نذري دادن از راههاي تبلور جهانبيني و نظام اعتقادي شيعه است و نذر فرهنگي و اجتماعي از جمله نذورات معناداري است كه به مشاركت هوشمندانه مبتني بر ارزشگرايي و عقلانيت نياز دارد. ماه محرم مجالي است كه در اين زمينه كار فرهنگي انجام شود. رهبر معظم انقلاب بارها بر تبيين معارف حسيني و معارف علوي در ماه محرم تأكيد فرموده و مردم و به ويژه متوليان برگزاري هيئتهاي عزاداري را به پرهيز از كارهاي حاشيهاي و پرداختن به اصل قيام عاشورا ترغيب كردهاند. بدون شك توجه به نذر فرهنگي يكي از راههاي تحقق رهنمودهاي ايشان در اين زمينه است.
ضرورت نيازسنجي نذر فرهنگي و اجتماعي
شناسايي نيازهاي فرهنگي افراد جامعه از طريق انجام يك نيازسنجي آسيبشناسانه يكي از راههايي است كه ميتوان به راحتي به نيازهاي فرهنگي هر استان، شهر، منطقه و محله رسيد. در تعريف نذر فرهنگي آمده است «نذر فرهنگي به مفهوم استفاده از ظرفيت و پتانسيل فكري افراد است كه ميتوانند وقت خود را به كارهاي فرهنگي اختصاص دهند». من معتقدم اين تعريف بهترين ملاك براي تنظيم فعاليتهاي فرهنگي است.
با توجه به شرايط فعلي جامعه ايران كه حملات فرهنگي بيگانگان در قالب جنگ نرم هر روز پيچيدهتر ميشود و چند روز پيش نيز موجب طرح هشدارهاي جدي از سوي رهبر معظم انقلاب شد وجود و توسعه فعاليتهاي فرهنگي توأم با اعتقادات مذهبي در قالب نذرهاي فرهنگي را بيش از پيش ضروري ميسازد.
در حقيقت تلاش براي نهادينه كردن نذورات فرهنگي قدم اجتماعي بزرگي است كه اگر محقق و فرهنگش در جامعه ترويج شود قطعاً روح همدلي و ارتقاي سطح معنويت در جامعه را افزايش خواهد داد. بدون شك بانوان جزو كساني هستند كه ميتوانند مثل هميشه بيشترين و مهمترين نقش را در تغيير فرهنگ نذري دادن، كاهش نذريهاي خوراكي و افزايش نذرهاي فرهنگي در جامعه ايفا كنند. نذر فرهنگي اگرچه در قالب كلمه جديد و نوظهور است اما واقعيت اين است كه ما ايرانيها در پيشينه تاريخيمان با اين مقوله از نذر آشنايي داريم. وقف و اهداي آثار فرهنگي و تاريخي جزو رفتارهاي شاخص گذشتگان ماست كه در زمره نذرهاي فرهنگي دستهبندي ميشوند.
نمونههاي نذر فرهنگي
اجراي طرحهاي فرهنگي و مهارتي براي حمايت از نيازمندان از ديگر نذرهاي فرهنگي و اجتماعي است كه جامعه فعلي ما بهشدت به آن نيازمند است. ارائه خدمات مشاورهاي، كارآموزي، كارآفريني و كمك خرجهاي ويژه براي كار راهاندازي مددجوياني كه به هر دليلي نيازمند ايجاد شرايط كار هستند نيز جزو نذرهاي فرهنگي و اجتماعي به شمار ميرود.
يكي از نذرهاي فرهنگي كه امروز با موفقيت پيگيري ميشود طرح خداپسندانهاي است كه افراد نيكوكار و صاحب تخصص در مدت زمان روزانه و هفتگيشان زماني را به آموزش نيازمندان اختصاص ميدهند. نذركننده اين گروه در حقيقت نذر ميكند تا مددجويان بتوانند با استفاده از وقتي كه براي آموزش آنها اختصاص ميدهد نيازهاي آموزشي، درماني، اجتماعي و... را برطرف كنند. در اين گروه از نذرهاي فرهنگي كه با موفقيت در كل كشور در حال اجراست مددجويان در چهار حوزه پزشكي، مشاوره، آموزشي و حقوقي مشغول به كار هستند.
تعزيه هم يكي از سنتهاي قديمي ما ايرانيها به ويژه در ماه محرم است كه ميتواند فرصت مناسبي براي نذر فرهنگي باشد. از قديمالايام هم مرسوم بود كه خانوادهها اگر بچهدار نميشدند نذر ميكردند كه فرزندشان را براي اجراي تعزيه دهه اول محرم آماده كنند. اين نذر نسل به نسل ميچرخيد تا اينكه يكدفعه ميديدي پيرمرد تعزيهخواني در گروه هست كه حدود 70 سال است نذر مادرش را ادا ميكند و اين نذر به نوعي ترويج فرهنگ عاشورا و استمرار آن محسوب ميشد. در گذشتهاي كه رسانههاي ديداري نبودند نذر براي روضهخواني و اجراي تعزيه و دادن هزينههاي آن مرسوم بود و اين مورد شايد بهترين راهنما براي رسيدن به پيشينه نذر فرهنگي در كشور ماست، اما با توجه به رشد فرهنگ و تكنولوژي در كشور اين نذر امروز به شكل چاپ كتاب، لوح فشرده و مشاورههاي فكري براي نيازمندان همچنان وجود دارد.
