هرچند فارغالتحصيلان رشتههاي پزشكي متعهدند بسته به نوع سهميه استفاده شده مدتي را براي خدمت در منطقهاي صرف كنند اما با وجود اين باز با نارضايتي آنها مواجهيم؛ موضوعي كه به واسطه اجبار موجود موجب ميشود پزشك به خوبي وظيفه خود را انجام ندهد و مردم مناطق محروم همچنان با چالش پزشكاني مواجه باشند كه هرچند حضور فيزيكي دارند اما دلسوز آنها نيستند. حالا قرار است با اجراي گام چهارم طرح تحول سلامت و بازنگري در آموزش پزشكي قرار است در بحث طرحهاي اجباري پزشكان هم بازنگريهايي صورت گيرد.
وزير بهداشت در خصوص گام چهارم طرح تحول نظام سلامت كه از مهرماه آغاز ميشود، گفت: اين گام مهمترين اقدام ماست كه در آن دوره طب عمومي بازنگري ميشود. به گفته دكتر سيدحسن قاضيزادههاشمي اين بازنگري بعد از 35 سال صورت ميگيرد. در دورههاي تخصصي نيز تغييراتي ايجاد ميشود و بعضي از رشتهها كه با استقبال كمتري مواجه است، بايد تشويق صورت گيرد. در اين رشتهها بايد موضوع طرح و تعهدات را به حداقل برسانيم. وزير بهداشت افزود: دوره طب عمومي بايد كوتاه شود. ما همچنان يك متخصص پزشك خانواده در كشور نداريم. اگر اين دوره كوتاه شود، دوره تخصصي پزشك خانواده در برخي دانشگاهها نيز راه ميافتد.
بوميگزيني واقعي راهكار ماندگار پزشكان در مناطق محروم
عليرضا زالي، رئيس سازمان نظام پزشكي نيز در نشست خبري روز پزشك در پاسخ به سؤال «جوان» درباره گام چهارم طرح تحول براي ماندگاري پزشكان در مناطق محروم و طرح پزشكان اجباري آنان گفت: ماندگاري پزشكان در مناطق محروم يك راهكار كوتاهمدت و مسكنوار دارد كه طراحي بستههاي جذاب تشويقي در اين مناطق است تا بتوان با تأمين انتظارات و نظرات آنان را در اين مناطق ماندگار كرد. به گفته وي، موضوع ماندگاري پزشكان در مناطق محروم در قانون برنامه پنجم توسعه هم ديده شده است، با وجود اين هنوز طرح جامع و همهجانبهاي در اين باره موجود نيست. به باور زالي راهكار اصلي و بلندمدت اين مسئله موضوع بوميگزيني است. رئيس سازمان نظام پزشكي افزود: امسال نيز حدود 2 هزار و 200 متخصص حدود مهرماه به استانها و مناطق محروم اعزام خواهند شد. اكنون اغلب مراكز بهداشتي درماني اصلي ما از پزشك برخوردارند اما روزي بايد طرح اجباري پزشكان برچيده شود. راهكار اين موضوع نيز بوميگزيني واقعي است و بايد روزي طرح اجباري پزشكان بازنگري شود. به گفته وي، در حال حاضر اندازه كافي پزشك بومي نداريم. بنابراين همچنان ناگزيريم در بحث بستههاي تشويقي براي ماندگاري پزشكان در مناطق محروم كار كنيم. زالي در پاسخ به اين انتقاد كه افزايش سهميه مناطق محروم ممكن است موجب راهيابي افراد داراي شايستگي كمتر به دانشگاهها شود، پاسخ داد: اين بوميگزيني از سهميه مازاد تعريف ميشود تا مبادا حق كسي ضايع شود. به گفته رئيس سازمان نظام پزشكي تجربه كشورهايي مانند كانادا نيز براي ماندگاري پزشكانشان در مناطق خاصي كه كمتر تمايل به حضور دارند به اين صورت است كه فرد متعهد ميشود تنها در ايالت خاصي كار كند و براي آنكه اين مسئله ضمانت اجرايي بيابد پزشك تنها مجوز كار در همان ايالت را دارد. پس از سپري شدن دوره تعهد اما پزشك مذكور ميتواند با شركت در آزموني و در صورت موفقيت جواز طبابت در ساير نقاط كشور را به دست آورد. اين راهكاري است كه ميتوان در بلندمدت براي بوميگزيني در نظر گرفت.
خريد و فروش طرح
با وجود تمام اين طرح و ايدهها اما در عمل با چالشهاي ديگري درباره طرح و تعهدات پزشكان در مناطق محروم مواجهيم. محمدحسين قرباني، سخنگوي كميسيون بهداشت مجلس شوراي اسلامي معتقد است فقدان قوانين شفاف و كارآمد در اين حوزه باعث شده بود استفاده مناسبي از نيروي متخصص پزشكي در اين مناطق انجام نگيرد. به گفته وي حتي در اين اواخر طرحهاي پزشكي در اين مناطق خريد و فروش ميشد و پزشكاني كه براي طيكردن مدتزمان طرح خود مجبور به حضور در اين مناطق بودند، عملا تأثير چنداني در چرخه درمان و سلامت مردم نداشتند. به گفته قرباني اجراي دو برنامه به ماندگاري پزشكان در مناطق محروم كمك كرده است كه يكي قانون استفاده از ظرفيت مازاد ٣٠درصدي دانشگاههاي علوم پزشكي و ديگري برنامه ماندگاري پزشكان در طرح تحول نظام سلامت است. قرباني ميافزايد: براي جلوگيري از مهاجرت پزشكان فارغالتحصيل بومي به مراكز استانها و شهرهاي پرجمعيت، قوانين سختگيرانهاي مانند جلوگيري از دادن پروانه مطب، جلوگيري از ادامه تحصيل و عدم اعطاي مدرك فارغالتحصيلي در صورت عدم همكاري اين افراد در مناطق محروم وضع شده كه اجراي اين قانون از سال ٩۴ آغاز شده و ميتواند در درازمدت اين چالش را برطرف كند. با تمام اين اقدامات ميتوان حضور فيزيكي پزشكان در مناطق محروم را تضمين كرد اما براي آنكه اين حضور كيفي هم بشود، علاوه بر تشديد نظارتها شايد اصليترين راهكار تقويت مباحث اخلاقي و ارزشي در آنان باشد؛ چيزي كه در جامعه پزشكي امروز كمرنگ شده است.
