با گذشت سه روز از حادثه منا و شهادت 2هزار تن از حجاج بيتالله الحرام و بيكفايتي رژيم آل سعود در پيدا كردن مفقودان، فشارهاي بينالمللي به سوء مديريت آلسعود تشديد شده است. وزراي خارجه كشورهاي سازمان همكاري اسلامي قرار است در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل به اين مسئله رسيدگي كنند. كارشناسان ميگويند وزارت خارجه ايران بايد براي مسئوليتپذير كردن دولت عربستان رايزنيهاي ديپلماتيك با دولتهاي اسلامي را تشديد كند.
فاجعه «منا» پس از حادثه سقوط جرثقيل در مسجدالحرام دومين حادثه مناسك حج امسال بود كه تاكنون بيش از 3هزار قرباني و مجروح بر جاي گذاشته است. هنوز از وضعيت صدها حجاج مفقود شده خبري در دست نيست و اين مسئله بيكفايتي آلسعود در اداره مناسك حج را دوچندان كرده است. اين حادثهدلخراش و دردآور براي جهان اسلام نه تنها نشان داد دولت عربستان توان اداره و برنامهريزي براي انجام اين امر را ندارد بلكه مهر تأييدي بر اثبات بيتدبيريهاي آلسعود در مديريت و اداره اين مراسم عبادي و سياسي است. باتوجه به اينكه سرزمين وحي به همه مسلمانان تعلق دارد و دولت سعودي نيز طي سالهاي متمادي بيكفايتي خود را در اداره امور مربوط به حج نشان داده است، بايد مديريت مناسك حج از دست اين رژيم خارج شده و توسط شورايي از كشورهاي اسلامي اداره شود.
برخي كارشناسان معتقدند بينالمللي كردن مراسم حج از ديرباز مطرح بوده است. سيدعبدالرسول موسوي سفيرسابق ايران در فنلاند معتقد است نمونه بارز، بينالمللي كردن مناسك اعتقادي واتيكان است كه از كنترل دولت مركزي خارج شده و در اختيار جامعه بينالمللي قرار گرفته است. موسوي ميگويد كه رژيم بينالمللي كردن اماكن مقدسه از پيش مطرح بوده و علاوه بر مكه و مدينه در مورد بيتالمقدس نيز مطرح شده است. همزماني اين حادثه با نشست مجمع عمومي سازمان ملل در نيويورك، بهترين فرصت براي نشان دادن بيكفايتي آلسعود براي اداره حرمين شريفين است.
محمد جواد ظريف، وزير امور خارجه كشورمان روز شنبه اعلام كرد در حاشيه نشست هفتادمين مجمع عمومي سازمان ملل متحد اجلاس ويژه وزراي خارجه كشورهاي سازمان همكاري اسلامي برگزار ميشود و در اين اجلاس در ارتباط با حوادث منا بحث و گفتوگو ميشود. به گزارش ايسنا، ظريف افزود: «ما با ساير كشورهاي اسلامي در اين زمينه مذاكره ميكنيم.»
خلعيد آل سعود از مديريت حرمين شريفينحسن هانيزاده، كارشناس خاورميانه ميگويد: «در واقع، بيتوجهي و سوء مديريت و عدم توجه مقامات سعودي به مجروحان و مفقودان اين حادثه، به ناتواني آل سعود در اداره امور حرمين شريفين منجر شده و بعد از اين نيز خواهد شد. سقوط بالابر و پنكه و بيتدبيري در حادثه منا اتفاقاتي است كه اگر واكنش جدي نسبت به اين مسئله انجام نشود، در آينده نيز شاهد تكرار چنين حوادثي خواهيم بود. همچنان كه در دو دهه گذشته بارها اين اتفاقات رخ داده و بيكفايتي آلسعود را به اثبات رسانده است.» هاني زاده با بيان اينكه اين بار شمار قربانيان نسبت به حوادث سالهاي گذشته بيشتر است، خاطرنشان كرد: «كشورهاي اسلامي بايد يك نشست مشترك در سطح وزراي خارجه نسبت به خلع يد آل سعود از مديريت حرمين شريفين برگزار كنند. وزارت خارجه ايران بايد از مسير ديپلماتيك نهادهاي بينالمللي را با خود همراه كند تا بتوانند راهكار جدي نسبت به حل اين موضوع پيدا كنند چراكه حادثه منا نشان داد آلسعود مشروعيت خود را از دست داده و منزوي خواهد شد.» به گفته وي، حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل بهترين فرصت براي نشان دادن بيكفايتي عربستان به عنوان خادم حرمين شريفين است.
بروز اين چنين حوادث تلخي، اتخاذ موضع هماهنگ و منسجم و قاطع كشورهاي اسلامي براي خارج كردن مديريت مراسم حج از دستان آلسعود و تشكيل كميتهاي از سوي سازمان كنفرانس اسلامي و با حضور نمايندگان كشورهاي مختلف اسلامي براي اداره آن را بسيار ضروري كرده است. به باور برخي ناظران، كشورهاي اسلامي بايد با استفاده از ظرفيتها و امكاناتي كه در اختيار دارند، رژيم سعودي را براي واگذاري مديريت حج به سازمان كنفرانس اسلامي تحت فشار قرار دهند.
همزمان با نشست وزراي خارجه كشورهاي اسلامي، سخنراني حسن روحاني، رئيسجمهور ايران و رهبران ساير كشورهاي اسلامي در مجمع عمومي سازمان ملل نيز ميتواند مهر تأييدي بر بيكفايتي آل سعود در اداره امور حج باشد و افكار عمومي اسلام را نسبت به خلع يد سعوديها از مناسك حج جلب كند. بررسي حوادث روي داده بايد توسط نمايندگان تمام كشورهاي اسلامي بعد از پايان مراسم حج صورت بگيرد و در صورت تأييد بيكفايتي آل سعود، شهر مكه و مديريت آن بايد توسط كشورهاي مسلمان اداره شود.
عدم صدور ويزا به هيئت ايرانيظريف در ادامه سخنان خود در مورد عدم صدور ويزا براي هيئت ايراني جهت سفر به عربستان نيز گفت:«از ابتداي اين قضيه با مسئولان سعودي و سفارت سعودي در تماس بوديم، چهار بار اين موضوع را در سطح سياسي و از طريق سفارت سعودي در تهران دنبال كرديم. اكنون نيز دكتر اميرعبداللهيان كاردار سعودي را احضار كردهاند و در حال صحبت با وي در اين زمينه و ساير مواردي است كه نيازمند همكاري بيشتر سعوديهاست.» رئيس دستگاه ديپلماسي كشورمان با اشاره به اولويت وزارت خارجه ايران براي پيگيري وضعيت سلامت حجاج ايراني، رعايت حرمت آنها و تعيين تكليف آسيبديدگان و كساني كه در اين ارتباط مفقود يا جان خود را از دست دادهاند، گفت: «پيگيري موضوعات حقوقي و سياسي اين حادثه نيز در دستور كار وزارت خارجه است.»
نارضايتي از روندپيگيريها در عربستانبه رغم احضار كاردار عربستان در تهران و ابراز نارضايتي ايران نسبت به سهل انگاري آل سعود در رسيدگي به امور مفقودان و مجروحان حادثه منا، معاون وزير خارجه ايران اعلام كرد اقدامات رسيدگي به اين حادثه رضايت بخش نيست. حسين اميرعبداللهيان، معاون عربي و آفريقايي وزارت امور خارجه روز شنبه اظهار كرد: «عدم مسئوليتپذيري عربستان سعودي در قبال فاجعه منا غيرقابل قبول است.» اميرعبداللهيان تأكيد كرد: «مقامات سعودي نبايد سوء مديريت كارگزاران مرتبط با اداره مناسك حج را به قضا و قدر ربط دهند و انتظار فوري ما از مقامات سعودي تسريع در تعيين وضعيت مفقودان، كمك مؤثر به انتقال فوري جانباختگان و مجروحان است.» وي در همين راستا ادامه داد: «متأسفانه اكنون روند پيگيري اين امور در داخل عربستان رضايتبخش نيست و مقامات سعودي به جاي توجيه نادرست سهل انگاري كارگزاران حج، به مسئوليت انساني و اسلامي خود در قبال حادثهديدگان عمل كنند.»
