در اين ميان بسياري از جوانان به ورزش بدنسازي گرايش پيدا كردهاند، ورزشي كه به رغم ويژگيهاي مثبت، با برخي رفتارهاي غلط و آسيبزا توأم شده و نه تنها مسير سلامت را طي نميكند بلكه به جسم و روان جوانان ورزشكار آسيب ميزند.
شكستن حرمت ورزش
گشتي در شهر ميزنم و بيشتر كه دقت ميكنم ميبينم شهر پر شده از باشگاههاي بدنسازي. سري به يكي از اين باشگاهها ميزنم. وارد باشگاه كه ميشوم جواناني را ميبينم كه با استفاده از دستگاههاي بدنسازي مشغول پرورش اندام هستند. اما جواناني نيز به چشم ميخورند كه به صورت غيرمعمول اندام خود را پرورش داده و به شكل قهرمانان پرورش اندام در آوردهاند. اما عضلات و اندام آنها واقعي به نظر نميرسد و انگار بدن خود را مانند عروسكي پلاستيكي باد كردهاند.
كنار يكي از جوانان كه تازه از كار با وسايل بدنسازي فارغ شده و جوان پركار و پرتلاشي به نظر ميرسد مينشينم و گپي كوتاه با او ميزنم.
احمد 24 ساله و مجرد نزديك پنج سال است بدنسازي كار ميكند و انگيزهاش از ورزش را اولاً سلامت جسم و ثانياً تقويت روحيه و استفاده از ورزش به عنوان يك سرگرمي و تفريح سالم ذكر ميكند.
وقتي با او در مورد استفاده از مكملهاي رژيمي و داروهاي هورموني صحبت ميكنم، ابرو در هم ميكشد و ميگويد: به نظر من كساني كه ميخواهند سلامت جسم و ظاهر خود را با استفاده از اين مواد به دست بياورند در واقع هم به خودشان آسيب ميزنند و هم حرمت ورزش را ميشكنند.
وقتي از او ميپرسم آيا تا به حال شده وسوسه شود و به طرف مكملها برود، با قاطعيت جواب ميدهد: كسي كه هدفش ورزش كردن و سلامت جسم است نيازي به مكمل ندارد، دوستاني داشتهام كه ميخواستند ره صدساله را يك شبه طي كنند و متأسفانه نتايج منفي عايدشان شد.
در ادامه به جايي مراجعه ميكنم كه در آن جا مكملهاي رژيمي و غذايي به فروش ميرسد. وارد خيابان كه ميشوم صحنه جالبي نظرم را به خود جلب ميكند، مقابل بعضي از اين فروشگاهها جواناني با هيبت و اندامي عجيب ايستادهاند. شايد نهتنها براي من بلكه براي بسياري از افرادي كه وارد آن خيابان ميشوند ديدن چنين افرادي با چنان عضلات بر آمده و سينههاي فراخ جالب و ديدني و براي جواناني كه خواهان داشتن چنين اندامي هستند جذاب و هوسانگيز باشد اما چرا جوانان ما بايد به چنين راهي متمايل شوند؟ مگر داشتن دست و بازويي قطور و تخت، سينههايي فراخ و برآمده آنقدر ارزش دارد كه انسان جان و سلامتي خود را به خطر بيندازد؟ مگر فلسفه وجودي ورزش غير از داشتن بدني سالم و چابك و روحيهاي شاداب و خلقي جوانمردانه است؟
استفاده از مكملهايي كه نميدانيم چيست؟
دكتر حميدرضا فرشچي متخصص تغذيه باليني و فوقتخصص ديابت و چاقي ميگويد: در بسياري از موارد، توصيه براي دريافت مكمل، منطقي نيست، زيرا آثار سوئي بر سلامتي فرد به جاي ميگذارد، مثلاً ورزشكاران در استفاده از داروهاي تزريقي كه در مراكز ورزشي توصيه ميشود، بايد خيلي دقت كنند كه چه دارويي را استفاده ميكنند و عوارض آن را بدانند. براي تناسب اندام معمولي، مصرف خيلي از اين داروها لازم نيست. استفاده از پودرهاي پروتئين، تحت شرايط خاص توصيه ميشود. در باشگاههاي بزرگ ورزشي، تناسب بين انرژي دريافتي با انرژي مصرفي، بايد تحت نظر متخصص تغذيه ورزشكاران بررسي شود.
وي ميافزايد: استفاده بيرويه از داروهايي كه نميدانيم چيست و چه عوارضي دارند و تحت چه مراحلي بايد استفاده شوند را به هيچ وجه توصيه نميكنم، زيرا عوارض آنها طي سالهاي متمادي بروز خواهد كرد و در سنين ميانسالي خودش را نشان خواهد داد.
در اين زمينه دكتر ناصر اميرجنتي، اورولوژيست و عضو مركز ناباروري ابن سينا اظهار ميدارد: مصرف هورمونهاي ورزشي كه بيشتر به صورت تزريقي انجام ميشود عمدتا در افراد بين 22 تا 30 سال است. مصرف اين هورمون كه همان استروئيد انابوليك است، گاه در مواردي باعث ناباروري و در نتيجه منجر به عقيم شدن شخص مصرفكننده ميشود. استفاده از اين هورمونها باعث ايجاد اختلالات كليوي شده و معمولا بعد از مصرف اين مواد بدن براي دفع آن به زماني طولاني احتياج دارد.
براي داشتن عضلات باد كرده قيد كبد و كليه را ميزنند
زينب سياحي، جامعهشناس ميگويد: اين روزها نوجوانان و جوانان ورزشكار تمايل دارند هيكلي همچون آرنولد، جي كاتلند و كلمن داشته باشند. آنها بدون تجويز پزشك دست به مصرف مكملها و استفاده از رژيمهاي غذايي ميزنند كه باعث بالا رفتن كالري در بدن آنها شده و اين سرعت در بالا بردن حجم عضلات موجب خطرات جبرانناپذيري از جمله نارساييهاي قلبي و عروقي و همچنين باعث ايجاد اشكال در كاركرد كبد و كليههايشان ميشود.
وي ميافزايد: اگر از ديد يك تماشاگر بخواهم درباره ظاهر افرادي كه مبادرت به مصرف اينگونه مكملها ميكنند نظر بدهم، بايد بگويم جواناني را ميبينم با عضلات پفكي و ورم كرده در حالي كه تي شرت چسباني نيز به تن كردهاند تا اين عضلات باد كرده خود را به تماشاي عموم بگذارند در حالي كه هيچگونه تناسبي بين بالا تنه و پايين تنه آنها ديده نميشود و اين خود ظاهري نامناسب براي آنها ايجاد ميكند.
سياحي ميافزايد: شايد يكي از مهمترين دلايل استفاده جوانان ورزشكار از اين نوع مواد، جلب توجه افراد جامعه و مردم كوچه و بازار باشد، چراكه هميشه در كشور ما ورزشكاران و پهلوانان جايگاه بالايي نزد مردم و حتي دولتمردان داشتهاند. اما جوان امروزي چگونه ميخواهد اين جايگاه را به دست آورده و به قول معروف سري در سرها در بياورد؟ او راه آسانتري جز استفاده از اين مكملها و هورمونها پيدا نميكند. تبليغات هدفداري كه از سوي شبكههاي ماهوارهاي به تصوير كشيده ميشوند نيز جوانان ما را به استفاده از اين مواد ترغيب ميكنند.
وي ادامه ميدهد: عامل ديگري كه ميتوان نام برد خانوادهها هستند كه با نظارت به موقع و به جا و با آگاه ساختن فرزندان از عواقب اين كار مانع پيروي آنان از اين سبك ورزش ميشوند. همچنين نظارت بيشتر مسئولان بر فروش و عرضه اين محصولات در باشگاهها مورد نياز است.
به گفته وي اگر از مسئله خطرات و عوارض جبرانناپذير و همچنين ظاهر نهچندان خوشايند اين افراد بگذريم بايد به موضوع مادي و هزينههاي زياد و گزافي كه اين جوانان براي خريد و تهيه اين مكملها و هورمونها خرج ميكنند نيز توجه داشته باشيم و اينكه آيا اين هزينهها از جيب خود جوانان تهيه ميشود يا از طريق خانواده به دست ميآيد؟ اينها همه موارد و نكاتي منفي در مورد استفاده از اين مواد است و به رغم تمام هشدارها و تذكراتي كه وزارت بهداشت و سلامت به جوانان ميدهد باز هم برخي جوانان گول افراد سودجو و منفعتطلب را ميخورند و جسم خود را در معرض خطرات اين قبيل محصولات قرار ميدهند. جوانان و نوجوانان ما اگر در مسير اصلي و معقول كه همانا تمرين و تلاش مستمر در ورزش كردن است گام بردارند نهتنها جسمي سالم بلكه روح و رواني با نشاط را در زندگي خود تجربه خواهند كرد.
