صادرات اقلام و لوازم بيكيفيت ايراني به عراق باعث شده تا بسياري از توليدكنندگان لوازم صنعتي و فني، با درج برچسب تركيه روي محصولات خود به سمت به دستگيري بازار عراق حركت كنند.
نبود نظارت جدي در صادرات تجهيزات صنعتي به عراق، باعث شده است بازار عراق به طور كامل در اختيار تركيه قرار گرفته و اقبال عراقيها براي خريد لوازم ايراني كاهش يابد.
به گفته فعالان اقتصادي در عراق با وجود روابط تيره و تار دولت و مردم اين كشور با تركيه اما بازار عراق به طور كامل در اختيار تركيه قرار گرفته است. با وجود مشكل جدي اين دو كشور با يكديگر اما مردم عراق ترجيح ميدهند كالاهاي ترك را بر كالاي بيكيفيت ايراني ترجيح دهند.
ذهنيت عراقيها مبني بر بيكيفيت بودن كالاي ايراني كار را براي صنعتگران ايراني سخت كرده است به طوري كه آنها مجبورند براي حضور در اين بازار مهم، برچسب توليد تركيه را جايگزين برچسب ساخت ايران كنند.
سيلندرهاي گاز مايع از جمله كالاهايي است كه شركتهاي ايراني براي فروش آنها در بازار عراق با مشكل روبهرو هستند، وقوع چندين حادثه در پي انفجار برخي از محصولات بيكيفيت ايراني، اعتماد عراقيها به محصولات ايراني در اين زمينه را از بين برده است و عراقيها ترجيح ميدهند سيلندرهاي گاز ساخت كشور تركيه را خريداري كنند.
تحريم غيررسمي سيلندرهاي گاز ساخت ايران از سوي مردم عراق و تمايل آنها براي خريد كالاهاي ساخته شده كشور تركيه موجب شده است شركتهاي توانمند ايراني براي صادرات و فروش محصولات خود به اين كشور با مشكلاتي روبهرو شوند و به ناچار محصولات خود را با برند و نام شركتهاي ترك عرضه كنند.
براي مثال يك شركت ايراني كه از ديرباز در بازار عراق حضور داشته و چندين محصول خود را به صورت ويژه و انحصاري و در چارچوب استانداردهاي كشور عراق توليد كرده است، هماكنون بهصورت جدي براي عرضه سيلندرهاي خود به كشور عراق دچار مشكل شده و اين شركت نيز به ناچار تحت نام و برند شركتهاي ترك محصولات خود را در بازار عراق عرضه ميكند.
عدم نظارتها بر صادرات كالاهاي توليد داخل سبب شده است تا بازارهاي هدف صادراتي، ديگر به كالاهاي ايراني اعتمادي نداشته باشند و براي واردات به كشورهاي رقيب ايران رجوع كنند. در اين ميان بازرگاننماها از خلأهاي قانوني صادراتي ايران به شدت سوءاستفاده ميكنند.
يكي از دستاندركاران توليد سيلندرهاي گاز خانگي با انتقاد از عدم نظارت بر صادركنندگاني ايراني كه محصولات بيكيفيت توليد ميكنند، گفت: عراقيها به سيلندرهاي گاز مايع ايران لقب بمب ساعتي دادند و به هيچ عنوان مايل به خريد اين سيلندرها نيستند و متأسفانه شركتهايي كه در اين زمينه محصولات باكيفيت توليد ميكنند نيز قرباني اين نگاه شدند.
وي تأكيد كرد: با وجودي كه محصولات بعضي از شركتهاي ايراني با كيفيت بسيار بالاتر از مشابه خارجي و در چارچوب استانداردهاي كشور عراق كه به مراتب سختگيرانهتر از استانداردهاي ايران است، توليد ميشود، اما مجوز داشتن توليدكنندگان محصولات غيراستاندارد، باعث بدنامي شركتهاي توانمند ايراني شده است.
به گفته اين توليدكننده، بدنه سيلندرهايي كه بعضي از شركتهاي ايراني توليد ميكنند، با توجه به استانداردهاي سختگيرانه عراقيها و براي جلب اعتماد بيشتر آنها، با ضخامت بيشتري در قياس با سيلندرهاي داخل ايران توليد ميشود، ولي با اين اوصاف اگر با نام برند شركتهاي ترك اين محصولات در بازار عراق عرضه نشود، تمايلي براي خريد اين محصولات وجود ندارد و توليدكنندگان ايراني بازار خوب عراق را از دست ميدهند.
ارزاني كالاهاي بيكيفيت در مقايسه با توليدات باكيفيت سبب شده است، برخي بازرگاننماها اين كالاها را با قيمت پايين خريداري و با دريافت مجوز صادرات كالا، اقدام به صادرات آنها كنند. برخي اصلاً دغدغه توليد ندارند و از خلأهاي قانوني و عدم اجراي قوانين مصوب به شدت سوءاستفاده ميكنند.
در اين ميان وزارت صنعت، معدن و تجارت كه مسئوليت نظارت بر صادرات و واردات را هم بر عهده دارد، اين روزها بيشتر در نقش «وزارت واردات» عمل ميكند و از وظايف ذاتي خود در حمايت از توليدكنندگان و صادركنندگان كالاهاي باكيفيت ايراني غافل است.
به گفته يك كارشناس مسائل اقتصادي، اين روند نبود نظارت مناسب بر صادرات محصولات ايراني و صدور مجوز صادرات براي هر بازرگاني بر پايه روابط، بدنامي كالاهاي صادراتي ايران در بازارهاي هدف، رقابتناپذير كردن، از دست دادن بازارهاي هدف، جايگزين شدن رقبا به جاي ايران و كاهش قدرت چانهزني براي فروش كالاهاي باكيفيت ايراني را رقم خواهد زد.
