يكي موهاي خود را به شكل خروس، ديگري شبيه يك ميكروب و جوان ديگر موي خود را بيش از دختران بلند ميكند و حتي تمام اين مدلها همراه با كفش و لباسهاي عجيب رايج ميشود، روزي شلوار گشاد و موهاي فر شده بين مردها، روزگاري شلوارهاي تنگ و كوتاه، جورابهاي سفيد و كفش اسپورت، زماني رنگ قهوهاي بر موهاي زنان و روزي مانتوي خفاشي و...!
حقيقت اين است كه در واقع عمر هر مد و مدل شايد به يك سال نرسد اين در حالي است كه مسئله مد تنها در آرايش مو، ظاهر و لباس افراد خلاصه نميشود، بلكه موضوع مد در تمام بخشهاي زندگي و لابهلاي تمام جنبههاي مادي و معنوي زندگي به چشم ميخورد. زينب سياحي، جامعهشناس، در گفتوگويي كوتاه با ما در اين زمينه نكاتي را مطرح كرده است كه در ادامه ميخوانيد.
اگر دقت كرده باشيد مدگرايي در همه جنبهها و حتي شيوههاي تربيتي والدين نيز بروز كرده است. پيروي از مد و مدلهاي رايج در تغيير لوازم خانه و ماشين نيز وجود دارد و نتايج مطالعات و تحقيقات كارشناسان و صاحبنظران اين حوزه نشان ميدهد كه مسئله مدگرايي بيش از همه در ظاهر افراد ديده ميشود.
گرايش به زيبايي و تنوعطلبي
انسان هميشه زيبايي را دوست داشته و به دنبال تغيير بوده است. مردم جامعه ما هم از اين قاعده مستثني نيستند و در بسياري از موارد گوي سبقت مدگرايي را از ساير ملتهاي دنيا ربودهاند. جوانان و حتي بزرگسالان ما به دنبال اين هستند كه هميشه از همه زيباتر و جذابتر به نظر بيايند.
درست است كه تنوعطلبي از خصوصيات بشر است اما اين خصلت در همه افراد به يك اندازه وجود ندارد. اگر اين خصوصيات در انسان به شكلي افراطي درآيد، مطمئناً پس از مدت كوتاهي به يك معضل يا يك بيماري حاد اجتماعي تبديل ميشود.
چشم و همچشمي و رقابت
يكي از عادتهاي نابهجا در موضوع گرايش به مد، مسئله چشم و همچشمي در بين افراد مدگراست؛ اين موضوع نهتنها افراد را به مدگرايي ميكشاند بلكه باعث ايجاد مصرفگرايي و تجملگرايي ميشود. فرد ميخواهد هر چه ديگران دارند را داشته باشد، در نتيجه چشم و همچشمي، اين عادت او را مجبور ميكند كه به طرف مد و مدلهايي كشيده شود كه اغلب علاقهاي به آنها نداشته باشد، اما دقيقاً از سر چشم و همچشمي ميخرد و ميپوشد، به همين دليل است كه تابع فلان مد ميشود تا از ديگران عقب نماند! تبعيت و پيروي از مد تنها به لباس، مو، كيف و كفش ختم نميشود بلكه مسئله چشم و همچشمي هم پا به ميان ميگذارد. معضلي كه در تهيه وسايل منزل، اتومبيل و خانه نيز ديده ميشود كه اين خود باعث اسراف و افراط نيز ميشود.
نقش رسانهها و ماهوارهها
در شبكهها و برنامههاي ماهوارهاي كه به فشن شو يا ساعت مد معروف هستند جديدترين مدها، مدلهاي مو و لباس به نمايش در ميآيند. همچنين مجلاتي به مدهاي روز اختصاص داده شده كه هر روز بيشتر از ديروز جوانان را به سوي مدهاي روز دنيا ميكشانند و گاه حتي بسياري از اين مدها توسط فيلمها و سريالهايي كه ساخته داخل كشور هستند نيز به نمايش گذاشته ميشوند.
رواجدهندگان مد يكي از مهمترين عوامل ترويج و اشاعه مد در بين اقشار مختلف جامعه حتي اقشار كم درآمد هستند. آنها مدهاي به روز و دهن پر كني را شايع ميكنند. اين اشخاص هر روز با به كارگيري تبليغات رنگارنگ و همچنين با استفاده از ترفندهايي كه در شغل خود دارند، جوانان را به سمت مدلهاي غربي و مدهايي كه توليد كردهاند ميكشانند. مطمئن باشيد كه آنها به چيزي جز منافع و جيب خود فكر نميكنند.
جلبتوجه كردن
از ديگر دلايل و عواملي كه به وفور در ميان جوانان و نوجوان به چشم ميخورد جلب توجه كردن است. فرزندانمان در تمايل به جلب توجه، پدر و مادر خود را مقصر ميدانند. وقتي آغوش گرم مادر و نوازشهاي پدرانه از آنها دريغ ميشود اين تشنگي محبت و مهرباني را در خارج از خانه و از طريق جلب توجه مردم به دست ميآورند. آنها با درست كردن موهاي خود به شكلهاي عجيب و غريب و همچنين پوشيدن لباسهايي عجيبتر كه بر گرفته از سبك مدلگراي غرب است خود را در جامعه مطرح و به نوعي تحميل ميكنند.
از تهديد فرصت بسازيم
تقليد در امر علم و دانش و بهرهگيري از دستاوردهاي علمي و فناوريهاي جديدي كه باعث پيشرفت يك كشور شود، نهتنها بد نيست بلكه مفيد هم است اما تقليد كردن در نوع لباس، مو، كفش و ديگر جوانب زندگي مادي نه تنها همه افراد جامعه و به خصوص جوانان را از كسب علم و دانش، ايجاد خلاقيت و نوآوري باز ميدارد بلكه باعث وابستگي روز افزون كشورها به محصولات كشورهاي خارجي ميشود.
موضوع مد و مدگرايي ميتواند به صورت يك مسئله مثبت و مفيد تلقي شود اما چگونه؟ با تدبير، مديريت و ساماندهي كه به توليدات داخلي اختصاص داده ميشود و همچنين با ارائه الگوهاي درست ميتوان تا حدود زيادي با اين پديده مبارزه كرد. بهتر است در امر لباس، توليدكنندگان و دستاندركاران توليد با الهام از پيشينه ايراني - اسلامي طرحهايي را پياده كرده و به بازار وارد كنند كه هم توليدات داخلي را رونق ببخشد و هم باعث ترويج فرهنگ اصيل كشور و سبك زندگي ايراني – اسلامي شود.
