از طرف ديگر هستند گروه زيادي از جوانها كه حتي زمان فراغت هم دوست ندارند از آموزش و رسيدن به علاقهمنديهايشان دست بردارند. جواناني كه در عرصه جهاد فرهنگي فعاليت دارند و هر روز تلاش ميكنند در كنار زماني كه براي فراغتشان خالي ميكنند زماني را به فعاليت در عرصه فرهنگي و جهاد فرهنگي اختصاص دهند. مساجد از قديمالايام بهترين مكان براي انجام فعاليتهاي فرهنگي و دسته جمعي بهخصوص براي قشر جوان بوده و هستند. اگرچه اين روزها مسجد مأمن گذران فراغت بسياري از ميانسالان و سالمندان نيز است اما در عصر امروز جذب و حفظ نوجوانان مهمتر از جذب و حفظ ساير اقشار هر جامعه است. نوجوانان به خاطر داشتن روحيه احساسي و پرشور به راحتي جذب عرصههاي فعاليت ميشوند اما به جهت نيازهاي نوجوان و آسيبهاي بسيار، حفظ و نگهداري اين طبقه و برنامهريزي براي فراغت فرهنگيشان به ويژه در عرصه جهاد فرهنگي بسيار سخت است. در اين روزهاي گرم تابستاني گروههاي جهاد فرهنگي در مساجد بستهاي مفيد از برنامههاي فراغتي براي اقشار مختلف به ويژه جوانان تدارك ديدهاند.
حقيقت مهم اين است كه فضاي خوب مساجد براي كلاسهاي آموزشي بسيار مناسبتر از كلاسهاي آموزشي و پايگاههاي ورزشي است. با فضاهايي كه در مساجد داريم ميتوانيم دورههاي گوناگون آموزشي، فرهنگي، ديني، مهارتي و... براي مخاطبان در دورههاي سني متفاوت - از دانشآموز تا دانشجو و ميانسالان آقا و خانم ـ برگزار كنيم. البته شرط لازم براي اين كار داشتن انگيزه و اراده و همت كردن است. دايره اين دورهها نيز ميتواند از كلاسهاي مطالعاتي انديشههاي امام(ره)، رهبري، شهيد مطهري(ره)، شهيد آويني(ره)، تاريخ معاصر، تاريخ اسلام، هنر انقلاب و دفاع مقدس تا جلسات نقد و پخش فيلم، مستند، نمايشگاههاي عكس، كاريكاتور و نقاشي، كلاسهاي مهارتي مانند مستندسازي، فيلمسازي، كامپيوتر، زبان را دربرگيرد. براي برپايي اين دورهها در درجه اول ميتوان از پتانسيل شهر و منطقه خود نهايت استفاده را برد. حتي اگر خودمان يا دوستانمان ميتوانيم در حوزهاي طرح بحث يا كلاسي برگزار كنيم، متولي آن بخش شويم و مسئوليتي برعهده بگيريم.
آموزش با مشاركت جوانان
در زمينه جهاد و فعاليت فرهنگي جوانها رعايت اين نكته كه چه مطلبي را به چه كسي، در كجا و چگونه ارائه دهيم بسيار اهميت دارد، دقيقاً به همين دليل است كه بايد در امر تبليغ و ارائه معارف قرآني، اقدام به بازنگري، نوسازي، بهسازي و توسعه روشها و سازوكارهاي تبليغي كنيم تا بتوانيم در كنار حفظ ارزش ها، ظرفيتها و اثربخشيهاي تبليغ سنتي به شيوههاي جديد نيز مجهز شويم. علاوه بر اين يك فعاليت فرهنگي جهادي مناسب فعاليتي است كه در راستاي ويژگيهاي روحي، جسمي و فكري آنان باشد. كلاسهاي احكام يكي از فعاليتهاي فرهنگي است كه هم از سوي بسيج و متوليان مساجد و هم از سوي جوانان معتقد بسيار با انگيزه پيگيري ميشود. در خصوص احكام مورد نياز نوجوانان از خود نوجوانان در آموزش استفاده ميشود تا راحتتر و سريعتر درك شود و بيشك ماندگارتر خواهد بود. در بسياري از فعاليتهاي جهاد فرهنگي جوانان مسجدي و بسيجي اين روزها پيگيري ميكنند، تلاش ميكنند كه آموزش صوتي و تصويري احكام و آموزههاي ديني در اين زمينه را در مناطق دورافتاده شهرها و استانها پيگيري كنند. اين جوانان خوش فكر براي آموزش احكام به كودكان هم روش بيان داستان و استفاده از كتابهاي مصور را اجرايي ميكنند.
گامي براي خودشناسي
آشنايي با اخلاق خاص دوره جواني، درك شرايط و خواستههاي نوجوان و جوان و به طور كلي برگزاري كلاسهاي آموزش و مشاوره در اين زمينه از فعاليتهاي ديگر گروههاي جهاد فرهنگي است. نوجوانان داراي روحيهاي رقابتطلب و تقليدپذير هستند كه بزرگترها بايد تلاش كنند در اين مسير به آنها كمك كنند. آشنايي با ابعاد هويتيابي، خودشناسي، بررسي هويت فردي و خانوادگي، فرهنگي، اجتماعي، معرفي الگوهاي كاذب، معنويات كاذب، ورود به فرقههاي ضاله، مدگرايي و انتخاب مدهاي غير مناسب براي نوجوان مسلمان و رويآوري به فيلمها و عكسهاي مبتذل هم جزو فعاليتهايي است كه از سوي گروههاي جهاد فرهنگي در مناطق مختلف كشور اجرا ميشود.
در گروههاي فرهنگي هدف بر اين است كه هميشه مشكلات و سؤالات پايهاي و اصولي جوانان پاسخ داده شود. سؤالاتي كه اغلب در چارچوب اعتقادات و زمينههاي مربوط به آن پرسيده ميشود و كارشناسان آگاه بايد به آنها پاسخ دهند.
انس با قرآن
بحث مهم ديگري كه مورد هدف گروههاي جهاد فرهنگي است توضيح و تفسير قرآن و جلسات قرآني است كه در اين جلسات سعي ميشود معارف و آموزههاي قرآني در قالب حلقههاي معرفت قرآن، مسابقات قرائت قرآن، قرائت نماز، اذانگويي، حفظ حديث، كتابخواني و معماهاي قرآني و بيان داستانهاي قرآني به صورت نمايش و تئائر، تفسيرهاي يك دقيقهاي، مثالهاي قرآني، مسابقه روزنامهديواري با محتواي قرآني، ارائه شود.
كارشناسان فرهنگي در اين كلاسها تلاش ميكنند نوجوانان را در قرآن و برداشت از آن سهيم و از استعدادهاي آنان استفاده كنند. علاوه براين در اين كلاسها نوجوانان را به يادداشتبرداري و ثبت مطلب و معارف قرآني در دفتر مخصوص تشويق ميكنند و در نهايت با برگزاري مسابقه بهترين و زيباترين دفتر قرآني از آنان تقدير ميكنند. نكته آخر اينكه موضوعات و مباحث قرآني مرتبط با نوجوانان در سه بخش اخلاق، احكام و اعتقادات در جلسات گروه جهاد فرهنگي توضيح داده ميشود.
عرصهاي براي شكوفايي خلاقيت
گروههايي كه در عرصه علمي و جهاد فرهنگي فعاليت ميكنند اين روزها با روند رو به رشدي روبهرو بودهاند. نوجوانها و جوانها اين روزها بيشتر از عرصه فرهنگ علاقه دارند در عرصه علمي فعاليت و تحقيق و پژوهش داشته باشند. گروههاي جهاد فرهنگي هم از اين علاقه استفاده كردند و گروههايي با رويكرد علمي ايجاد كردهاند. اين گروهها در حقيقت جاي مناسبي براي نوجوانان علاقهمند به مباحث جديد، جذاب و شگفتانگيز است؛ در اين گروهها به خلاقيت و ابتكار جوانهاي علاقهمند جهت داده ميشود و كارشناسان آنها را راهنمايي ميكنند.
برگزاري دورههاي تخصصي كتابخواني و فرهنگ كتاب دوستي از جمله فعاليتهاي مهم جهاديان فرهنگي در مساجد است. اينكه چه كتابي بخوانيم؟ چطور بخوانيم و در نهايت از كتاب چطور بهره طولانيمدت ببريم اهداف دورههاي كتابخواني گروههاي جهاد فرهنگي است.
جوانان شركتكننده در اين دورهها بايد بتوانند ظرفيتها و فرصتهاي منطقه خودشان را خوب شناسايي كنند و به كار بگيرند و نگذارند افراد با استعداد خودشان را دست كم بگيرند يا بيانگيزه شوند. اگر قابليت دارند و افرادي خودساخته و اهل فكرند، جلسات منظم برايشان برگزار كنند و حتي بحثهايشان را ضبط و مكتوب نمايند. در مراحل اوليه به صورت جزوات و بعداً پس از ويرايش و اصلاحات و افزودنيهاي لازم به صورت كتاب و كتابچههاي ۲۰۰- ۱۵۰ صفحهاي منتشر كنند.
مشاوره معنوي، جلسات پرسش و پاسخ، كلاس براي كودكان، نوجوانان و جوانان، داير كردن كتابخانه و نوارخانه و ارتباط با كانونهاي جمعيتي هم از جمله فعاليتهايي است كه اين روزها در قالب جهاد فرهنگي در شهرها و مناطق هر استان در مساجد اجرايي ميشود.
