اوايل هفته بود كه برخي مسئولان رسماً آمار مفقودان فاجعه منا را به ليست جانباختگان گره زدند و اعلام شد كه مجموماً 464 نفر از زائران ايراني در منا كشته شدهاند. البته در همين راستا زماني كه وزير بهداشت از سفری که به عربستان براي پيگيري وضعيت مفقودان و كشتهشدگان کرده بود به كشور بازگشت، در فرودگاه اعلام كرد تا پايان اين هفته اجساد تمام جانباختگان به ايران بازگردانده ميشود و هيچ جنازهاي در عربستان دفن نخواهد شد. اما هنوز چند روزي از انتشار اين اخبار نميگذرد كه اين بار وزير بهداشت عنوان كرده، «آماري كه روابط عمومي حج و زيارت از تعداد جانباختگان ايراني حادثه منا اعلام كرده، از نظر دولت صحيح نيست.» هاشمي با بيان اينكه تاكنون 500مفقودي داشتهايم و اجساد 300 نفر هم به كشور منتقل شده است، ارائه آمار دقيق را به بعد از بازگشت تمامي زائران به كشور موكول كرد. اين در شرايطي است كه رئيس سازمان حج و زيارت با اعلام اينكه پيكر 316 تن از جانباختگان ايراني فاجعه منا به ايران منتقل شده است از شناسايي نشدن 71 زائر ديگر خبر ميدهد كه مفقود محسوب ميشوند؛ مفقودانی که معاون پارلماني و كنسولي وزير امور خارجه در موردشان گفته: « ما در حال حاضر نميدانيم كه اين عزيزان به رحمت ايزدي پيوستهاند يا اينكه در جايي بازداشت هستند.»
وقتي اوايل هفته، وزير بهداشت از بازگشت پيكر تمامي جانباختگان فاجعه منا به كشور خبر داد و سازمان حج و زيارت هم در مجموع، كشتهشدگان ايراني را 464 نفر اعلام كرد، تقريباً تمام ايرانيان، پرونده تعداد كشتهشدگان را بسته تلقي كردند و تمام عزمها جزم شد تا با يافتن مقصران اين حادثه، حق و حقوق جانباختگان را پيگيري نمايند.
اما ديروز دوباره آمار و ارقامي در شبكههاي خبري منتشر شد كه به نوعي باز هم سرنوشت مفقودان را در هاله ای از ابهام قرار می داد.
116نفر کشته یا زندانی؟وقتي ديروز رئيس سازمان حج و زيارت گفت كه 361 تن از جانباختگان ايراني فاجعه منا به ايران آمدهاند از ادامه عمليات شناسايي پيكرهاي جانباختگان ايراني خبر داد.
سعيد اوحدي با اشاره به اينكه برخي پيكرها هنوز شناسايي نشده است، آمار آنها را 71 نفر اعلام كرد كه در اصل مفقود محسوب ميشوند.
اما با اينكه قبلاً گفته بودند تمام مفقودان در ليست جانباختگان قرار دارند، حسن قشقاوي، معاون پارلماني و كنسولي وزير امور خارجه زمانيكه رئيس سازمان حج و زيارت تعداد مفقودان را 116 نفر اعلام كرده بود با تأكيد بر اينكه بايد عربستان سعودي مسئوليت فاجعه منا را بپذيرد، به 9 پروتكلي كه بين دو كشور وجود دارد اشاره كرد و گفت: «اكنون انتظار معقول ما اين است كه تكليف 116 مفقود ايراني اين حادثه مشخص شود. ما در حال حاضر نميدانيم كه اين عزيزان به رحمت ايزدي پيوستهاند يا اينكه در جايي بازداشت هستند. تا جنازه آنها برنگردد نميتوانيم نفياً و اثباتاً در اين مورد صحبت كنيم.»
با اين اوصاف باز هم اين شائبه به وجود ميآيد كه شايد تعدادي از مفقودان زنده و در بند زندانهاي عربستان شده باشند.
با اينكه وزير بهداشت قبلاً اعلام كرده بود كه هيچ جانباخته ايراني در عربستان به خاك سپرده نشده است، ديروز گفت: «فوتي به كسي گفته ميشود كه جسدش در ايران يا با رضايت بستگانش در مكه دفن شده باشد.»
سيدحسن قاضيزاده هاشمي آماري را كه روابط عمومي حج و زيارت از تعداد جانباختگان ايراني حادثه منا اعلام كرده، از نظر دولت ناصحيح دانست و ادامه داد:«تاكنون 500 مفقودي داشتهايم و 300 نفر هم اجسادشان به كشور منتقل شده است، بنابراين ارائه آمار دقيق را به بعد از بازگشت تمامي زائران به كشور موكول ميكنيم.»
وزير بهداشت هم به نوعي حرفهاي معاون پارلماني و كنسولي وزير امور خارجه را تكرار كرد و افزود: «دليلش اين است كه عدهاي از حجاج ممكن است جزو دستگيرشدگان يا در زندان باشند يا در بيمارستانهاي عربستان بستري شده باشند كه مسئولان عربستان هنوز به ما اطلاع ندادهاند.»
فقط 3 ایرانی در مکه دفن شدهدر مقابل سخنان مسئولان ايراني كه از دفن نشدن هيچ زائر ايراني در عربستان حكايت ميكند، يك روزنامه عربستان خبري را با تيتر «عربستان 20 حاجي ايراني را در مكه مكرمه به خاك سپرد» منتشر كرد. روز گذشته روزنامه عكاظ چاپ عربستان نوشت 20 حاجي ايراني در مكه دفن شدهاند.
حميد يوسف، عضو دفتر امور حجاج ايران به روزنامه عكاظ عربستان گفت: «20 حاجي ايراني، پس از شناسايي در مكه مكرمه به خاك سپرده شدند، همچنين240 متوفي در فاجعه منا در دو گروه به ايران منتقل شدند.»
وي از انتقال گروه سوم كشتهشدگان اين حادثه خبر داد و اعلام كرد: «گروه سوم شامل 100 نفر از جانباختگان بود كه روز گذشته به ايران منتقل شدند.»
بعد از انتشار اين خبر، حميد محمدي، رئيس ستاد حج 94 با تكذيب خبر روزنامه عربستاني مبني بر دفن 20 زائر ايراني در مكه گفت: «چنين خبري صحت ندارد و تاكنون فقط سهنفر در مكه دفن شدهاند.»
خبرسازيهاي رسانههاي عربستاني در شرايطي اتفاق ميافتد كه مسئولان ايراني بارها به بازگشت پيكر تمام جانباختگان به كشور تأكيد و تشكيل كميته حقيقتياب را بر اساس فرمايشات رهبري ضروري دانستهاند.
در همين رابطه حجتالاسلام و المسلمين قاضيعسكر، نماينده ولي فقيه در امور حج و زيارت با اشاره به بيانات مقام معظم رهبري گفت: «همان طور كه رهبر عزيز ما اعلام فرمودند و مسئولان نظام تأكيد داشتند حتماً بايد كميته حقيقتياب تشكيل شود.»
منتظر بمانیم تا همه بازگردندبي شك شناسايي جانباختگان كاري بس دشوار است، بهخصوص وقتي مدير عمليات پزشكي حج از پيگيريهاي مستمر خود در خصوص انتقال كامل ابدان مطهر جانباختگان فاجعه منا به ايران خبر داده و تأكيد ميكند كه روال شناسايي و انجام تشريفات قانوني انتقال پيكر جانباختگان كار سخت، فني و زمانبري است.
البته با تمام دشواريهاي موجود، مديركل امور آموزشي سازمان پزشكي قانوني كشور از احراز هويت اكثر قريب به اتفاق اجساد منتقل شده به ايران خبر داد و گفت: «اگر اجسادي كه با تأخير به ايران منتقل ميشوند دچار فساد نشوند، احراز هويت آنها در پزشكي قانوني كشور بدون توقف انجام ميشود.»
جابر قرهداغي با بيان اينكه «پزشكي قانوني در احراز هويت قربانيان تمام حوادث دخيل است و در تمام دنيا اين وظيفه كارشناسان پزشكي قانوني است كه اقدام به احراز هويت قربانيان كنند»، افزود: «اين كار اساساً يك كار حرفهاي و تخصصي است و نهادي خارج از جامعه پزشكي قانوني اين وظيفه را نميتواند برعهده بگيرد، ولي با وجود اينكه روشن است احراز هويت وظيفه پزشكي قانوني است، گاهي مردم و ارگانها با اين وظيفه آشنا نيستند و در بسياري مواقع در مراحل تصميمگيري اين ارگان، به فراموشي سپرده ميشود.»
وي با بيان اينكه در صورت لزوم از روش DNA براي احراز هويت قربانيان استفاده ميكنيم، گفت: «صرف به دست آوردن DNA براي احراز هويت آنها كافي نيست. DNA قرباني يا بايد از قبل وجود داشته باشد كه با آن تطبيق دهيم يا با DNA وابستگان نزديك ترجيحاً پدر، مادر و فرزندان تطبيق داده شود تا تشخيص دهيم كه اين DNA متعلق به چه كسي است.»
اما به هرحال و با توجه به گفته وزير بهداشت بايد منتظر بمانيم تا تمام زائران به كشور بازگردند تا آمار دقيقي از كشتهشدگان يا مفقودان به دست بيايد.
در همين رابطه و به گفته رئيس ستاد مدينه، بازگشت حدود 27 هزار حاجي مدينه بعد به كشورمان آغاز شده كه در بيست و پنجم اين ماه پايان خواهد يافت. به گفته نصرالله فرهمند، زائران مدينه بعد با 112 پرواز به ايستگاههاي پروازي در كشور منتقل ميشوند.
