بهرهمندي از مرغوبترين مصالح و بهترين طراحي در نماي اين بنا نيز نميتواند شما را ترغيب به سكونت حتي در پنتهاوس اين برج اكازيون كند، چراكه يقين داريد با كوچكترين لرزش زمين، اين بناي شيك به تلي از خاك تبديل خواهد شد. پي و شالوده مستحكم نه فقط در كارهاي عمراني و ساختمانسازي، بلكه در تمام فعاليتها و عرصههاي مختلف از اهميت ويژهاي برخوردار است. براي اينكه خشت اول در فعاليتي كه آغاز ميكنيد كج گذاشته نشود، بايد تحقيقات و مطالعات بسياري را براي نحوه و چگونگي شروع و استارت كارتان انجام داده باشيد تا در مسيري كه در پيش داريد دچار چالشها و معضلات متعدد نشويد. پژوهش كه سنگ بنا و خميرمايه تمام فعاليتهاي علمي، آموزشي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي هر كشوري به حساب ميآيد نيز به عنوان پي و بنيان پيشرفت يك جامعه محسوب ميگردد كه سالهاي بسياري است كه كمترين توجه را از سوي متوليان امر متوجه خود ميبيند.
پژوهش چيست؟
بررسي اينكه اكنون در كجا قرار داريم و مطالعه شكافهايي كه سبب فاصله ما با نقطه آرماني شده و همچنين، يافتن راههايي براي رسيدن به نقطه آرماني تنها از عهده پژوهش و تحقيق بر ميآيد و اين مهم لازم است تا بتوان به شكل درست و صحيح براي ورود در هر عرصه اي مبادرت نمود. اگر پژوهش نباشد، پيشرفت دانش بشري در كار نخواهد بود و موفقيتي نيز به دست نخواهد آمد. بدون فرآيند تحقيق و پژوهش، مكانيزم آموزش دچار رخوت و سكون خواهد شد و شادابي و پيشرفت خود را از دست خواهد داد. به همين دليل، يكي از مهمترين عوامل توسعهيافتگي و پيشرفت در جوامع بشري، اهتمام و احترام به امر پژوهش است و بدون توجه به اين امر، موفقيت روزافزون و مستدام نصيب هيچ جامعهاي نخواهد شد.
حل معضلات و مشكلات پيش رو در حوزههاي مختلف و در راستاي پيشرفت هرچه بيشتر ايران اسلامي تنها از مسير تفحص و پژوهش ميگذرد. اگر به معناي واقعي كلمه طالب رفع چالشهاي موجود بر سر راه ايران اسلامي هستيم، نبايد همچون فرزند سرراهي با مقوله پژوهش برخورد كنيم. رفع هميشگي معضلات و دستيابي به پيشرفتهاي اساسي در حوزههاي گوناگون بدون امر پژوهش در دسترس نيست. چشمپوشي از آن شايد در بازه زماني كوتاه مدت بتواند موفقيتآميز باشد، اما قطع به يقين به دليل اينكه دستيابي به چنين موفقيتي از استحكام لازم برخوردار نيست، اين امر در بلندمدت مشكلات و چالشهاي خود را عيان ميكند. پس بايد يادآور شد اگر براي رفع معضلي بدون پژوهش عمل كرديم و موفق بوديم، قطعاً در بلندمدت آن معضل در شكل و شمايلي پيشرفتهتر گريبان ما را خواهد گرفت.
پژوهشهاي صنعتي و علمي كليد توسعه پايدار در هر كشوري به حساب ميآيد و فقدان فرهنگ پژوهش در كشور سبب شده تا در دستيابي به اين موفقيت به دليل عدم توجه به اهميت مقوله تحقيق و پژوهش ناكام باشيم.
مشكل كجاست؟
نداشتن نگاه بلندمدت و حمايت از طرحهاي مقطعي و صرفاً زودبازده كه منفعتهاي مقطعي را با خود به دنبال دارد، صخرههاي موجود بر سر راه پژوهش به حساب ميآيند.
موازيكاريهاي دستگاههاي مختلف در امر پژوهش، عدمتخصيص بودجه كافي به امر تحقيق و پژوهش، خلأهاي آماري و اطلاعاتي بر سر راه پژوهشگران، شكاف ميان دستگاههاي اجرايي و پژوهشكدههاي كشور، نبود ساختاري كه پيگير به ثمرنشاندن نتايج تحقيقاتي به دست آمده باشد، عدم اطمينان به استفاده از نتايج پژوهشي در سيستم اجرايي كشور، بياعتمادي مديران كشور به يافتههاي پژوهشي و... تنها برگههايي از مثنوي هفتادمن مشكلات پژوهش در كشور است.
در كشورهاي توسعهيافته، پژوهشهاي توسعهاي به عنوان شاهرگ اقدامات اجرايي به حساب ميآيد و در واقع مكانيزم ارائه سفارش از سوي بخشهاي اجرايي به عنوان سلسله جنبان پژوهش و تحقيق عمل ميكند. اين امر نه تنها سبب انگيزه فراوان در بين پژوهشگران ميگردد، بلكه بيانگر يك چرخه سالم بين بخشهاي اجرايي و سيستم پژوهشي است. امري كه در كشور ما به دليل ضعف مديريت و عدم بهرهبرداري مناسب از همين امكانات ناكافي ديده نميشود و شكاف ميان پژوهشگران و مديريت اجرايي روز به روز افزايش پيدا ميكند. اينكه چرا انگيزه و اعتماد لازم به ويژه در بين مديران صنعتي ديده نميشود سؤالي است كه پاسخ آن تنها در نبود اعتقاد آنها به مقوله پژوهش باز ميگردد، در حالي كه نه تنها مجموعه صنعت كشور، بلكه حوزههاي مختلف به واسطه عملكردي كه از خود نشان ميدهند نيازمند مقوله تحقيق و پژوهش هستند.
چه بايد كرد؟
تجربه نشان داده هر پديدهاي كه در جامعه تبديل به مطالبه عمومي شود مسير خود را هموار ميكند. آگاهسازي و يادآوري جامعه خصوصاً جامعه دانشگاهي در خصوص اهميت مقوله پژوهش و حركت به سوي ايجاد جامعهاي پژوهشمحور از جمله اقداماتي است كه بايد در دستور كار متوليان امر از جمله رسانهها و صدا و سيما قرار گيرد. تبيين منطقي و اصولي اين موضوع كه مسير شكوفايي و توسعه كشور تنها از مسير پژوهش ميگذرد، ميتواند عزم به خواب رفته مسئولان را متوجه ميزان اهميت تحقيق و پژوهش نمايد. در اين مسير بهرهمندي از تحقيقات جامعهشناسي و نقطه نظرات روانشناسان از اهميت ويژهاي برخوردار است. براي پيشرفت در عرصه پژوهش نيازمند ورود بخش خصوصي هستيم. بيشتر سرمايهگذاران ترجيح ميدهند سرمايههاي خود را روي پروژههايي صرف كنند كه از مرحله پژوهش سربلند بيرون آمده و كمتر پيش ميآيد ريسك پژوهش را به جان بخرند. در اين ميان، دولت به جاي مديريت ضعيف و صفر تا صد اين مقوله، بايد درصدد كاهش فضاي ريسك در بعد سرمايهگذاري بخش خصوصي باشد تا شاهد رشدي سريع در مسير پرچالش تحقيق و پژوهش باشيم.
تا زماني كه مديران تشنه لب در پي سراب بدوند و پژوهش را همانند جرعه آبي نيابند، همچنان كشور در عطش دستيابي به موفقيت و پيشرفت روزافزون خواهد سوخت. به هرشكل فرصتها چون برق و باد در حال گذر هستند. اگر در پي دستيابي به اهداف سند چشمانداز 1404 هستيم بايد موتور محركه كشور را كه همان تحقيق و پژوهش است، دريابيم و با نگاهي ويژه و به معناي واقعي كلمه فرزند يتيم سيستم آموزشي كشور را باور كنيم.
