مسئله تعطيلي دولت فدرال امريكا درصحنه سياسي اين كشور به معضلي مزمن درآمده است. اساساً در عرصه سياسي امريكا، تعطيلي دولت وضعيتي است كه در آن دولت فدرال ارائه همه خدمات جز خدمات حياتي را متوقف ميكند، كما اينكه در سال 2013 عملاً اين وضعيت به دليل اختلاف كاخ سفيد و كنگره درباره بودجه و نيز اختلاف درباره ميزان افزايش سقف بدهي ملي رخ داد. باراك اوباما در اول اكتبر ۲۰۱۳ اعلام كرد كه به دليل تصويب نشدن لايحه بودجه دولت فدرال در كنگره اين كشور، نهادهاي دولتي امكان ادامه فعاليت و ارائه خدمات را ندارند و كنگره را متهم كرد كه به وظيفه خود در تصويب لايحه بودجه عمل نكرده است. بدين ترتيب دولت امريكا تعطيل شد. اين نخستين بار پس از 17 سال بود كه عدم توافق دولت و كنگره بر سر لايحه بودجه باعث تعطيل شدن خدمات دولتي شد. در حال حاضر نيز با توجه به اختلافات گسترده بين كاخ سفيد و كنگره تحت سيطره جمهوريخواهان، خطر بنبست در تصويب بودجه و تعطيلي مجدد دولت فدرال امريكا وجود دارد. در اين زمينه باراك اوباما رئيسجمهور امريكا اواسط شهريور به نمايندگان كنگره اين كشور هشدار داد كه اگر بودجهاي را به تصويب برسانند كه موجب آسيب به ارتش و اقتصاد امريكا شود، وي لايحه آن بودجه را وتو خواهد كرد. به گفته اوباما، موعد تصويب بودجه امريكا توسط كنگره، هر ساله، آخر سپتامبر است و اگر اعضاي كنگره اين بودجه را به تصويب نرسانند، دولت را براي دومين بار طي دو سال گذشته، بر اثر نبود بودجه به تعطيلي خواهند كشاند. وي افزود: تعطيلي دولت امريكا، به مردم اين كشور ضربه خواهد زد.
آخرين مورد اختلاف
سناتور تد كروز يك عضو بانفوذ حزب جمهوريخواه در سناي امريكا در اواخر شهريور1394 كاخ سفيد را مسئول تعطيلي احتمالي دولت فدرال دانست. اين سناتور جمهوريخواه گفت: طرح باراك اوباما رئيسجمهور امريكا درباره «نهاد تنظيم خانواده امريكا» موسوم به «پي پي اف اي» (PPFA) غيرقابل قبول و افراطي است و اگر به دليل مخالفت جمهوريخواهان با بودجه اين نهاد، دولت فدرال تعطيل شود، مسئوليت آن متوجه دولت دموكرات است. اين نامزد احتمالي جمهوريخواهان در انتخابات رياست جمهوري سال 2016 وعده داد مجلس سنا كه تحت كنترل اين حزب قرار دارد، به طرحي كه شامل تأمين بودجه اين طرح باشد رأي نخواهد داد. كروز افزود: تحت هيچ شرايطي سنا با اختصاص 500 ميليون دلار به اين نهاد موافقت نخواهد كرد. محافظهكاران كنگره امريكا با هرگونه طرحي براي تأمين بودجه اين طرح مخالفند و حاضرند به دليل اين مخالفت خود، بار ديگر از تصويب بودجه دولت فدرال خودداري كنند. اين در حالي است كه اوباما هشدار داده است هرگونه طرحي را كه تأمين بودجه «نهاد تنظيم خانواده» را متوقف كند، وتو خواهد كرد. اين اولين بار نيست كه اختلاف نظر دو حزب رقيب در كنگره امريكا، احتمال تعطيلي دولت فدرال را افزايش ميدهد. بودجه دولت فدرال امريكا در 30 سپتامبر 2015 پايان مييابد و اگر كنگره نتواند در مدت مقرر بودجه سال مالي جديد را تصويب كند، دولت فدرال تعطيل خواهد شد. به نظرمي رسد با توجه به پيروزي اوباما در زمينه جمعبندي هستهاي ايران و گروه 1+5 موسوم به «برجام» دركنگره امريكا و شكست فاحش جمهوريخواه در اينباره، اكنون سران جمهوريخواه در صدد هستند تا به بهانه مخالفت با طرح «نهاد تنظيم خانواده امريكا»، اوباما را وادار كنند تا در اين زمينه عقبنشيني كرده و بدين ترتيب در جدال بين كاخ سفيد و كنگره، امتيازي را به نفع خود ثبت نمايند تا بتوانند از اين امتياز در مبارزات انتخاباتي آتي رياستجمهوري امريكا براي جلب آراي بيشتر اقشار سنتي و محافظهكار جامعه امريكا استفاده نمايند. با اين حال شواهد حاكي از آن است كه اوباما به اين سادگي حاضر به عقبنشيني و واگذار كردن ميدان به حريفان خود نيست. كمااينكه اخيراً يعني در 5 سپتامبر رئيسجمهور دموكرات امريكا به نمايندگان كنگره هشدار داد كه اگر بودجهاي را به تصويب برسانند كه موجب آسيب به ارتش و اقتصاد امريكا شود، وي لايحه آن بودجه را وتو خواهد كرد. اين هشدار در واقع ادامه همان كشمكش ديرينه بين دولت امريكا و كنگره تحت سيطره جمهوريخواهان بر سر مبلغ بودجه فدرال، نحوه تخصيص آن و موارد مرتبط با كاهش بودجه و نيز به اصطلاح گروكشي جمهوريخواهان از كاخ سفيد براي پذيرش ديدگاه آنها در مواردي مانند قوانين مهاجرتي است. در سالهاي قبل، جمهوريخواهان در قبال تخصيص بودجه مد نظر كاخ سفيد در مواردي مانند طرح بهداشتي اوباما معروف به «اوباما كر» خواهان امتيازات چندي شده بودند. با اين حال اختلاف بين درخواستهاي كنگره و موارد درخواستي از سوي كاخ سفيد گاه به چنان درجهاي رسيده كه باعث ايجاد بنبست و نهايتاً عدم تصويب بودجه و در نتيجه تعطيلي دولت امريكا شده است. به نظر ميرسد هشدار چندباره اوباما به كنگره درباره وتوي لايحه بودجه، به نگراني وي در زمينه قطع يا كاهش بودجه در موارد حساس مانند مسائل دفاعي از يكسو و اختلال در اقتصاد امريكا به واسطه كاهش مالياتها و طرحهاي اقتصادي مد نظر كاخ سفيد بر ميگردد. ضمن اينكه براي اوباما طرح «نهاد تنظيم خانواده» كه در چارچوب اصلاحات اجتماعي و بهداشتي وي محسوب ميشود از اهميت زيادي برخوردار است. وي اميدوار است از آن به مثابه امتيازي براي كسب آراي رأيدهندگان به نفع نامزد دموكرات در انتخابات رياست جمهوري آتي استفاده نمايد.
تحولات اخير
كنگره امريكا روز 7 مهر براي جلوگيري از تعطيل شدن مجدد دولت اين كشور به دليل تصويب نشدن بودجه سالانه، طرحي را به كاخ سفيد ارائه كرده كه به موجب آن كابينه اوباما ميتواند تا يازدهم دسامبر2015 با بودجه موقت اين كشور را اداره نمايد. اين طرح كه با ۷۷ رأي مثبت در برابر ۱۱ رأي منفي در سنا تصويب شد، اين امكان را فراهم ميكند كه كنگره تا تاريخ ۱۱ دسامبر فرصت تصويب بودجه جديد را داشته باشد. پيش از تصويب اين طرح، تاريخ اول اكتبر زماني بود كه اگر كنگره بودجه جديد را تصويب نميكرد دولت امريكا تعطيل ميشد. جاش ارنست، سخنگوي كاخ سفيد چند روز قبل گفته بود منابع مالي دولت امريكا براي فعاليتهاي جاري تا اول اكتبر به اتمام ميرسد و كنگره بايد بودجه ضروري را تصويب كند. در صورت عدم ارائه اين طرح از سوي سنا براي ادامه فعاليت دولت فدرال، اوباما براي دومين بار در دوران رياست جمهوري خود با پديده تعطيلي دولت مواجه ميشد. پيش از اين نمايندگان جمهوريخواه كنگره امريكا تهديد كردند اگر به طرح «نهاد تنظيم خانواده» امريكا بودجه تعلق بگيرد، بودجه را تصويب نميكنند تا به تعطيلي دولت فدرال منجر شود. طرح «نهاد تنظيم خانواده» مورد حمايت دولت اوباما است ولي با مخالفت جمهوريخواهان كنگره مواجه است. البته دولت امريكا تهديد كرده است عدم تصويب بودجه براي اين طرح موجب وتوي لايحه بودجه از سوي اوباما خواهد شد. اين بار شواهد حاكي از آن است كه اين جمهوريخواهان هستند كه با تصويب طرح جديدي براي تخصيص بودجه موقت تا 11 دسامبر 2015 در برابر كاخ سفيد عقبنشيني كردهاند. با اين حال اين عقبنشيني موقتي بوده و بايد انتظار داشت كه ظرف دو ماه و نيم آتي شاهد جدال سختي بين اوباما و جمهوريخواهان بر سر تخصيص بودجه براي موارد مورد نظر كاخ سفيد به ويژه طرح «نهاد تنظيم خانواده» باشيم. اين طرح هر چند در چارچوب اصلاحات اجتماعي و بهداشتي اوباما مطرح است، با اين حال به عقيده جمهوريخواهان به دليل افشاي موارد فساد در آن به ويژه در موارد مربوط به سقط جنين بايد كنار گذاشته شود.
