حالا ديگر نميتوان سفيدبالكها را به عنوان ميهمانان ناخوانده در نظر گرفت و منتظر بود تا بادي بوزد و باراني ببارد تا از شرشان راحت شد، چون حضور اين حشرات ريز و مزاحم آنقدر در سطح شهر زياد شده است كه آرامش و آسايش را از شهروندان گرفته و ميروند كه زندگي را مختل كنند. شايد اگر از اوايل مردادماه كه «جوان» از حمله حشرههاي ريز و سفيدي به پايتخت خبر داد كه زندگيشان را تحت تأثير قرار داده، كمي مسئله جديتر گرفته ميشد امروز اينطور مردم و مسئولان اسير دست حشراتي نميشدند كه وزن هزاران عدد از آنها حتي يك كيلو هم نميشود. از معضل حضور اين مگسكها در زندگي مردم همين بس كه اگر تا چند روز پيش ميگفتند آنها هيچ ضرري براي انسان ندارند، حالا اعلام شده مگسهاي سفيد نه تنها خطر انتقال بيماريهاي ويروسي را به همراه دارند بلكه در صورت تداوم حضورشان ميتوانند، فاجعه زيست محيطي به بار بياورند.
تا چند هفته پيش وقتي در سطح شهر حركت ميكردي، حشرات بسيار ريزي در هوا به چشم ميخوردند كه هر از گاهي به سمت چشم و دهان و بيني رفته و ناراحتيهايي را به وجود ميآوردند اما طي روزهاي اخير هجوم مگسهاي سفيد در شهر چنان بيداد كرده كه نه تنها تقريباً تمام شهر را به تسخير خودشان درآوردهاند بلكه ميروند تا فاجعهاي را رقم بزنند. شايد در ابتدا براي مردم مهم نبود كه مگسهاي سفيد چه هستند و از كجا آمدهاند، اما وقتي در هر تنفس دهها مگس به حلقشان وارد شد، از خود پرسيدند اينها ديگر چه هستند؟
مزاحمان بيضرر!اوايل تابستان بود كه مسئول بخش حشرات دفتر موزه تاريخ طبيعي و ذخاير ژنتيكي سازمان حفاظت محيط زيست كشور با اعلام اين خبر كه طي دو ماه آينده شاهد طغيان مگسهاي سفيد در تهران خواهيم بود، گفت: «اگر سازمانها در اين خصوص فكري نكنند، شاهد شكايت از سوي مردم در اين راستا خواهيم شد.» عليرضا نادري با اشاره به اينكه عسلك پنبه نوعي حشره مانند شته است كه بيماري با خود به همراه ندارد اما موجب آزار ميشود، تصريح كرد: «هنوز نامه و شكايتي در راستاي حضور مجدد اين حشرات به دست ما نرسيده است. البته سال گذشته به سازمانهاي مربوط و موظف هشدار داديم كه مجدد شاهد طغيان اين حشرات خواهيم بود ولي كاري از پيش نرفت.»
در همين راستا رئيس كميسيون سلامت شوراي شهر تهران مگسهاي سفيد تهران را حاصل بيتدبيريها در غرب كشور دانست و گفت: «به واسطه رفتارهاي غلطي كه استانهاي غربي در مصرف سموم كشاورزي داشتهاند، شاهد هجوم اين مگسها بودهايم، از اين رو وزارت كشاورزي بايد مديريت لازم را براي جلوگيري از تكرار هجوم مگسها اعمال كند.»
رحمتالله حافظي ادامه داد: «مگسهاي سفيد تهديدي جدي براي انسانها ندارند و صرفاً وجودشان آزاردهنده است و ممكن است به راههاي تنفسي وارد شوند كه در صورت ضرورت نيز با يك ماسك ساده ميتوان از آن ممانعت كرد.»
روزگار سياه از دست سفيدبالكهااين حشرات سفيد رنگ با نام فارسي مگس سفيد يا سفيدبالك و جزو آفات گياهان زينتي، گلخانهاي، درختان و گياهان شهري محسوب ميشوند كه توانايي توليدمثلي فوقالعاده داشته و قادرند در مدت زمان كوتاهي جمعيت خود را به شدت افزايش دهند. مگسهاي سفيد همانند شتهها مقادير بالايي عسلك توليد ميكنند كه سبب جذب گرد و خاك در گياهان و رشد قارچهاي ساپروفيت روي برگها ميشود. مگس سفيد داراي زير گونههاي متعددي است كه بيوتايپB آن زيرگونه موجود در ايران است. اين بيوتايپ يكي از خطرناكترين و مقاومترين زيرگونههاي مگس سفيد است كه سبب بروز آسيبهاي جدي به محصولات كشاورزي و خسارتهايي به آن ميشود.
اگر تا چند ماه پيش مسئولان از بيخطر بودن مگسهاي سفيد ميگفتند، حالا كار به جايي رسيده كه متخصصان از افرادي كه ساعتهاي طولاني در روز در محيط خارج از خانه حضور دارند و همچنين افراد مستعد به ابتلا به بيماريهاي ريوي و عفوني، كودكان و افراد سالمند بخواهند حتماً از ماسكهاي پارچهاي يا فيلتردار استفاده كنند. در همين رابطه به مردم توصيه شده در صورت ورود مگس سفيد به چشمها به سرعت چشمها را در معرض جريان آب قرار داده يا با محلول شستوشوي چشم بشويند تا حشره و آلودگيها خارج شده و درصورت ورود اين حشره به مجاري بيني نيز ميتوان با شستوشو با آب يا سرم فيزيولوژي آن را خارج كرد.
هيولاهاي كوچكروز گذشته يكي از متخصصان فارماكولوژي در گفتوگو با فارس درباره علت هجوم مگسهاي سفيد گفت: «با توجه به پديده گرم شدن هوا، خشكسالي، كمبود آب در كشور و نيز عدم استفاده از روشهاي صحيح دفع آفات گياهي در مزارع و كشتزارهاي ايران و خصوصاً مزارع اطراف تهران، جمعيت حشراتي از قبيل زنبور پارازيتوئيد، كفشدوزك سياه و شبگزهاي گل كه بهطور طبيعي شكارچي مگسهاي سفيد هستند، رو به كاهش شديد گذاشته و بدين ترتيب چرخه اكوسيستمي موجود به هم خورده است.»
سيد سهيل سعيدي ساروي درباره تأثير اين حشرات بر سلامتي انسان تأكيد كرد: «با توجه به كوچك بودن مگس سفيد و اينكه قابليت ورود به دستگاه تنفسي را از طريق حفرات بيني و دهان دارد، لذا اين حشره ميتواند سبب بروز التهاب و عفونت در دستگاه تنفسي فوقاني شود و زمينه را براي بروز عفونتهاي فرصت طلب قارچي و باكتريايي فراهم كند.»
اين متخصص درباره تأثير ورود مگسهاي سفيد به دهان و تاثيرات سوء آن هم گفت: «اين حشره با ورود به مجاري تنفسي ميتواند باعث تحريك مخاط و تظاهرات آلرژيك از جمله عطسه و سرفه شده و همچنين آبريزش بيني را خصوصاً در كودكان، افراد مسن و بيماران مبتلا به بيماريهاي زمينهاي تنفسي و آلرژيك مانند آسم، بيماري انسدادي تنفسي مزمن (COPD) و... سبب شود. البته اين موضوع درباره افراد داراي نقص سيستم ايمني از قبيل بيماران دريافت كننده پيوند، بيماران مبتلا به سرطان و ايدز يا افرادي كه از داروهاي سركوب كننده سيستم ايمني استفاده ميكنند، از اهميت بيشتري برخوردار است.»
مسئول مبارزه با مگسكها كيست؟لازم به ذكر است كارشناسان محيط زيست معتقدند آسيبهاي مگس سفيد روي محصولات كشاورزي غيرقابل جبران است و اين حشرات ريز ميتوانند وضعيت هواي تهران را كه در حالت عادي از وضعيت خوبي برخوردار نيست، هم به خطر بيندازند.
با اين اوصاف سفيد بالكها در شرايطي زندگي را براي تهراننشينان عذابآور كردهاند كه هنوز بين شوراي شهريها و شهرداري بحث است كه كدام يك مسئول مبارزه با اين آفتها هستند. در همين راستا روز گذشته رئيس شوراي اسلامي شهر تهران در خصوص طغيان مگسهاي سفيد در پايتخت گفت: «كميسيون سلامت شورا در حال پيگيري بحث مگسهاي سفيد است اما بيترديد اقدامات اجرايي در اين زمينه بر عهده شهرداري تهران است.» مهدي چمران تأكيد كرد: «كميسيون سلامت شوراي شهر تهران بررسيهاي بسياري در اين زمينه انجام داده است و گزارشي در اين خصوص توسط اين كميسيون با اين موضوع ارائه شده است. قطعاً شستوشوي درختان با صابون پاليزين انجام ميشود كه براساس بررسيهاي انجام شده اين كار بهترين اقدام است. ضمن اينكه با سرد شدن هوا نيز اين حشرات از بين خواهند رفت.»
از آنجايي كه موضوع سفيد بالكها حرف امروز و ديروز نيست و از حدود دو سال پيش هشدارهاي زيادي در مورد تكثير و طغيان آنها داده شده است، تصور ميشود اگر امسال تصميم درستي براي مهار آنها گرفته نشود حتماً تدام اين حضور در سالهاي بعد موجب فاجعه زيستمحيطي و شايد بهداشتي براي شهروندان تهراني خواهد شد.
