پنج شنبه شب وقوع 6 زلزله، جوادآباد در منطقه جنوب شرقي تهران را لرزانده كه انتشار اين خبر در رسانهها و شبكههاي مجازي موج نگراني را در ميان مردم از وقوع زمين لرزه با شدت بيشتر در پايتخت بهوجود آورده است. با توجه به خسارتهاي جاني و مالياي كه سيل و توفان اخير در پايتخت و برخي شهرهاي ديگر برجا گذاشت و مسئولان غافلگير شدند و كاري در زمان بحران نتوانستند انجام دهند، وقوع اين حادثه بر دامنه نگرانيهاي شهروندان افزوده است كه با زلزله احتمالي پايتخت چه بايد كرد.
بررسي پس لرزهها و پيش لرزههاي زمين لرزه پنجشنبه شب استان تهران نشان ميهد كه ، از ساعت ۱۱ و ۱۱ دقيقه آخر شب پنجشنبه ۲۲ مرداد 6 زلزله در جوادآباد در جنوب شرقي تهران به وقوع پيوست كه در يك مورد آن بالاي چهار ريشتر به ثبت رسيد. هر چند اين زمين لرزهها خسارت و تلفاتي به همراه نداشت ولي اخباري همچون آماده باش تيمهاي هلال احمر استان تهران و انتشار اين خبر در فضاي مجازي و همچنين شايعاتي مبني بر بروز زمين لرزهاي بزرگتر با شدت بيشتر، نگرانيهايي را در بين شهروندان تهراني و حومه استان ايجاد كرد.
گسلهاي فعالشده خوابيدند
همچنين مرتضي مراديپور مدير مركز هماهنگي و كنترل عمليات سازمان امداد و نجات جمعيت هلالاحمر از لغو وضعيت نارنجي در استان تهران خبر داد و گفت: خوشبختانه با خوابيدن گسلهاي فعال شده، شرايط به حالت عادي برگشته است.
وي افزود: با توجه به ارتباطي كه با مؤسسه ژئو فيزيك دانشگاه تهران داشتيم، اعلام كردند گسلهاي تهران و سمنان فعال شدهاند. بر همين اساس سازمان امداد و نجات هلال احمر وضعيت را نارنجي اعلام كرد. (وضعيت نارنجي براي نيروهاي سازمان امداد و نجات به معناي حالت آمادهباش كامل است.)
بر اساس اطلاعات مؤسسه لرزهنگاري كشور وابسته به موسسه ژئو فيزيك دانشگاه تهران شش زمين لرزه پنجشنبه شب منطقه جواد آباد ورامين را لرزاند كه شديدترين آن 4/1 و ضعيفترين آن 5/ 1درجه به مقياس امواج دروني زمين ريشتر بوده است.
براي زلزله احتمالي پايتخت آمادكي نداريم
در اوايل سال 80 شهرداري تهران و آژانس بينالمللي حوادث غير مترقبه گروه «جايكا» از كشور ژاپن قراردادي را منعقد كردند كه به موجب آن شهر تهران از نظر آسيبپذيري در برابر زلزله مورد بررسي قرار گرفت و در آن خسارت جاني به تهرانيها تا ميليونها نفر اعلام شد و از آن زمان تاكنون براي پيشگيري در برابر زلزله احتمالي فقط حركت لاكپشتي انجام دادهايم. در اين زمينه چندي پيش رئيس سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران درباره اينكه آيا در هنگام بروز زلزله در تهران آمادگي لازم را داريم، گفت: زلزله در تهران آنقدر بزرگ است و توان مقابله با آن كوچك است كه اين دو قابل مقايسه با هم نيستند.
احمد صادقي افزود: هيچ آمادگي براي مقابله با زلزله تهران نداريم و اين مقابله نيز در حد شهرداري، استانداري و وزارت كشور نيست بلكه بايد تمام امكانات كشور، نيروهاي مسلح و نظام بينالمللي براي زلزله احتمالي در تهران بسيج شوند.
600 شهر در معرض زلزله احتمالي
با توجه به زلزلهخيز بودن كشور و بررسيهاي صورت گرفته، ايران در برابر بحران زلزله بسيار آسيب پذير است، به گونهاي كه كارشناسان بر اساس يافتههاي تحقيقاتي و علمي اعلام كردند كمتر شهري در ايران به دور از زلزله است، چراكه كشورمان روي يكي از دو كمربند زلزله جهان قرار دارد و 80 درصد آن در معرض خطر زلزلهشديد است. بررسيهاي علمي نشان ميدهد كه از 600 شهر كشور تنها شش شهر در امان هستند. گسلها و آتشفشانها تنها علامتهايي بيخطر روي نقشه نيستند. آنها ميتوانند فعال شوند و زلزله را براي ايرانيها با خسارتهاي جاني و مالي بسياري به بار بياورند.
به گفته كارشناسان، علت آسيبپذير بودن ايران در برابر زلزله از يك سو مقاوم نبودن زيرساختها به ويژه شريانهاي حياتي همچون آب، برق و گاز در برابر اين بلاي طبيعي است و از سوي ديگركشور داراي بافتهاي فرسوده بسيار زيادي است كه به رغم تلاشهاي صورت گرفته همچنين شمار زيادي از ساختمانها و بناها نامقاوم و ناپايدار هستند كه اين عوامل در كنار نبود ساختار مديريت بحران سبب شده است تا هميشه در برابر كوچكترين حوادث احتمالي در بحران زندگي كنيم.
بيان اين واقعيت تلخ از سوي مسئولان مبني بر اينكه دربرابر زلزله احتمالي آمادگي نداريم و كاري نميتوان انجام داد، نبايد به اين تصور ختم شود كه نميتوان كاري انجام داد يا دير شده است، بلكه اصلاح سيستمي ساختارها و برنامهريزي و ارتقاي شناخت مديران از شرايط بحران وقوع حوادث احتمالي، جلوگيري از غافلگيري مسئولان و مديران بحران در مقابل حوادث غير مترقبه، ايجاد زمينهاي براي توسعه پايدار و افزايش آمادگي در برابر وقوع سوانح در تمامي سطوح به منظور مديريت هر چه بهتر وقايع ميتواند گامي براي پيشگيري و كاهش خسارتهاي احتمالي به حساب آيد.
