمتهاي احتمالي در انجام اعمال يا ترك اعمالي در 40 روز، به ياد زيارتي ميافتيم كه يكي از خصوصيات مؤمن دانسته شده است؛ زيارت اربعين. امام حسن عسكري (عليهالسلام) علامتهاي مؤمن را پنج مسئله ميدانند؛ 51 ركعت نماز فريضه و نافله در شبانهروز، زيارت اربعين، انگشتر به دست راست كردن، پيشاني بر خاك نهادن در سجده و بلند گفتن بسم الله الرحمن الرحيم.
از طرفي جريان پيادهروي براي زيارت سيدالشهدا(ع) در روز اربعين سابقهاي تاريخي دارد. زيارت كربلا با پاي پياده در زمان شيخ انصاري رسم بوده است، اما در برههاي از زمان به فراموشي سپرده شده و در نهايت توسط شيخ ميرزا حسين نوري دوباره احيا ميشود.
ايشان آخرين بار در سال ۱۳۱۹ هجري با پاي پياده به زيارت حرم اباعبدالله حسين (عليهالسّلام) رفت. هرچند زيارت سيدالشهدا(ع) در اكثر برهههاي تاريخي به سختي انجام ميشد و جان زائران در خطر بود، اما با اين وجود زائران عاشقانه خطرات را به جان ميخريدند و به پابوسي امام حسين (عليهالسّلام) در روز اربعين نائل ميشدند.
فداكاريهاي امام حسين (ع)از آنجايي كه فداكاريهاي مولا باعث حيات دين شد، گراميداشت روز عاشورا و اربعين در حقيقت زنده نگه داشتن دين اسلام و مبارزه با دشمنان دين است زيرا دشمنان اسلام با به شهادت رساندن امام حسين (عليهالسّلام)، قصد نابود كردن دين اسلام را داشتند. آنان تلاش كردند حادثه كربلا به كلي فراموش شود و كساني را كه براي زيارت امام ميآمدند، شكنجه و حتي ميكشتند.
در زمان متوكل عباسي كربلا را شخم زدند و آنجا را مزرعه و مردم را از زيارت قبر حضرت منع كردند. شيعيان هم براي مقابله با آنها از هر مناسبتي براي زنده نگه داشتن عاشورا بهره بردند كه يكي از اين مناسبتها زيارت اربعين است.
مصيبت حضرت، مصيبتي عظيم براي زمينيان و آسمانيانمصيبت امام حسين (عليهالسّلام) مصيبتي بزرگ و سخت است و اين عظمت دليل وجود روايات متعدد براي پاسداشت عاشورا و احياي سالانه آن است. اگر عامل ديگري هم در كار نبود، همين عامل كافي بود كه نشان دهد چرا براي امام حسين (عليهالسّلام) مراسم متعددي برپا ميكنيم، اما مهمتر از آن استمرار پيام جهاني عاشوراست.
هويت شيعه و همبستگي دينيهمواره آيينها و اديان مختلف با هدف همبستگي ميان پيروان و هويت بخشي به جريان اجتماعي خود ايامي را در سال مشخص كرده و پيروان خويش را دعوت به شركت در اين اجتماعات ميكنند. يكي از پيامدهاي اين گونه تجمعات نمود جهاني و به نوعي تبليغ آن جريان اجتماعي است كه معمولاً در جامعه جهاني تأثيرگذار است. حركتهاي خودجوش مردمي در محرم و سفر و در رثاي امام حسين(ع) و يارانش بزرگترين و نابترين تجلي همبستگي ديني است.
*طلبه مدرسه علميه فاطميه(س)
