بچهها را دور خودش جمع ميكرد و يك گوشه حياط زير درخت بزرگ و پر شاخ و برگ مينشست و به بچهها و حتي بزرگترها قرآن خواندن ياد ميداد. هميشه ميگفت: «زشته كه يك مسلمان قرآن خواندن بلد نباشد. شب اول قبر از قرآن سؤال ميكنند.» پيرمرد مهربان گاه حتي سختگيري هم ميكرد. ميگفت اگر سختگيري نكنيم اين بچههاي باهوش و بازيگوش دل به فراگيري قرآن نميدهند. خلاصه اينكه ميرزاحسن يك عمر وقت خودش را صرف قرآن كرد حاصلش هم شد دهها بچه قد و نيم قد در محله كه به خوبي ميتوانستند قرآن بخوانند يا حداقل جزء سي قرآن را حفظ كنند. ميرزاحسن مزد زحمتهايش را وقتي گرفت كه عاقبت به خير شد درست همان شبي كه مصادف با شب قدر بود و ميرزاحسن براي هميشه و با خيالي راحت چشمانش را بست و درحالي كه كارنامه درخشاني در خدمتگزاري به قرآن داشت به سفر ابدي خود رفت. با رفتن ميرزاحسن ديگر آن محله رنگ و بوي هميشه را نداشت. بچهها ديگر عصرهاي تابستان يكي يكي وارد خانه ميرزاحسن نميشدند تا همه يك جا بنشينند و ميرزا برايشان قرآن بخواند و بچهها تكرار كنند. چند سالي به همين منوال گذشت تا اينكه يكي از پسران ميرزاحسن راه پدر را ادامه داد اما با شكلي متفاوت و شيوهاي نو. او كه حالا براي خود مردي شده و در كسوت معلمي خدمت ميكند يك آموزشگاه قرآن نيز راهاندازي كرده و به بچهها قرآن ميآموزد. بچههايي كه حالا هركدام براي خودشان اسم و رسمي دارند و در مسابقات مختلف قرآني شركت ميكنند.
سبك زندگي قرآني همواره مورد توجه و اهميت خانوادههاست به گونهاي كه خيلي از خانوادهها دوست دارند فرزندانشان آموزش قرآن را فراگرفته و بتوانند به راحتي قرآن تلاوت كنند. برخي ديگر از خانوادهها نيز به دنبال تربيت قرآني فرزندان خود هستند و دوست دارند سبك زندگي آنها سبك زندگي قرآني و تربيت فرزندانشان براساس آموزههاي قرآني باشد. براي همين است كه امروزه مهدهاي قرآني، مدارس قرآني و آموزشگاههاي قرآن با استقبال خوب خانوادهها روبهرو شده و در شهرها و مناطق مختلف اين آموزشگاهها و مدارس به چشم ميخورد. افراد موفق در حوزه آموزش، قرائت و تلاوت قرآن كريم نيز همواره در بستر كانوني مهم و معنوي به نام خانواده پرورش يافتهاند.
اين اجتماع كوچك قطع نظر از كاركرد رواني كه كانوني آرامشزا است؛ بستر و مكاني است براي رفع نيازمنديهاي حياتي و عاطفي انسان. قرآن كريم نيز با نگاه ويژه به اين كانون مهم و مقدس، توجه بشر را به تشكيل اين كانون مقدس جلب ميكند و بهترين الگوها را براي شناسايي خانواده برتر به جهانيان معرفي ميكند.
نقش والدين در تربيت قرآني
نقش والدين در تربيت فرزندان قرآني از اهميت بسيار بالايي برخوردار است. براي همين است كه وقتي با استاد مهدي ميرنژاد يكي از مربيان قرآن صحبت ميكنم ميگويد: بدون شك توجه و اهميت والدين به موضوع آموزش قرآن و تربيت فرزندان قرآني بسيار مهم و تأثيرگذار است، به گونهاي كه وقتي با بسياري از نخبههاي قرآني صحبت ميكنيم آنها والدين و كانون خانواده را مهمترين دليل گرايش به قرآن كريم ميدانند و معتقدند فضاي موجود در خانواده باعث گرايش آنها به قرآن كريم شده است.
اين مربي و استاد آموزش قرآن كريم ميافزايد: در اين ميان نقش مادر از اهميت بسيار بالايي برخوردار است به گونهاي كه علاقهمندي افراد به قرآن كريم از همان دوران جنيني شكل ميگيرد.
وي ميگويد: جنين با هر صدايى كه انس بگيرد پس از تولد و در دوران كودكى به آن صدا پاسخ آشنايى مىدهد به طورى كه در يكى از آموزشگاههاى خارج از كشور تحقيقى را روى گروهى از دانشآموزان انجام دادند. معلمين كلاس، موسيقى خاصى را پخش كردند و از كودكان خواستند كه هر كدام پيش از آن، همان موسيقى را شنيده است اعلام كنند، تنها يكى از كودكان گفت من قبلاً اين صدا را شنيدهام، پس از بررسى متوجه شدند اين موسيقى را مادر كودك در ايام باردارى گوش مىداده و به همين دليل اين صداى خاص براى دانشآموز آشنا بوده است.
ميرنژاد ميافزايد: همين تحقيق درباره شنيدن صداى قرآن نيز آزمايش شده است، به گونهاى كه كودكانى كه در ايام جنينى صداى قرآن شنيدهاند پس از تولد نسبت به شنيدن اين صدا عكسالعملهاى آشنايى از خود بروز مىدهند.
اين مربي قرآن اظهار ميدارد: وقتي زندگي افراد موفق در حوزههاي مختلف را بررسي ميكنيم به اين موضوع برميخوريم كه مادران نقش بسيار زيادي در تربيت موفق اين افراد داشتهاند به گونهاي كه در بررسي زندگي افرادي چون پروفسور محمود حسابي به اين موضوع برميخوريم كه وي در زمان كودكي وقتي در شوروي سابق به همراه خانوادهاش زندگي ميكرد و مجبور بود در مدارس كمونيستي آن دوران درس بخواند مادر پروفسور حسابي به فرزندانش شبها قرآن كريم آموزش ميداد و يا آنها را با كتابهايي مانند گلستان و بوستان سعدي آشنا ميكرد تا تربيت ايراني – اسلامي خود را فراموش نكنند.
وي ميافزايد: در كنار مادر بدون شك پدر نيز نقش و جايگاه بسيار بالايي دارد به گونهاي كه افراد موفق در حوزه قرآن عمدتاً افرادي هستند كه در دوران كودكي دست در دست پدر از اين جلسه به آن جلسه قرآن ميرفتند.
محسن حاجيحسني، نمونهاي از تربيت قرآني
صحبتهاي اين مربي و استاد قرآن درحالي است كه وقتي زندگي نخبههاي قرآني كشور را بررسي ميكنيم بيش از پيش با نقش خانوادهها در آموزش قرآن كريم آشنا ميشويم.
اين روزها كه بدنهاي مطهر حجاج قرباني در منا را به كشور ميآورند نام مرحوم محسن حاجيحسني كارگر بيش از همه به چشم ميخورد. جوان مشهدي كه نخبه قرآني كشور است و همين چند وقت پيش بود كه نفر اول مسابقات قرآن كريم مالزي شد و بعد از 9 سال توانست نام ايران اسلامي را در اين مسابقات زنده كند و نفر اول رشته قرائت شد.
اين نخبه قرآني كه در حج امسال به لقاءالله پيوست در گفتوگوهاي قبلي خود با رسانهها به نقش خانواده و جايگاه پدر، مادر و حتي برادر بزرگتر خود در موفقيت خود در اين حوزه اشاره و تأكيد كرده است.
مرحوم حاجيحسني كارگر در گفتوگوي چندي پيش خود با يكي از رسانهها درباره نقش و جايگاه خانواده در گرايش وي به قرآن و موفقيت او در حوزه قرآني گفته بود: سال 1367در يك خانواده مذهبي به دنيا آمدم. از دوران كودكي به ياد دارم كه پدر و مادرم در جلسات قرآني رفتوآمد داشتند و من را همراه خودشان به اين جلسات ميبردند. در خانه ما هيچ وقت صداي موسيقي شنيده نميشد، بلكه تنها صداي تلاوت قرآن بود كه با آن مأنوس شده بوديم؛ گاهي پدر و مادرم با صداي بلند قرآن را تلاوت ميكردند و گاهي صداي تلاوت قاريان از نوارهاي كاست پخش ميشد. در واقع تنها نواي پخش شده در منزل ما صداي قرآن بود و اين اتفاق بر تربيت فرزندان تأثير زيادي دارد. تا جايي كه بعضي از پدر و مادرها كه فرزند خردسالي دارند از من ميپرسند چه كنيم كه فرزند ما هم قاري قرآن شود؟ من در جوابشان ميگويم نيازي نيست كار خاصي انجام دهيد، فقط در خانهتان به جاي موسيقي، صداي تلاوت قرآن را بهطور مداوم پخش كنيد و اجازه دهيد كه فرزند شما صوت قرآن را بشنود و ضمير پاكش با آيههاي وحي آشنا شود. اين كار تأثير زيادي بر يادگيري الحان در دوران خردسالي دارد و مهمترين عامل براي قاري شدن من هم رعايت همين نكته از طرف والدينم بود. در عين حال روزي حلال و شركت در جلسات ديني و رعايت واجبات و محرمات هم تأثير زيادي بر تربيت ما داشت. تقريباً 3 ساله بودم كه والدينم سوره كوثر را به من ياد داده بودند كه آن سوره مباركه را در جلسهاي از حفظ خواندم و هديهاي به ازاي اين تلاوت گرفتم كه خيلي برايم ارزش داشت و تا سالهاي جواني آن را نگه داشتم. آن هديه، نوار كاست تلاوت استاد شحات انور بود.
اين نخبه قرآني در ادامه مرور خاطرات خود از نقش خانواده در تربيت قرآني خود گفته بود: از دوران خردسالي تحت تربيت استاداني قرار گرفتم اما مهمترين استاد من در زمينه قرائت قرآن برادرم، مصطفي حاجيحسني، بود. هرچند كه در برهههاي كوتاهي در كلاسهاي استادان ديگر شركت كردم. اما درمجموع برادرم هم استاد من در زمينه قرائت قرآن بوده و هم پشتيبان و راهنماي بسيار خوب و دلسوزي در اين زمينه. در زمينه قرائت قرآن بيشترين حق را برادرم بر من دارد چون برنامهريزي قرائت را برايم انجام ميداد. حتي به جرائت ميتوانم بگويم اگر برادرم در مسابقات بينالمللي قرآنكريم در كشور مالزي كنار من نبود، شايد رتبه نميآوردم چون راهنماييهاي ايشان باعث شد كه آييننامه كشور مالزي را دريافت كنم و در مدت يك هفته بتوانم نحوه تلاوتم را طبق آن تغيير بدهم.
مرور خاطرات اين نخبه قرآني و ديگر افراد موفق در زمينه حفظ، تفسير و قرائت قرآن به خوبي بيانگر اين موضوع است كه خانوادهها نقش و اهميت بسيار بالايي در خصوص تربيت اين افراد دارند. موضوعي كه به نظر ميرسد بايد بيش از پيش به آن اهميت داد و به جايي برسيم كه درهر خانواده ايراني يك محسن حاجيحسني تربيت شود.
