انفجار تروريستي در محله «برج البراجنه» در منطقه شيعه نشين «ضاحيه» بيروت بيش از آنكه ابعاد عملياتي و نظامي داشته باشد، جنبه رواني و رسانهاي داشته است. اين انفجار كه بلافاصله گروه داعش مسئوليت آن را بر عهده گرفت، دهها شهروند لبناني را هدف قرار داد. براي درك بهتر ابعاد اين اقدام تروريستي بهتر است نگاهي به موقعيت زماني و مكاني اين انفجار داشته باشيم. اين عمليات انتحاري دو روز پس از آن رخ داد كه نيروهاي ارتش سوريه و حزب الله توانستند پس از درگيريهاي سنگين، محاصره دوساله داعش بر فرودگاه نظامي «كويرس» را در شرق حلب بشكنند. عمليات ارتش و مقاومت از حدود يك ماه قبل در جنوب غربي و شرقي حلب آغاز شده و شكست محاصره فرودگاه در اين بازه زماني، پيام واضحي براي داعش و حاميان منطقهاي آن داشته است. داعش كه مناطق متعددي را پيش از شكست در كويرس از دست داده بود حالا بايد انتظار تبعات سنگيني را در اين نبرد داشته باشد.
ابعاد شكست محاصره كويرس البته تنها به درگيريهاي حلب محدود نميشود. اين شكست ميتواند مقدمات كنترل يافتن ارتش سوريه بر بخش مهمي از مسير 200 كيلومتري حلب تا شهر رقه پايگاه اصلي داعش را فراهم كند. داعش به خوبي ميداند كه با ادامه اين وضع، ديگر مسير استان رقه به حلب برايش امن نخواهد بود. براي داعشيها اما مشكل فقط به همينجا ختم نميشود. با اين اوضاع آنها احتمالاً امنيت كافي براي فروش و ترانزيت نفت از عراق و ديرالزور به مرزهاي شمالي سوريه را از دست خواهند داد و اين يعني يك فاجعه بزرگ براي داعش. آنها اما بيش از همه اين شكست را از چشم حزب الله لبنان ميبينند.
واقعيت آن است كه اين عمليات تروريستي يك واكنش عصبي و عجولانه از سوي داعش بود. داعشيها البته در اين سياست خود تنها نبودند. از مدتها قبل در خود لبنان جريان 14 مارس بارها نسبت به ورود حزبالله به جنگ عليه گروههاي مسلح تكفيري مخالف دولت در سوريه هشدار داده بود. هرچند اين بار اين حادثه با محكوميت گستردهتر بينالمللي روبهرو شد اما داعشيها خواستند با اين انفجار اين پيام را برسانند كه انتقام شكستهاي اخير در سوريه را از حزب الله ميگيرند. نظري كوتاه به مواضع جريان تكفيري و سلفي بعد از وقوع اين انفجار حاكي از اين نگاه انتقامجويانه است. «ابومحمد المَقدسي» مفتي سنتي القاعده در واكنش به اين انفجار گفت: «آنچه حزبالله در سوريه ميكارد محصولش را در لبنان درو خواهد كرد.» اين جنگ رواني ميتواند در آينده ابعاد جدي تري هم داشته باشد. خالد دخيل نويسنده وهابي سعودي از دولت لبنان خواسته تا سيد حسن نصرالله دبيركل حزب الله را به عنوان مسئول اين انفجار و باز شدن پاي داعش به لبنان معرفي كند. عمليات تروريستي بيروت ميخواهد به لبنانيها پيام دهد كه بايد پاسخ عملياتشان در جبهه سوريه را با ناامني در لبنان بگيرند. هدف عمده در اين مرحله بيثباتي لبنان خواهد بود، آن هم در شرايطي كه اين كشور در سايه تدبير رهبران گروههاي سياسي به سوي همگرايي بيشتر گام برميدارد. شايد بهتر آن باشد كه بگوييم پيام انفجار بيروت، خرد شدن استخوان داعش در سوريه است. بدون شك با ادامه پيشرويها در جبهه سوريه و ورود نظامي و جدي روس ها، فشارها عليه حزب الله افزايش خواهد يافت. تحولات ميداني در سوريه اكنون به مرحله حساس و سرنوشتسازي رسيده است. حزب الله به خوبي ميداند كه اين نبرد سنگين، هزينه بَر خواهد بود. با اين حال اما تجربه 30ساله حزب الله در جنوب لبنان و مواجهه با اسرائيل نشان ميدهد كه با چنين تهديداتي از كوره درنخواهد رفت. شايد اين پيام چندي قبلِ سيد حسن نصرالله درك بهتري از تحولات پيش رو ارائه دهد: «يكي از واكنشهاي ما به چنين انفجارهايي باز هم به روشني تمام اين است كه اگر تا پيش از اين 100 رزمنده در سوريه داشته ايم ميشوند 200 نفر و اگر 10 هزار نفر داشته ايم ميشوند 20 هزار نفر. كسي خيال نكند اگر جنگي را با ما شروع كرد اوست كه نتيجه را مشخص ميكند، ما هستيم كه نتيجه و زمان پايان آن را مشخص ميكنيم. تير آخر را در جنگ «25 مه» و عمليات «خوشههاي خشم» در 1996 و همچنين «14 آگوست» 2006 ما زديم و آنچنان كه در همه جنگهايمان با اسرائيل پيروز شديم با تمام توان به جنگ با تكفيريهاي ويرانگر ادامه خواهيم داد.»
