به تازگي داشتم درباره سلفي گرفتن مطالعه ميكردم كه به اين نكته برخوردم: «روزانه بيش از يك ميليون سلفي در فضاي مجازي به اشتراك گذاشته ميشود.» با خواندن اين رقم واقعاً شوكه شدم. موضوعي كه نشاندهنده افراط در گرفتن عكس سلفي است. پديدهاي كه واقعاً يك تب تند است و اگر فكري براي آن نشود ميتواند نتايج بسيار منفي به دنبال داشته باشد، كما اينكه سن افرادي كه سلفي ميگيرند نيز بسيار پايين است و نوجوانان و جوانان بيشترين گروه را تشكيل ميدهند و به دليل كمتجربگي ممكن است براي آنان آسيبزاتر هم باشد. البته اخيراً كودكان هم به جمع سلفيبازها پيوستهاند در حالي كه روانشناسان اساساً با استفاده تلفن همراه از سوي كودكان به دلايلي كاملاً منطقي مخالف هستند. اين همه در حالي است كه به عقيده برخي از روانشناسان سلفينگاري افراطي موجب تشديد اختلال رواني خودشيفتگي و نمايشگري در افراد ميشود و اين موضوع ميتواند رفتارهاي ضدفرهنگي و ضداجتماعي را در بلندمدت تقويت كند.
عكس سلفي به چه قيمتي؟
اينكه فردي ميرود بر لبه پرتگاه يا پشت بام يك ساختمان بلند درحالي كه خيابان پشت سر او معلوم باشد ميايستد تا سلفي بگيرد نشان ميدهد كه اين نوع رفتارها عقلاني نيست و بيشتر رفتاري است كه از روي احساس و هيجان روي ميدهد و تنها براي خودنمايي و مقابله اشتباه با يك كمبود و كاستي است.
در واقع فرد با اضافه كردن يك موقعيت خاص و بعضاً دلهرهآور به تصوير خود قصد جلب توجه ديگران را نه به آن موقعيت، بلكه به خود دارد، وگرنه چه نيازي هست براي ديده شدنمان توسط ديگران خودمان را به آب و آتش بزنيم!
نكته تأسفبارتر اين است كه سلفي زمان و مكان هم نميشناسد. گاه حتي در مراسم عزاداري هم سلفيهايي را ميبينيم كه با يك لبخند همراه است آنهم در حالي كه همه سوگوارند. اين در حالي است كه با مروري كوتاه بر اخبار حوادث متوجه افزايش قربانيان عكسهاي سلفي ميشويم؛ كساني كه در يك موقعيت هيجاني جان خود را براي ثبت تصويري يك لحظه كه نشاندهنده حضور خودشان در آن است از دست ميدهند.
افراط در سلفي گرفتن نوعي بيماري است
روانشناسان بر اين اعتقادند كه سلفي گرفتن به شكل افراطي در حقيقت نوعي خودكمبيني است و افرادي كه پيدرپي سلفي ميگيرند به خودباوري نرسيدهاند لذا بايد خودباوري را در اين افراد تقويت كرد. آنان معتقدند ميل به ديده شدن مهمترين دليل سلفي گرفتن است براي همين بهتر است افراد به جاي سلفي گرفتن مزيتها و نقاط مثبت دروني خود را تقويت كنند. فردي كه درباره دانش و توانمندي خود به ايمان و خودباوري رسيده باشد نيازي به نمايش دادن ندارد.
بزرگي ميگفت كسي كه به زيبايي دروني دست يافته باشد نيازي به نمايش زيباييهاي بيرون ندارد؛ زيباييهايي كه امروز هست و شايد فردا ديگر نباشد.
خودمان را بشناسيم
هر فردي مجموعهاي از استعدادها و ظرفيتهاست و در عين حال هر فردي داراي نقاط ضعف و قوت است.
مطمئناً وقتي فرد روي نقاط ضعف خود تأكيد داشته باشد خيلي زود دچار يأس و سرخوردگي ميشود لذا هر فرد ابتدا خودش بايد به تقويت استعدادها و نقاط قوتش اقدام كند. مثلاً روي يك كاغذ نقاط قوت خود را بنويسد و به خود يادآوري كند. بهتر است به جاي اينكه دائم از خودمان سلفي بگيريم و در فضاي مجازي منتشر كنيم روي نقاط مثبت خودمان تمركز كنيم چراكه تمركز روي نقاط مثبت به ما روحيه ميدهد و ميتواند باعث تحرك، نشاط و پوياييمان شود. اگر خودمان را خوب بشناسيم بدون شك ديگر احساس نيازي به سلفي گرفتن پيدرپي و بيمارگونه نخواهيم داشت و اگر هم عكس سلفي بگيريم نه به خاطر خودنمايي بلكه به خاطر لذت عكاسي و ديگر جذابيتهاي سالم اين پديده خواهد بود.
برنامهريزي قبلي براي عكس يك هويي!
با اين حال بسياري از افراد جامعه به ويژه جوانان به تبعيت از شيوههاي غربي و حتي افراطيتر، به دنبال گرفتن سلفي هستند؛ سلفيهايي كه خيلي زود در فضاي مجازي منتشر ميشود و هنوز 10 دقيقه از سلفي قبلي نگذشته سلفي جديدتري ميگذارند كه زير آن نوشته شده است «همين الان يكهويي»؛ در حالي كه واقعاً يكهويي نيست و بر اساس يك عادت مستمر اتفاق ميافتد و حتي گاهي كلي برنامهريزي و هزينه ميكنيم كه جايي برويم و مثلاً عكس يكهويي بيندازيم و در فضاي مجازي منتشر كنيم.
شنيدهام بعضي براي اينكه هميشه در فضاي مجازي حضور داشته باشند و فضاي مجازي يك روز يا حتي يك ساعت بدون حضور آنها نباشد موقعيتها و فضاهاي جغرافيايي خاص را شناسايي ميكنند و با برنامهريزي قبلي و حضور در آن صدها عكس كاملاً كادربندي شده و حتي دكوريزه شده مياندازند تا براي چند ماه خوراك لازم براي عكسهاي سلفي «همين الان يكهويي» داشته باشند، اين در حالي است كه تصادفي بودن ماهيت ذاتي و اصلي عكس سلفي «يك هويي» است!
افراطي كه نشان از يك ضعف دروني دارد
افراط و تفريط در هر رفتاري نشان از يك ضعف دروني دارد و اگر فرد در سلفي گرفتن دچار افراط شود به طور حتم اين رفتار او ريشهاي دروني دارد و بايد در مشورت با يك روانپزشك اين موضوع را بررسي و رفع كند.
سلفي گرفتن كه حالا تبديل به يك تب تند در جامعه شده بايد با آموزش و اطلاعرساني اصلاح شود چراكه اين نوع رفتارها با سبك زندگي ايراني – اسلامي نيز تفاوتهاي اساسي دارد، به ويژه مصاديقي از آن كه موجب بروز حوادث جبرانناپذير براي فرد يا خدشهدار شدن اخلاق عمومي ميشود.
