شيشه يا همان آمفتامين يكي از خطرناكترين مواد روان گردان محسوب ميشود. اين ماده فعاليت مغز را به شدت بالا ميبرد و ميزان توهم و بدبيني را افزايش ميدهد. بيشترين تأثير آن نيز بر مراكز لذت، انگيزه و يادگيري است.
افرادي كه آن را مصرف ميكنند به دنبال سرخوشي و تمركز بالا هستند. در حالي كه مصرف مداوم آن زندگي فرد را مختل ميكند و او را به سوي خشونت و رفتارهاي ضد اجتماعي سوق ميدهد. هر مادهاي كه مصرف آن انسان را از تعادل طبيعي خارج كند، مستقيماً روي سيستم توليد كننده مواد شبه افيوني و ضد درد در سيستم عصبي اثر ميگذارد و باعث تخريب آنها ميشود.
به نظر من يكي از مشكلاتي كه موجب رو آوري افراد به اين ماده ميشود، ناتواني در يافتن راهحلهای مشكلات و فشارهاي زندگي است. بسياري از مردم تاب آوري و توان حل مسائل را ندارند و به مهارتهاي لازم براي حل كردن بحرانهاي زندگي مجهز نيستند. آنها با ضعف در اين ساز و كار است كه به مصرف مواد مخدر و به منظور تعديل استرسهايشان رو ميآورند براي مدتي آرامش پيدا ميكنند اما نهايتاً مشكلاتشان چند برابر ميشود. گروهي ديگر براي شاد زيستن و سرخوش بودن به مصرف اقدام ميكنند.
بعضي هم براي بالا بردن تمركز در هنگام درس خواندن و انجام كارهاي سخت شيشه مصرف ميكنند. عدهاي براي بيداري و گروهي هم براي بالا بردن توان بدن اقدام به مصرف ميكنند. گروهي سادهانديش نيز هستند كه براي زيبايي اندام و بالا بردن توان جنسي از اين ماده مخرب صنعتي استفاده ميكنند و زمينههاي بسيار ديگري كه عامل مصرف است.
مصرف اين ماده، اختلالات روانشناختي عديدهاي را در فرد ايجاد ميكند. در روابط بين فردي تأثيرات سوء ميگذارد و ميزان توهمات بدبينانه را افزايش ميدهد. مصرف اين ماده صنعتي موجب بروز خشم، اضطراب و اختلال در قضاوت و عملكرد منطقي ميشود.
مصرف شيشه فرد را به حملات تشنجي، اختلالات حركتي، سردرگمي و اغما مبتلا ميكند. استعمال اين ماده روانگردان و مخرب موجب تخريب عملكرد اجتماعي شغلي و خانوادگي فرد ميشود. شيشه بيقراري، اضطراب و دلواپسي ايجاد ميكند. فرد را دچار حملات هراس و ترس ساخته و رفتارهاي خصمانه و پرخاشگري را موجب ميشود.
در افراد مصرف كننده پرحرفي و پرچانگي هم مشاهده ميشود. مصرف زياد آن به رگهاي مغز آسيب ميزند و فرد را به حالت اغما و سپس مرگ فرو ميبرد. اين عوارض به دليل تأثير آمفتامين بر انتقال دهندههاي عصبي در مغز است.
پارانوئيد و بدبيني يك اختلال روانشناختي است. افرادي كه به اين اختلال مبتلا هستند، دچار بدبيني شديد به اطرافيان ميشوند. آنها خانواده و اطرافيان را دشمن خود ميدانند و دچار توهم آسيب و خيانت به خود از سوي نزديكان هستند.
اين توهمات آنها را به ارتكاب رفتارهاي خشونتآميز و خصمانه سوق ميدهد. اين رفتارها حتي به قتل و جنايت هم منجر ميشود. افرادي كه مصرفكننده شيشه و مشابه آن هستند دچار اين اختلال ميشوند و آسيبي كه آمفتامين به سيستم عصبي آنها وارد ميآورد آنها را به پارانوئيد و بدبيني و نهايتاً جنايت و رفتارهاي آسيبزننده مبتلا ميكند.
مبارزه اصلي براي فاصله انداختن بين جامعه و مصرف اين ماده از بين بردن باورهاي غلطي است كه افراد را به سوي اين ماده ميكشاند. فعاليتهاي پيشگيرانه در سه بعد آموزش و آگاهيسازي فرد، خانواده و اجتماع قابل انجام است.
بروز اين مشكل به دليل تبليغات گسترده مافياي تجارت اين ماده است. به همين دليل لازم است با اين تبليغات كه افراد ساده لوح را تحت تأثير قرار ميدهد، مبارزه و مردم را نسبت به عواقب آن آشنا كرد. اين تبليغات بسيار ظريف و گيرا در بين افراد گسترش مييابد. جذابيتي كه بسياري از افراد را كه طالب تمركز در انجام كار سخت، سرخوشي، توان جنسي بالا و... هستند، به سوي خود ميكشاند.
به نظر من آنچه ميتواند كمك كننده باشد تا ميزان روآوري افراد به اين ماده خطرناك را كاهش داد، آموزش خطرات مصرف و آگاهسازي افراد جامعه به خصوص نوجوانان است كه بيشترين ميزان خطرپذيري را دارند.
لازم است خانوادهها به آموزشهاي پيشگيرانه مجهز شوند و فرزندان خود را محافظت كنند. خانوادهها بايد شيوههاي ارتباط مؤثر با فرزندان نوجوان را ياد بگيرند و بيش از اندازه سختگيري و كنترلگري نكنند و در عين حال بدون نظارت از مسائل فرزندانشان نگذرند.
به فرزندان خود قدرت تصميمگيري و انتخاب دهند و احساس مسئوليت را در آنها شكوفا كنند. والدين بهتر است به فرزندان خود ياد دهند چگونه در برابر عوامل خطرزا از خود محافظت كنند و شرايط يك زندگي سالم و آرام را براي فرزندان ايجاد كنند.
همچنين افزايش مهارتها براي مقابله با مشكلات و بحرانهاي زندگي ميتواند ميزان تابآوري را افزايش دهد و افراد اگر در برابر مسائل زندگي توانمند شوند، كمتر به مواد مخدر رو ميآورند. از سوي ديگر راههاي شاد زيستن و برقراري ارتباط با هم به كنترل اين معضل كمك ميكند.
روانشناس*
