با وجودي كه آزمايشات باليني و پاسخ آنها خيلي وقتها نقش سرنوشتسازي در تشخيص و درمان بسياري از بيماريها دارد اما بنا به اظهار دبير اجرايي دومين كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي، بيمارستانهاي دولتي توانايي انجام يكسوم آزمايشات تخصصي را ندارند همچنان كه توانايي خريد تجهيزات آزمايشگاهي با تكنولوژي بالا نيز به دليل كمبود اعتبارات در اين بخش فراهم نيست.
با اجراي طرح تحول سلامت بنا شد تا بيمار و همراه وي نه فقط براي تهيه دارو تجهيزات پزشكي بلكه براي انجام آزمايشات نيز به خارج از بيمارستان فرستاده نشوند با وجود اين اما انگار برخي بيمارستانهاي دولتي تجهيزات آزمايشگاهي لازم را براي انجام بسياري از آزمايشات ندارند. محمدجواد غروي در نشست خبري دومين كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي در خصوص گلايه بسياري از مردم از نبود برخي آزمايشات در بيمارستانهاي دولتي گفت: متأسفانه بيمارستانها و مراكز دولتي توانايي انجام يكسوم آزمايشات تخصصي را ندارند.
30 درصد آزمايشات تخصصي در بخشخصوصي بنا به اظهار دبير اجرايي دومين كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي در زمينه تجهيزات با تكنولوژيهاي مياني، بخشها و آزمايشگاههاي دولتي قوي عمل كردند ولي از اين تجهيزات خوب استفاده نميكنند و به نوعي آزمايشگاهها تبديل به گورستان اين تجهيزات ميشود.
به گفته وي، در زمينه دستگاههاي آزمايشگاهي گرانقيمت نيز بخشهاي دولتي نميتوانند براي خريد آن بهدليل كمبود اعتبارات ورود كنند و اين بخش از جمله حوزههايي به حساب ميآيد كه 30 درصد آزمايشات «هايتك» را بخشهاي خصوصي انجام ميدهند و آزمايشگاههاي دولتي فاقد چنين تكنولوژيهايي هستند. اين در حالي است كه بنا به تأكيد عبدالفتاح صرافنژاد، دبير علمي كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي نيز در 70 درصد تشخيصهاي پزشكان اين نتايج آزمايشهاست كه به كمك پزشك ميآيد.
به گفته علي صادقيتبار، عضو كميته علمي سومين كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي نيز با وجود هزينه 2 تا 3 هزار ميلياردي دولت براي طرح تحول سلامت، خريد تجهيزات جديد آزمايشگاهي در بخش دولتي بدون اصلاح سرانه درمان، اين مراكز را به گورستان تجهيزات آزمايشگاهي بدل ميكند. به باور وي، كشورهايي از سيستمهاي درماني كارآمد برخوردارند كه بهجاي تزريق مستقيم منابع به مراكز درماني عمومي به اصلاح سرانه درمان پرداختهاند. بر همين اساس با توجه به اينكه تجهيز مراكز پزشكي و درماني به فناوريهاي نوين پزشكي و آزمايشگاهي منوط به بهكارگيري نيروهاي انساني متخصص از يكسو و از سوي ديگر تأمين هزينههاي مربوط به خريد كيت و مواد مصرفي اين دستگاهها و نيز تأمين هزينههاي تعمير و نگهداري آنهاست، به دليل كمبود نيروي انساني متخصص در مراكز دولتي و تأمين نشدن اعتبار براي هزينههاي بعدي كيت و ملزومات مصرفي دستگاههاي جديد، سرمايهگذاري در اين زمينه عملاً اتلاف منابع است.
تفاوت نتايج يك آزمايش در 2آزمايشگاه اگرچه معاينات باليني اساسيترين راهكار براي تشخيص و درمان بيماريها به شمار ميآيد اما بسياري از پزشكان به دلايل مختلف از جمله ارتباطات مالي خاص با برخي آزمايشگاهها ترجيح ميدهند تشخيص بيماري را به استفاده از ابزار آزمايش موكول كنند. با وجود اين تشخيص برخي از بيماريها به شكل جدي به انجام همين آزمايشات وابسته است و بدون در نظر گرفتن نتايج چنين آزمايشاتي تشخيص و درمان بيماري به هيچ وجه ممكن نيست. اين در حالي است كه خيلي وقتها بيمارستانها و مراكز درماني دولتي امكانات كافي براي انجام چنين آزمايشاتي را ندارند. از اين گذشته با مطالعهاي ميداني در ميان مراجعان بيمارستانها متوجه ميشويد گاهي وقتها نتيجه آزمايشاتي كه در برخي مراكز بيمارستاني انجام شده با نتايج همان آزمايشات مراكز آزمايشگاهي ديگر زمين تا آسمان تفاوت دارد. اين مسئله نه فقط تشخيص بيماري را دچار اختلال ميكند بلكه حتي پزشك را سردرگم مينمايد.
از سوي ديگر آزمايشگاههاي خصوصي اغلب هيچ ضابطهاي براي دريافت تعرفه انجام آزمايشات ندارند و از آنجايي كه اين بخش تعرفهاي تخصصي است و اغلب مردم عادي از آن سر در نميآورند اگر براي يك آزمايش مشخص به چند آزمايشگاه مراجعه كنيد متوجه خواهيد شد كه هر كدام تعرفه مخصوص به خود را دارند كه ميزان آن به طور مستقيم با وجدان پزشكان در ارتباط است. با وجود اين آزمايشگاههاي دولتي هم با چالشهايي نظير كمبود اعتبارات و نداشتن تجهيزات به روز مواجهند. دبير علمي دومين كنگره فناوريهاي نوين آزمايشگاهي معتقد است بهدلايل مختلف از جمله كمبود اعتبارات در بخش دولتي و همچنين استفاده نكردن از متخصصان علوم آزمايشگاهي در آزمايشگاههاي دولتي شاهد عقبماندن آزمايشگاههاي دولتي از آزمايشگاههاي خصوصي هستيم. براين اساس به نوعي شاهد موجي از اخراج متخصصان آزمايشگاهي از آزمايشگاههاي دولتي هستيم و فقط يك تخصص آزمايشگاهي در مراكز دولتي فعال است و ديگر تخصصهاي آزمايشگاهي فعاليتي ندارند؛، بر همين اساس متخصصان آزمايشگاهي در بخشهاي خصوصي فعال ميشوند.
عقب ماندگي تكنولوژي آزمايشگاهي سيدحسين فاطمي، متخصص علوم آزمايشگاهي نيز در اين نشست با اشاره به اينكه امروزه در حوزه باليني عليالخصوص جراحيهايي مانند قلب، ديگر بيمار ايراني به خارج اعزام نميشود و به نوعي اين اعزامها به صفر رسيده است، گفت: بايد تكنولوژيهاي آزمايشگاهي نيز با همين منوال به روز شود.
بنا به تأكيد فاطمي يك بيمار ديگر نبايد مانند گذشته يك هفته منتظر يك آزمايش شود بلكه بايد حدود يك يا دو ساعت پاسخ آزمايش خود را دريافت كند تا جراحيهاي لازم روي وي صورت پذيرد.
وي در پاسخ به پرسشي مبني بر اينكه چرا برخي آزمايشات در بيمارستانهاي دولتي انجام نميشود و مردم مجبورند با هزينه بسيار بالا به آزمايشگاههاي خصوصي مراجعه كنند، گفت: آزمايشگاههاي بخش خصوصي از نظر تجهيزات جلوتر از آزمايشگاههاي دولتي هستند و دليل آن هم اين است كه درآمد سرانه درمان در ايران به خوبي ديده نشده و از خيلي از كشورها عقبتر هستيم و هماكنون نيز در طرح تحول سلامت از منابع ناپايدار استفاده ميشود كه مشكلات مالي اجراي آن نيز اخيراً خود را نشان داده است.
فاطمي با اشاره به مشكلات تحريمها در حوزه تجهيزات آزمايشگاهي افزود: بودجهاي كه به سازمانهاي دولتي تزريق ميشود مناسب نيست و پس از تصويب اعتبارات از طرف مجلس نيز نيمي از اين اعتبارات اختصاص مييابد. بنابراين براي توسعه اعتباري باقي نميماند.
بنا به تأكيد وي نيز بخشهاي خصوصي در حوزه آزمايشگاهي از بخشهاي دولتي بسيار جلوتر هستند، بنابراين مراكز دولتي مجبورند در حوزه آزمايشگاهي، خود را به سطح آزمايشگاه خصوصي ارتقا دهند.
