محمود عباس، رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين در حال آماده كردن مقدمات سفر خود به تهران است؛ سفري كه همزمان شدن آن با گزارشهاي مربوط به بازگشايي دفتر جنبش فتح در دمشق، گمانهزني درباره چرخش تشكيلات خودگردان به سمت ايران و سوريه را تشديد كرده است. ناظران توصيه ميكنند همزماني اين رويداد با تغييرات احتمالي در كادر رهبري تشكيلات خودگردان، نيازمند برخورد محتاطانهتر تهران است.
روزنامه «الاخبار» چاپ لندن ميگويد كه «محمود عباس» (ابومازن) رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين ماه آينده ميلادي (سپتامبر- شهريور94) به ايران سفر و با مقامات ايران ديدار خواهد كرد. مقامات فتح ميگويند رهبران تشكيلات خودگردان دريافتهاند بعد از دستيابي ايران و 1+5 به توافق هستهاي به اين برآورد رسيدهاند كه تهران در مرحله آينده نقشي بارز در منطقه ايفا خواهد كرد و دليل سفر عباس به تهران نيز همين موضوع است. با اين حال برخي كارشناسان در تهران ميگويند كه تلاش محمود عباس براي سفر به تهران باتلاشهاي رژيمصهيونيستي براي حذف او از معادلات قدرت در فلسطين و همچنين كاهش كمكهاي مالي رياض ارتباط دارد.
گفته ميشود محمود عباس كه تاكنون فقط يك بار در جريان برگزاري اجلاس سران سازمان كنفرانس اسلامي در سال 1376 به تهران سفر كرده، در جريان سفر به ايران حول پرونده سوريه نيز با مقامهاي ايراني گفت و گو خواهد كرد. منابع فلسطيني ميگويند عباس سعي دارد در اين سفر، نقش ميانجيگري تشكيلات خودگردان بين گروههاي معارض سوري و نظام سوريه را با مقامهاي جمهوري اسلامي در ميان بگذارد؛ موضوعي كه با توجه به گشايش دفتر فتح در دمشق بعد از 33 سال، حايز اهميت به نظر ميرسد. هفته قبل خبرگزاري فلسطيني وفاگزارش كرد كه حكومت سوريه با بازگشايي دفترحركت فتح و تعيين سميرالرفاعي به عنوان نماينده اين حركت در دمشق موافقت كرده و فيصل مقداد معاون وزيرخارجه سوريه، اين تصميم را به اطلاع دفترسياسي سازمان آزاديبخش فلسطين رسانده است. دفتر جنبش فتح دردمشق ازسال 1982 و پس از اختلاف و انشعاب دراين جنبش تعطيل شد. خبر بازگشايي دفتر فتح در دمشق و برنامهريزي رئيس تشكيلات خودگردان براي سفر به تهران، با واكنش حماس روبهرو شده و «زياد الظاظا» عضو دفتر سياسي حماس گفته كه عباس تلاش ميكند روابط حماس با ايران و هر كشور عربي و اسلامي ديگري را تخريب كند. به گفته اين عضو حماس، رفتار عباس پس از سفر حماس به هر يك از كشورهاي عربي، تخريبي و تحريك آميز بوده و او باسفر به تهران نيز به دنبال ماهيگيري از آب گلآلود است زيرا دراصل هيچ رابطهاي بين او و ايران وجود ندارد. خالد مشعل رئيس دفتر سياسي حماس نيز هفته قبل در اقدامي كه بسياري از ناظران آن را چرخشي قابل ملاحظه تعبير كردند، به رياض سفر و با رهبران سعودي ملاقات كرد. بر اساس گزارش شبكه تلويزيوني الميادين، خالد مشعل درباره سفرش به رياض گفته است: «سفر من به عربستان صفحه جديدي در روابط جنبش حماس با سران سعودي باز كرد.»مشعل ميگويد: «اين سفر گامي در مسير درست بود. جنبش حماس همه «درهاي عربي و اسلامي» را براي فلسطين و بيت المقدس ميزند. حماس خود را از حمايت هيچ طرفي بينياز نميداند و در «بازي محورها» در منطقه شركت نميكند.»
بعد از سفر مشعل به رياض، گمانه زنيها درباره سردي روابط ايران با حماس بيشتر شد ولي صلاح البردويل از رهبران بلند پايه حماس در گفت و گو با پايگاه النشره گفته كه حماس روابط خود را با ايران قطع نكرده و نخواهد كرد: «حماس به دنبال روابط با همه كشورهاي حامي مقاومت و ملت فلسطين در عرصه سياسي و معنوي است.»خالد قدومي نماينده حماس پا را از اين نيز فراتر گذاشته و ضمن تأكيد بر ادامه مناسبات حماس با ايران در گفت و گو با پايگاه «الرساله نت» گفته كه حماس در حال مقدمهچيني براي سفر خالد مشعل به تهران است ولي زمان برگزاري اين سفر هنوز مشخص نيست.
ناظران در تهران تأييد ميكنند كه فتح و حماس در شرايط جديد منطقه در حال تعديل مناسبات خارجي خود هستند ولي تأكيد ميكنند كه تهران بايد با احتياط بيشتري در اين زمينه برخورد كند، به خصوص كه كادر رهبري تشكيلات خود گردان نيز طي هفتهها و ماههاي آينده ممكن است با تغييراتي روبهرو شود. در همين راستا، منابع فلسطيني به پايگاه رأي اليوم گفتهاند محمود عباس و تيم او در حال اجراي برخي اقدامات براي برگزاري نشست فراگير شوراي ملي و ايجاد تغييرات در سطح كادر رهبري سازمان آزادي بخش فلسطين هستند؛ تغييراتي كه ممكن است در نهايت به تغيير محمود عباس نيز منجر شود. پيش از اين هم برخي نهادهاي اسرائيلي و مصري گزارش كرده بودند عباس قصد كنارهگيري از رياست تشكيلات خودگردان و رهبري جنبش فتح را دارد و عبدالفتاح السيسي رئيسجمهور مصر را در جريان اين تصميم خود قرار داده است. پايگاه رأي اليوم احتمال داده اعلام كنارهگيري عباس از رياست سازمان آزادي بخش فلسطين در نشست شوراي ملي صورت گيرد و در همين چارچوب تعدادي از رهبران فتح، براي ورود به كميته اجرايي سازمان آزادي بخش فلسطين (ساف) به عنوان يكي از پنج عضو فتح ابراز تمايل كردهاند كه از بارزترين آنها ژنرال «جبريل الرجوب» است. منابع فلسطيني ميگويند برخي از رهبران فتح به انتخاب «مروان البرغوثي» براي رهبري تشكيلات خودگردان تمايل دارند.
