
«مكدونالد» فقط يك ساندويچ فستفود نيست، بلكه اين رستوران زنجيرهاي در تمام دنيا به عنوان نمادي از فرهنگ و سبك زندگي امريكايي شناخته ميشود. حالا با توافق گروه 1+5 براي از ميان برداشتن تحريمها، مكدونالد به عنوان سفير فرهنگ و سبك زندگي امريكايي در ايران نخستين گزينهاي است كه در روابط غرب با كشورمان روي ميز قرار گرفته است.
در شرايط پساتحريم در حالي كه جامعه چشمانتظار گشايشهايي در زمينههاي اقتصادي و رونق بازار كسب و كار و تجارت است، انگار طرف مقابل برنامهريزي دقيقتري را براي بهرهبرداري از ظرفيتهاي كشورمان در راستاي منافع سياسي، اقتصادي و فرهنگي خود در نظر گرفته است. به همين خاطر هم با برداشته شدن تحريمها، پيش از رفع محدوديتها براي تبادلات اقتصادي، علمي و فرهنگي ميان ايران و غرب، رستوران زنجيرهاي مكدونالد در سايت رسمي خود تقاضاي پذيرش نمايندگي در ايران كرده است. حالا در كنار رويش قارچگونه انواع رستورانهاي فستفود و نگراني براي سلامت مردم كشورمان با حضور اين نماد فرهنگ و سبك زندگي امريكايي در ايران، به نظر ميرسد بايد چالشهاي بيشتري را چشم انتظار باشيم.
فرهنگ مكدونالدي را گاز بزن! هر كالايي حتي خوراكيهايي كه هر روز به منوي غذايي رستورانهاي كشورمان افزوده ميشوند، فرهنگي را به همراه خود دارند. اين مسئله را به روشني ميتوان درباره فستفودها مشاهده كرد. رواج مصرف اين خوراكيها كه تاكنون نظر موافق هيچ پزشكي را با خود همراه نكرده است، در عمل همراه با تغييراتي جدي در سبك زندگي مردم كشورمان بوده است. تهيه و مصرف غذاي خانگي مستلزم داشتن فرصت بيشتر است و عبور از زندگي سنتي و حركت جامعه به سمت زندگي صنعتي، به همراه افزايش حضور زنان در جامعه و اشتغال آنان كمكم موجب رواج استفاده از فستفودها شده است. با افزايش مصرف غذاهاي آماده اما شاهد بروز اضافه وزن و چاقي در جامعه هستيم؛ موضوعي كه باعث شده است انواع و اقسام بيماريهايي نظير ديابت، فشار خون و بيماريهاي قلبي در جامعه شيوع بالايي پيدا كند. به همين خاطر هم پزشكان نسبت به رشد قارچگونه رستورانهاي فستفود در نقاط مختلف شهر ابراز نگراني ميكنند. با وجود اين تقريباً هر روز با باز شدن يك فروشگاه فستفود جديد مواجهيم. اين در حالي است كه بسياري از اصناف ديگر حتي نانواها تا شعاع معيني جواز كسب ندارند اما رستورانهاي فستفود بدون هيچ ضابطهاي در حال رشد قارچگونه هستند. در اين بين ورود رستوران زنجيرهاي مكدونالد به فضاي رستورانهاي فستفود كشور به معناي رسميت بخشيدن به ورود فرهنگ و سبكي از زندگي است كه در ساير كشورهاي دنيا نيز از چنين مسيري ورود يافته و توانسته در تغيير ارزشها و هنجارهاي اجتماعي جوامع ديگر اثرگذار باشد. تمام جهان پذيرفتهاند كه مكدونالد فقط ساندويچ نيست بلكه فرهنگي است كه در قالب همبرگر و سيب زميني سرخ شده به خورد مخاطب داده ميشود.
روز جهاني ضد مك دونالد 16 اكتبر روز جهاني ضد مك دونالد ناميده ميشود. در امريكا سالانه بيش از 300 هزار نفر بر اثر مصرف غذاهاي فست فود از دنيا ميروند. منتقدان اين رستورانهاي زنجيرهاي معتقدند غذاهاي عرضه شده در مكدونالد يكي از عوامل اصلي شيوع چاقي در ميان مردم امريكا و ديگر كشورهاست. پس از بررسي ارزش غذايي محصولات مكدونالد مشخص شد كه غذايي مانند بيگ مك (Big Mac) يا مرغ سرخ كرده 910 كالري انرژي و 46 گرم چربي (كه 13 گرم آن چربي اشباع شده است) دارد كه مغاير استانداردهاي غذايي است. در سال 2005 هزينه برخورد با چاقي و مشكلات ناشي از آن در امريكا بالغ بر 190 ميليارد دلار تخمين زده شده است، در حالي كه درآمد نفتي كشور ما در سال 93 حدود 19 ميليارد دلار تخمين زده ميشود. به گفته مجيد حاجيفرجي، رئيس انستيتو تحقيقات تغذيه و صنايعغذايي در حال حاضر در كشور ما نيز چاقي و اضافه وزن گريبانگير 65 درصد مردم شده است. به باور وي مهمترين عوامل چاقي فعاليتهاي كم فيزيكي و استفاده از غذاهاي آماده و نيمهآماده است. اينگونه غذاها معمولاً حاوي عناصري مثل نمك زياد، چربي زياد، اسيد چرب نامناسب و مواد افزودني هستند و باعث ميشوند افراد ناخودآگاه مواد غذايي نامناسب دريافت كنند.
اول بخور بعد لاغر شو! در سايت «سبك زندگي امريكايي» كه سايتي مشهور براي فروش محصولات اين كشور است محصولات غذايي و نوشيدني رتبه نخست عرضه را دارند و پس از آن داروهاي لاغري است. در واقع سبك زندگي امريكايي از يكسو با فرهنگ مكدونالد به زندگي افراد ورود ميكند و از سوي ديگر عروسكهاي باربي را به عنوان نماد زيبايي چهره و اندام معرفي ميكند. انواع و اقسام داروهاي لاغري توليد شده در كمپانيهاي داروسازي شركتهاي اروپايي و امريكايي شايد تنها راهكاري است كه ممكن است بتواند چاقي ناشي از سبك زندگي مكدونالدي را به باربي نزديك كند. از اين رو ميلياردها دلار به جيب اين كمپانيها روانه ميشود. اين در حالي است كه بسياري از اين داروها در كنار عوارض متعددي كه براي سلامتي دارند، داراي تركيبات مخدر صنعتي شيشه هستند و ميتوانند اعضاي جامعه به ويژه بانوان يعني مادران جامعه را درگير اعتياد كنند. اين بخشي از گزينهاي است كه گام به گام براي تغيير نظام ارزشي و تسلط بريك جامعه ميتواند از يك همبرگر آغاز شود.