شهردار تهران در مراسم ورود 200 دستگاه اتوبوس دوكابين به شبكه حمل و نقل عمومي شهري با اشاره به اينكه مبارزه با مگس سفيد بر عهده محيط زيست است گفت: شهرداري در حوزه مسئوليت خود همكاريهاي لازم را انجام ميدهد اما نبايد انتظار داشت مسئوليت همه وزارتخانهها را شهرداري به عهده بگيرد.
اين سخنان شهردار تهران حاكي از مسائل و مشكلات متعدد كلانشهر تهران است كه همچون كلافي پيچيده شده مسائل و مشكلات شهري را در همه بخشها افزايش داده است.
كلانشهر تهران به دليل موقعيت سياسي، اجتماعي و حتي اقتصادي همواره مسائل و مشكلات متعددي را با خود به همراه داشته است. در اين ميان شهرداري به عنوان بزرگترين سازمان ارائهدهنده خدمات شهري همواره در تمامي حوزههاي شهري برحسب وظيفه ذاتي حضور فعالي داشته است و از آنجايي كه بسياري از مسائل و مشكلات شهري در حوزههاي زيرساختي تعريف ميشود بر اين اساس بسياري از دستگاههاي شهري زيرمجموعه وزارتخانهها در شهر نيز حضور داشته و داراي وظايف مشخصي هستند كه متأسفانه در بسياري از موارد به دليل نگاه عرفي به شهرداري انجام وظايف اين دستگاهها نيز از شهردار انتظار ميرود. در حوزه آسيبهاي اجتماعي مسائل كلان حمل و نقل عمومي، برخي مسائل زيست شهري (محيط زيست شهري) و مسائل فرهنگي از جمله مواردي است كه دستگاههاي متولي بسياري براي انجام وظايف خود، داراي بودجه و رديف اعتباري بسياري هستند.
كلانشهر تهران به دليل توسعه و گستره جغرافيايي و سرازير شدن جمعيت ساير شهرها در آن به كانون برخي مسائل و معضلات و مشكلات تبديل شده است. در حقيقت دستگاههاي متولي شهري كه زيرمجموعهاي از وزارتخانه و دولت به حساب ميآيند در سالهاي متمادي به دليل نبود نظارتهاي ساختاري و سيستمي در بسياري از وظايف زاويه گرفتهاند و به دليل ناكارآمديهاي موجود به وظايف خود عمل نكردهاند تا آنجايي كه وقتي برخي از مسائل و مشكلات آسيبشناسي و ريشهيابي ميشود مشخص ميگردد كه كم كاري و ناكارآمدي دستگاههاي متولي سبب افزايش معضلات و مشكلات شهري شده است كه اين امر به دليل تداخل با برخي وظايف شهرداري بار آن به دوش شهردار گذاشته شده است.
با نگاه واقعبينانه به شهر ميتوان دريافت كه اگر برحسب قانون وظايف مشخص شده شهرداريها واگذار شود (26 وظيفه كه در قانون مديريت يكپارچه شهري به آن اشاره شده است) به واقع شهرداري ميتواند به صورت يكپارچه براي اين موارد تصميمگيري كند و با بودجه اختصاص يافته بر عملكرد دستگاههاي متولي نيز نظارت سيستمي داشته باشد ولي متأسفانه تاكنون نه مديريت يكپارچه واحد شهري شكل گرفته است و نه براي واگذاري اين موارد از سوي مراجع ذيصلاح تصميمگيري شده است.
براين اساس بسياري از مسائل در حوزههاي زيرساختي همچنان بلاتكليف مانده است. به عنوان مثال در بحث آسيبهاي اجتماعي، به دليل كمكاري و ناكارآمدي دستگاههاي متولي، اين آسيب هر روز گسترش يافته و تبعات دامنه آن بر دوش شهر و شهرداري پايتخت سنگيني ميكند هرچند شهرداري، در سالهاي اخير تلاش بسياري كرده است تا بتواند با امكانات موجود خود براي رفع اين مسائل و مشكلات كاري انجام دهد ولي از آنجايي كه اين معضلات و آسيبها ريشههاي متعددي دارد بايد به صورت اصولي دستگاهها و وزارتخانههاي متولي به آنها بپردازند. تلاشهاي صورت گرفته مسكن مقطعي بود و نتيجه مطلوب از عملكردها و اقدامات صورت گرفته حاصل نشده است و نبايد فراموش كرد كه شهر به مثابه موجود زنده است كه اگر كمكاري و ناكارآمدي در نگهداشت و حفظ اجزاي آن صورت بگيرد عواقب بسياري را به شهر و شهروندان تحميل خواهد كرد. براين اساس لازم است تا نظارت دقيق بر انجام وظايف دستگاهها و وزارتخانههاي متولي در حوزه شهري صورت بگيرد تا بتوان مسائل و مشكلات شهري را ساماندهي كرد.
پاسكاري مسائل و مشكلات و وظايف به حوزههاي ديگر چيزي جز افزايش مسائل و مشكلات و هدر دادن هزينه در بر نخواهد داشت و بايد اهتمام داشت كه اگر براي اين معضل و بحران اساسي كاري اصولي صورت نگيرد در آينده اداره شهر با مشكلات كلان جديد روبهرو خواهد گشت.
در حقيقت توسعه و ارتقاي زندگي شهري تفكيك و انجام وظايف دستگاههاي شهري را ميطلبد و اگر اين مهم صورت نگيرد اقدامات صورت گرفته ابتر باقي خواهد ماند و بر دامنه مشكلات افزوده خواهد شد.
متأسفانه تعامل و مشاركت دستگاههاي شهري در حل مشكلات و معضلات كه در شهر وجود دارد بسيار كمرنگ است و دستگاهها و وزارتخانهها و در رأس آنها دولت بايد براي انجام وظايف خود كاري اساسي انجام دهد تا اميد آن را داشته باشيم كه در سالهاي آينده بخشي از مسائل و معضلات موجود برطرف شود.
براين اساس اگر مديريت يكپارچه واحد شهري با در نظر گرفتن همه جوانب و ظرفيتها شكل بگيرد بايد انتظار داشت كه كلاف پيچيده مسائل و معضلات شهري تا حدودي حل و فصل شود و اگر اينگونه شود انتظار ميرود دستگاههاي شهري نسبت به وظايف خود نيز پاسخگو باشند.
