با افزايش تنش بين روسيه و ناتو، هر يك به نمايش قدرت پرداخته و توان تهاجمي وضربتي خود را با استفاده از انواع جنگافزارها به رخ طرف مقابل ميكشند. بعد از برگزاري رزمايش بزرگ ناتو در صحنه اروپا و درياي مديترانه و اقيانوس اطلس كه با استفاده از انواع تجهيزات و نيرويي 36 هزار نفري انجام شد، اكنون نوبت روسها بود كه مهمترين بخش توانمندي نظامي خود يعني نيروي هستهاي استراتژيك را در عرصه يك رزمايش موشكي در معرض نمايش بگذارند. ارتش روسيه روز 8 آبان (30 اكتبر) رزمايش موشكي خود را از چند مركز پرتاب موشك در نقاط مختلف اين كشور برگزار كرد. موشكهايي كه در اين رزمايش شليك شد از نوع بالستيك و كروز بود. وزارت دفاع روسيه اعلام كرد در اين رزمايش، موشكهاي مختلف از زمين، دريا و هوا به سمت اهداف تعيينشده پرتاب شد. نيروي دريايي روسيه، در اين رزمايش اقدام به پرتاب چند موشك بالستيك قارهپيما از زيردرياييهاي هستهاي خود در درياي بارنتز و درياي اختسك كرد. اين رزمايش، همچنين شامل شليك يك فروند موشك بالستيك قارهپيماي «توپول» از پايگاه «پلستسك» در شمالغربي روسيه بود. در اين رزمايش، همچنين بمبافكنهاي راهبردي «تي يو- 160» اقدام به شليك موشكهاي كروز به سمت هدفهاي از پيش تعيين شده در منطقه «كومي» و «كورا» در شرق شبه جزيره «كامچاتكا» كردند.
نشانههاي احيا
رزمايش موشكي روسيه نشانگر افزايش دوباره قدرت نظامي اين كشور است. در دوران زمامداري ولاديمير پوتين رئيسجمهور روسيه از سال 2000 ميلادي تلاش مسكو براي احياي دوباره نقش خود به عنوان يك قدرت بينالمللي در كنار عوامل مثبت ديگر مانند افزايش بهاي نفت، باعث شد تا زمينه نوسازي نيروي نظامي روسيه فراهم شود. دولت روسيه در سالهاي اخير بودجه نظامي اين كشور را چند برابر افزايش داده و براي مدرنيزه كردن نيروهاي مسلح و همچنين تجهيزات نظامياش اقدامات مهمي انجام داده است. به ويژه توجه مقامات ارشد نظامي و سياسي روسيه بر افزايش بودجه نظامي، نوسازي تجهيزات نظامي و به ويژه خريد آن دسته از تجهيزاتي بوده كه از لحاظ كيفي و كارايي عملياتي موجب افزايش قدرت نيروهاي نظامي روسيه و افزايش چشمگير توانمندي عملياتي آنها باشد. نوسازي نظامي روسيه به ويژه در بعد زرادخانه هستهاي استراتژيك و به خصوص انواع موشكهاي بالستيك و كروز داراي قابليت حمل كلاهك هستهاي از اولويتهاي نظامي روسيه محسوب ميشود كه چندين سال است به صورت فعالانه دنبال ميشود. طبيعتاً با بهخدمت درآمدن اين موشكها در يگانهاي موشكي و ديگر يگانهاي زميني، هوايي و دريايي، ارتش روسيه بهمنظور افزايش قابليت عملياتي و كارآيي اين يگانها، هر از چند گاهي مبادرت به برگزاري رزمايشهاي موشكي ميكند. البته هدف اصلي نمايش قدرت هستهاي استراتژيك روسيه به غرب است كه با شليك موشكهاي هستهاي قارهپيما از زيردريايي و از سيلوهاي زيرزميني صورت ميگيرد. مقامات بلندپايه نظامي روسيه بارها بر تقويت زرادخانه هستهاي اين كشور به عنوان ركن اصلي نيروي بازدارنده آن تأكيد كردهاند. به گفته ولاديمير پوتين ، تسليحات هستهاي به عنوان ضامن اصلي و مهم حفظ حق حاكميت و تماميت ارضي روسيه، نقشي كليدي در حفظ موازنه قوا و ثبات منطقهاي و جهاني ايفا ميكنند. در عين حال بهدليل اهميت حياتي زرادخانه هستهاي روسيه براي صيانت از امنيت ملي اين كشور، نوسازي زرادخانه هستهاي استراتژيك از اولويتهاي نظامي براي مسكو محسوب ميشود و روسيه چندين سال است كه اين مسئله را به صورت فعالانه دنبال ميكند. از سوي ديگر با توجه به رويارويي روسيه و ناتو بر سر اوكراين كه تنش بيسابقهاي در دوره پس از جنگ سرد بين اين دو قدرت نظامي بهوجود آورده است، مسكو برگ برنده بزرگ خود يعني نيروي هستهاي استراتژيك و بهخصوص موشكهاي قارهپيماي هستهاياش را بهرخ امريكا و ديگر همپيمانان غربي آن ميكشد. در اين زمينه شاهد آن بوديم كه در اوايل مي 2015 طي يك رزمايش موشكي با فرمان پوتين، حمله هستهاي فرضي به اهداف احتمالي صورت گرفت كه نوعي نمايش آمادگي روسيه براي بهكارگيري توانمندي هستهاي در صورت بروز تهديدات جدي تلقي شد. در مجموع روسيه با اتكا به نيروي هستهاي خود و افزايش آن، اين مسئله را به غربيها گوشزد ميكند كه توان بازدارنده هستهاي روسيه را نبايد دستكم بگيرند.
موضع اخير ناتو
ينس استولتنبرگ دبيركل (ناتو ) نيز در جديدترين موضعگيري خود با اشاره به برگزاري رزمايش بزرگ ناتو تأكيد كرد كه يك دفاع قوي بهترين راه براي پيشگيري از جنگ است. استولتنبرگ در مصاحبهاي با روزنامه اسپانيايي آ ب ث كه دوشنبه قبل منتشر شد، افزود: ما در حال گذر از برههاي زماني هستيم كه ناتو درحال تطبيق خود با واقعيات جديد است، با بيثباتي و خشونت در حال ظهور در خاورميانه يا شمال آفريقا، شاهد تغييراتي در امنيت جهاني هستيم و در عين حال روسيه خودكامهتر را در شرق با الحاق كريمه و بيثباتسازي شرق اوكراين شاهد هستيم. دبيركل ناتو ادامه داد: بنابراين ناتو بايد پاسخ دهد و به همين دليل درحال افزايش سطح آمادگي نيروها و قابليت استقرار سريع خود است. استولتنبرگ خاطرنشان كرد: ما در حال ارسال يك پيام به همه حريفان بالقوه هستيم، ناتو آماده استقرار سريع نيروهاي نظامي است و ميتوانيم اين كار را در زمين، دريا و هوا انجام دهيم.
تقابل فزاينده
اظهارات جديد دبير كل ناتو بار ديگر بر تقابل فزاينده بين ناتو و روسيه مهر تأييد ميزند. در عين حال وي مدعي است كه با توجه به ماهيت و شدت تغييرات در ديگر نقاط به ويژه در خاورميانه و شمال آفريقا، ناتو درصدد تطبيق هر چه سريعتر خود با اين وضعيت به منظور واكنش بهموقع و مؤثر در برابر تهديدات است. البته در برهه كنوني از منظر استولتنبرگ، تقابل اصلي ناتو با روسيه است. بهانه ناتو وجود تهديد جدي از سوي روسيه عليه كشورهاي جناح شرقي ناتو است. بدين ترتيب عملاً شاهد تصاعد بحران در شرق اروپا و در كنار آن درياي سياه و درياي مديترانه هستيم. كما اينكه رزمايش بزرگ ناتو موسوم به «ترايدنت جانكچر2015» دقيقاً به منظور مقابله با سناريوهاي مختلف درگيري نظامي با روسيه صورت گرفته است. بخش اصلي اين رزمايش از29 مهر تا 15 آبان ( 21 اكتبر تا 6 نوامبر) در آبهاي اقيانوس اطلس و درياي مديترانه برگزاري شد. به گفته دبير كل ناتو، هدف از اين اقدام آزمايش نيروهاي ناتو و افزايش آمادگيهاي آنها با توجه به تشديد تنشهاي ناتو با روسيه بود. در برهه كنوني سازمان ناتو به انحاي مختلف، خصومت خود با روسيه را علني كرده و به بهانه مقابله با اقدامات مسكو در اوكراين، حضور نظامي خود در شرق اروپا را به شدت گسترش داده است. در مقابل روسها نيز واكنش محكمي به اين گونه اقدامات نشان داده و مرعوب اين گونه اقدامات نظامي ناتو نشده و ضمن نمايش قدرت نظامي با برگزاري رزمايشهاي مختلف، تلاش كردهاند تا در اقدامي متقابل ناتو را تحت فشار قرار دهند. موضعگيريها و اقدامات خصمانه ناتو باعث تقويت اين باور در مسكو شده كه اقدامات اين سازمان نظامي در اروپاي شرقي صرفا در راستاي تنش آفريني در منطقه بوده و موجب تهديد امنيت ملي روسيه شده است و به همين جهت روسيه اقدامات متقابل خود در اين منطقه را از قبيل برگزاري رزمايشها و افزايش استقرار نيروها و تجهيزات نظامي، تدافعي وبازدارنده ميخواند. از ديدگاه روسها، اقدامات متعدد ناتو از جمله عملياتي شدن شش مركز فرماندهي در كشورهاي همجوار روسيه در شرق اروپا و نيز افزايش شمار نيروهاي واكنش سريع و استقرار تسليحات سنگين امريكا در حوزه بالتيك و شرق اروپا و طرح استقرار 4 هزار نيروي نظامي جديد در لهستان، ليتواني، لتوني و استوني و اكنون برگزاري رزمايش بزرگ و بيسابقه ناتو در يك گستره جغرافيايي بيسابقه كه از اروپا تا مديترانه و اقيانوس اطلس شمالي را در بر ميگيرد دقيقاً براي ارعاب و مقابله با روسيه اتخاذ شده است.
