هفت روز مانده به مهلت قانوني كنگره براي رأي منفي به توافق هستهاي 1+5 با ايران، چهل و دومين سناتور امريكايي هم به موافقان «برجام» پيوست و به اين ترتيب، جمهوريخواهان در عمل، تا حد زيادي از جلب آراي لازم يا حتي رأيگيري درمورد آن نااميد شدهاند. مخالفان توافق هستهاي در امريكا كه از چند هفته قبل خود را براي مقابله با برجام پس از تأييد آن آماده ميكنند، قصد دارند با ارائه تفسيرهاي مناقشه برانگيز، راه را براي اجراي برجام ببندند.
سناتور امريكاييگري پيترز ديروز چهل و دومين سناتوري بود كه از «برنامه جامع اقدام مشترك (برجام) بين 1+5 با ايران حمايت كرد. به اين ترتيب، باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا براي تأييد توافق هستهاي با ايران، علاوه بر اختيار قانوني وتو، از رويه سنتي «فيلي باستر» نيز برخوردار است. بر اساس اين رويه قانوني، حاميان توافق هستهاي با ايران، به اندازهاي نطقهاي خود را طولاني ميكنند كه زمان قانوني 60 روزه سنا براي رأي منفي به «برجام»سپري شده و كاخ سفيد به طور خودكار امكان قانوني اجراي برجام را خواهد داشت. هنوز مشخص نيست كه مخالفان توافق هستهاي در واشنگتن روشي جديدتر براي جلوگيري از تأييد آن در كنگره پيش خواهند كشيد يا نه، ولي آنها از چند هفته قبل، خود را براي رويارويي با «برجام» بعد از تأييد آن آماده كردهاند. يك سناريوي جدي، احياي تحريمهاي جديد از طريق ارائه لوايح تحريمي جديد در زمينههايي مانند حقوق بشر و تروريسم است كه برخي سناتورها از چند هفته قبل مسير آن را كليد زدهاند. سناريوي ديگري كه طي روزهاي اخير مطرح شده، ارائه تفسيرهاي مناقشه برانگيز از برجام و تبديل آنها به لوايح قانوني است، موضوعي كه ميتواند واكنش متقابل ايران را به دنبال داشته و در عمل موجب فروپاشي برجام شود.
سايت «المانيتور» ديروز نوشت كه پيش از آنكه كنگره امريكا حتي فرصت رأيگيري درباره اين توافق را پيدا كند، منتقدان و مدافعان آن در حال آماده شدن خود براي نبردي بر سر نحوه اجراي توافق هستند. المانيتور پيش نويس 35 صفحهاي از طرحي را به دست آورده كه چند روز پيش، بن كاردين، سناتور ارشد دموكرات آن را تهيه كرده است. كاردين – كه يكي از چهار سناتور دموكرات مخالف توافق هستهاي است – گفته كه اين طرح، با تفسير دولت اوباما از توافق هم راستا است و به عنوان متممي بر تعهدات امنيت منطقهاي امريكا مطرح ميشود ولي يكي از مقامات ارشد دولت اوباما گفته كه اين طرح، سبب بروز منازعات سياسي جديد ميشود. كالين كال، قائم مقام دستيار اوباما و مشاور امنيت ملي جو بايدن، معاون رئيسجمهور امريكا، در اين زمينه اظهار داشته: «پيش نويسي كه من ديدهام، بسيار مسئله ساز است. در اين پيش نويس، شماري تفسيرهاي بسيار مسئله ساز درباره جنبههاي توافق هستهاي وجود دارد كه با نص صريح اين توافق در تضاد است. » به گفته او، مسائلي درباره تحريمها در آن وجود دارد كه من فكر ميكنم گروه 1+5 و ايران ممكن است آن را با برخي تعهدات موجود در توافق مغاير بدانند: « جنبه حداقلي ماجرا اين است كه برخي تمهيدات در اين پيش نويس در نظر گرفته شده كه كاملاً تحريك كننده بوده و مناسب زماني نيستند كه آنچه ما بايد بر آن تمركز كنيم، چگونگي اعمال مؤثر توافق است.»
طرح پيشنهاد شده كاردين با عنوان «قانون نظارت بر سياستهاي مربوط به ايران- 2015» شامل برخي تمهيدات است كه واكنش حاميان توافق را برانگيخته است:
1- طرح اين موضوع كه ايران داراي حق غنيسازي اورانيوم نيست و هرگونه توليد اورانيوم با غناي بالا از سوي اين كشور، به معناي نقض توافق خواهد بود.
2- تعهد به تجديد تحريمهاي در حال انقضا؛ از جمله تحريمهاي هستهاي كه تا زماني كه ايران به توافق پابيند باشد، به حال تعليق در ميآيند.
3- حفظ تحريمهاي هستهاي تا زماني كه ايران پروتكل الحاقي – كه اجازه بازرسيهاي گستردهتر بينالمللي را ميدهد – به تصويب برساند.
4- درخواست از كاخ سفيد براي تسهيم اطلاعات كامل مربوط به دسترسي بازرسان بينالمللي از مراكز مورد سوءظن با كنگره.
5- صدور مجوز ارسال بمبهاي سنگرشكن پيشرفته و ابزارهاي حامل اين بمبها براي رژيم اسرائيل.
انديشكده امريكايي اينترپرايز هم با اشاره به تفسيرهايي كه دولت و تيم مذاكرهكننده ايراني از برجام دارند گزارش كرده كه يك مسئله روشن و واضح اين است كه ايران و امريكا تفسيرهاي متفاوتي از توافق هستهاي ايران و 1+5 دارند. اين انديشكده امريكايي به يكي از تفسيرهايي كه دولت ايران از برجام دارد اشاره كرد و نوشت كه دولت روحاني ميگويد طبق برجام ايران ميتواند بدون هرگونه محدوديتي برنامه موشكي خود را دنبال كند، و همچنين ميتواند بدون نقض برنامه جامع اقدام مشترك، قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل را نقض كند، ايران قصد دارد محدوديتهاي قطعنامههاي مربوط به فروش و واردات تسليحات را نقض كند، و ايران با بازرسي پارچين توسط بازرسان ايراني يا هركس ديگر موافقت نكرده است و تمامي تحريمها عليه ايران لغو خواهد شد.
