هريك از مواردي كه در ادامه ميآيد ميتواند يك نشانه براي وجود مشكل و ناهنجاري در خانواده باشد. وجود چندين نشانه از اين فهرست گوياي وجود تنش در خانواده است و بايد فكري براي درمان آن كرد، وگرنه بايد منتظر حاد شدن مناسبات اعضاي خانواده بود.
در كودكان، مواردي هم چون گاز گرفتن، ناخن جويدن، لكنت زبان طولاني، خيس كردن رختخواب پس از شش سالگي، مشكلات هميشگي در مدرسه و داشتن رفتارهاي توأم با كجخلقي، ناشي از وجود تنشهايي خاص در محيط زندگي هستند. بحث، مشاجره و درگيري مداوم بين والدين و فرزندان وجود دارد. بحثهايي كه هيچ گاه به نتيجهاي نميرسد. هر زمان برخوردي بين اعضاي خانواده پيش آيد، به مدت طولاني سكوت در محيط خانه حكمفرما ميشود و مسائل بدون اينكه بين افراد خانواده مطرح شده و راجع به آنها صحبت شود دفن ميشوند.
زماني كه بحث پيش ميآيد اعضاي خانواده به نظر نميرسد كه به آنچه گفته ميشود گوش كنند يا آنها را بشنوند. اختلافها تبديل به جنگ «حق با كيست؟» ميشود.
به نظر ميرسد كه هرگز تصميمي به وسيله هيچ شخصي گرفته نميشود. اختلافها و انزجارها به دور شدنهاي مداوم منجر ميشود. پدر و مادر ممكن است در پس كارهاي روزانه خود، غم و اندوه خويشتن را به آهستگي فرو خورند. مكالمات به نظر ميرسد كه هرگز روي يك موضوع به اندازه كافي دوام ندارد و گاه به نتيجهاي برسد. عقايد و احساسات مختلف باعث ميشود تا افراد خانواده هرگز با هم ارتباط برقرار نكنند. محيط خانه آرام نيست و دائماً امكان درگيري و آشوب در آن وجود دارد.
هر يك از افراد خانواده به نظر ميرسد كار مربوط به خود را انجام ميدهند، اما با حداقل تعامل و همكاري. والدين به هيچ وجه اجازه تصميمگيري درباره امور را به فرزندان نميدهند. رفتار زوجين از نظر روابط عاطفي و به خصوص همدلي كمرنگ يا حتي محو است. محيط آرام نيست و سر و صدا و درگيري در محيط خانه وجود دارد. محبت و تماس بدني به ندرت وجود دارد. كودكان در مقابل عدم تماس به عنوان برداشت و پيامي كه ديگر مورد علاقه نيستند واكنش نشان ميدهند.
افراد خانواده بدون هيچ گونه علت فيزيكي روشني به طور متناوب دچار بيماري ميشوند (مانند درد معده، سر درد، سرما خوردگي، ناراحتيهاي رودهاي). يك ماه مادر ممكن است سردرد داشته باشد و ماه بعد پدر دچار درد سينه شود. اينها همه از عوارض وجود تنش ميان اعضاي خانواده در خانه است.
پرسشهاي متداول و مهم
آيا در آخر يك روز كار در خارج يا پس از يك روز خارج از خانه به سر بردن در انتظار مراجعت به خانه هستيد؟ اگر نه، پس خانواده شما احتمالاً حمايتكننده نيست.
آيا تصور ميكنيد كه برخورد و مخالفت ميتواند شما را به يكديگر نزديك كند يا باعث دور شدن، منزوي شدن و ايجاد تنش بيشتر در محيط خانواده شود؟ بد نيست بدانيد كه برخورد منفي به هيچ وجه مثبت و حمايتكننده نيست.
آيا دائماً به دنبال انتقاد كردن از اعضاي خانواده، اقوام و دوستان هستيد؟ اگر چنين است، شما نسبت به آنها خشمي داريد كه بيان نشده و حل نشده است.
آيا خود را به طور مداوم در حال آرزوي منفرد زيستن مجدد مييابيد؟
طبيعي است كه بعضي اوقات آرزوي آزادي دوباره كنيم، اما چنين آرزوهاي مداومي مسائل عميقي را منعكس ميكنند.
آيا خود يا همسرتان دائماً به دنبال آوردن دلايلي براي امتناع از ارتباط كلامي هستيد؟
اظهارات روزانه «من خيلي خسته هستم» ميتوانند نشانههايي از عدم حمايت از جانب ساير افراد خانواده باشد.
آيا ميتوانيد بدون ترس از تحقير شدن يا به حساب نيامدن، احساسات خود را در هر موقعيتي بيان كنيد؟
هر يك از پرسشها و الگوهاي رفتاري شكلي از مشكلي در ارتباط را منعكس ميسازند. آنها به جهت دادن نظري به شما در مورد اينكه آيا خانواده شما مشكل دارد يا خير، فهرست شدهاند.
خانواده قوي با سازگاري بالا
خانوادههايي كه تحت فشار، قدرت سازگاري خوبي دارند، به داشتن نظامهاي ارتباطي به صورت باز گرايش دارند. در خانوادههايي كه تحت فشار، خوب عمل ميكنند، نظر روشني در مورد آنچه از هر يك از افراد خانواده انتظار ميرود وجود دارد. والدين نقش خود را به صورتي آشكار قبول دارند و از نيروي خود براي صرف كردن آن در كار كودكان دريغ نميورزند. بهترين وضعيت بقاي خانواده به ارتباط موفق آنان بستگي دارد. ارتباط مؤثر هنگامي وجود دارد كه وقتي پيامي فرستاده شد، آن پيام دريافت شود. برقراري ارتباط واضح، به رعايت اصول خاصي بستگي دارد كه بايد به آنها توجه كرد. در مبارزه براي تغيير بايد از شيوههاي ارتباطي مفيد بهره جست، براي گسترش نظام حمايتي خانواده لازم است علائم كاركرد نامناسب خانوادگي شناخته شده و به دنبال آن شوراي خانوادگي تشكيل شود.
براي مقابله با احساسات راه معقول شناسايي شود. جدالهاي خانوادگي نبايد با تهديد و از دست دادن چيزي همراه باشد. جدالها ميتوانند فرصتهايي براي رشد فزاينده فراهم سازند. ابراز صميميت و تشويق كردن يكديگر راه را براي رشد بهتر در اختيار ما ميگذارد. براي برقراري ارتباط صحيح بايد به دقت گوش كنيم، واضح صحبت كنيم. تمام بخشهاي پيام خود را متجانس سازيم، خلاصه مذاكرات را كامل كنيم، عادلانه قضاوت كنيم. هر كدام از ما عضوي از يك خانواده هستيم. فراموش نكنيد كليد داشتن قدرت كنترل بر فشار و تنشهاي خانوادگي، در دست خود ماست.
