مدعي هستيم كه فرهنگ و تمدن غني ايران زمين از پشتوانه 7000 سال علم و دانش و ادب برخوردار است و به آن ميباليم؛ هنوز هم وقتي صفحات تاريخ را ورق ميزنيم با يادآوري حمله اسكندر و مغولان و بر كتابخانههاي سوزانده شده افسوس ميخوريم؛ در حالي كه اين روزها اصلاً وضع كتاب و كتابخواني در كشورمان مطلوب نيست و كتابخانهها در ميانمان مهجور واقع شدهاند و جز براي درس و دانشگاه به كار نميآيند. ادبيات و گفتارمان هم هر روز وضع اسفبارتري پيدا ميكند؛ و اينكه آيا ادامه اين روند چيزي از فرهنگ و تمدن درخشان اين سرزمين را براي آيندگان ميگذارد كه به آن افتخار كنند، سؤالي است كه بسياري از ما اين روزها از خود ميپرسيم.
طبق آمار رسمي سرانه مطالعه آزاد هر ايراني در روز تنها 10 دقيقه است و اين آمار براي مردمان سرزميني كه از پيشينه ادبي و فرهنگي درخشاني برخوردار هستند و كاملترين دين الهي نيز بر آن صحه گذاشته و آنها را در علم و دانش بينظير دانسته، عجيب به نظر ميرسد.
اما اينكه چرا و چگونه اين اتفاق افتاد، بحثي است كه در جلسات مختلف و همچنين روزنامهها و كنفرانسها و... بارها به آن پرداخته شد ولي نتوانست گره اين مشكل را بگشايد.
اما بحث مشترك همه اين جلسات و گفتوگوها آن بود كه گرايش زياد مردم ما به فضاي مجازي عامل اصلي فاصله گرفتن آنها از كتاب و كتابخواني شده است و تا توانستيم از مضرات فضاي مجازي گفتيم، اما هيچ وقت نپرسيديم كه رمز موفقيت فضاهاي مجازي چه بود كه آنقدر سريع ميان پير و جوان و كودك ما جاي خود را پيدا كرد؟! مگر مردم كشورهاي ديگر به فضاي مجازي دسترسي ندارند، چرا آنها با اينگونه مشكلات مواجه نميشوند؟! چرا در جامعه پيشرفتهاي مثل ژاپن كه با جديدترين ابزار به اين نوع تكنولوژي دسترسي دارند، هنوز كتاب رنگ نباخته است؟!
آيا دليل اين مسئله ايجاد تنوع زياد در فضاي مجازي براي پاسخ دادن به انواع نياز مخاطبان نيست؟! فضاي مجازي دقيقاً مطابق و حتي گاهي جلوتر از نياز مخاطب پيش ميرود و هر زمان كه احساس شود ممكن است ديگر جذابيتي براي مخاطبش نداشته باشد با وارد كردن تكنيكي خاص مجدداً او را جذب ميكند؛ اما در مقابل در حوزه كتاب در كشورمان اينگونه عمل نشد.
ناشران و مؤلفان چندان به نيازهاي مختلف مخاطبان توجه ندارند و به همين دليل حال نوآوري ندارند. در خصوص معرفي كتاب هم كه تقريباً كار خاصي انجام نميشود. ايجاد جذابيت براي مخاطبان در اين زمينه را هم كه چندان نميپسنديم و بيشتر بر روشهاي سنتي تأكيد داريم. آيا با ادامه اين وضع ميتوان انتظار داشت كه مردم به كتابخواني روي بياورند؟!
البته خوشبختانه فرهنگ از آن مقولههايي نيست كه چند روزه بهوجود بيايد يا در مدت كوتاهي از بين برود. فرهنگ ما هنوز هم ميتواند با قوت گذشته و حتي درخشانتر از آن پيش رود با اين شرط كه پيش از دير شدن، اقدام كنيم و تمام توان و خلاقيت خود را براي جبران گذشته به كار گيريم.
