آپارتمان طبقه پنجم در ساختمان شش واحدي در يكي از محلههاي اردبيل كه دكتر اصغر پيرزاده روز پنجشنبه در آن به قتل رسيد، حالا پلمب شده است. زماني كه جسد دكتر پيرزاده از آپارتمان خارج شد و خبر حادثه به رسانهها راه پيدا كرد، او شهرتي به مراتب بيشتر از گذشته يافته بود. جنجال برخي رسانهها كه شهرت زنجيرهاي بودنشان در دولت اصلاحات شكل گرفته، خيلي زود به راه افتاد و مخاطبان بسياري را كه درصدد يافتن انگيزه قاتل بودند، با خود همراه كرد. اما حقيقت اين بود كه جنجالآفرينان خود هم از انگيزه قاتل بيخبر بودند اما از آنجا كه ايجاد جنجال بخشي از حرفهشان است، عدم پرداختن به انگيزه قاتل ميتوانست مجال بيشتري را براي جنجال آفريني آنها خلق كند.
همراهي با امواج رسانهاي
ميتوان گفت از قِبَل همين جنجالآفرينيها بود كه بسياري افراد در دولت با آن همراه شدند و اظهارنظرهايي مطرح كردند كه با روشن شدن انگيزه متهم هرگز مايل به طرح دوباره آن نيستند. در حالي كه در خبرها آمده بود برخي پزشكان در واكنش به قتل همكار خود روز شنبه- ديروز- مطبهاي خود را تعطيل خواهند كرد، عليرضا زالي، رئيس كل سازمان نظام پزشكي كشور وارد اردبيل شد تا از نزديك ماجرا را دنبال كند و از پليس و دستگاه قضايي درخواست كرد براي روشن شدن حقيقت تلاش كنند. فرهاد پورفرضي، رئيس دانشگاه علوم پزشكي استان اردبيل اعلام كرد: به دنبال حادثه، وزير بهداشت تصميم گرفته كه به اين استان سفر كند. علاوه بر اين حريرچي، قائممقام وزير بهداشت با ابراز تأسف از اين حادثه اعلام كرد: حادثه با دستور شخص وزير بهداشت از مراجع قانوني پيگيري خواهد شد. رئيس كل سازمان نظام پزشكي كشور اين موضوع را خدشه وارد شدن به جامعه پزشكي دانست و در واكنش به اين قتل گفت: خدشه به جايگاه جامعه پزشكي، مستلزم انجام مداخلات قانوني سريع و قاطع است. دكتر عليرضا زالي در نامهاي مشترك به دادستان كل كشور، فرمانده نيروي انتظامي كشور و استاندار اردبيل، خواستار رسيدگي به حادثه قتل پزشك اردبيلي شد.
موج دوم رسانهاي در رسانههاي مكتوب
همه اين اظهارنظرها و اظهارات بيشتر، موجهاي اوليه اخبار بود كه در فضاي سايبري و شبكههاي اجتماعي شكل گرفت؛ چراكه حادثه روز پنجشنبه اتفاق افتاده و هنوز به رسانههاي مكتوب راه پيدا نكرده بود. در حالي كه شامگاه جمعه ناصر عتباتي، دادستان عمومي و انقلاب اردبيل صراحتاً اعلام كرد كه قتل با انگيزه شخصي اتفاق افتاده است و سفر وزير بهداشت به اردبيل منتفي شده بود، روزنامه اصلاحطلب آرمان صبح ديروز در عنوان اول صفحه يك خود خبر داد كه وزير بهداشت براي پيگيري ماجرا به اردبيل سفر كرده است. عنوان كردن اين خبر دروغ را چگونه ميتوان تفسير كرد. روزنامه هفت صبح هم با انتشار عكس يك و عنوان «شوك در اردبيل» اعلام كرد كه اين حادثه واكنش سرسام آور وزرا و مسئولان را به دنبال داشته است و با تأكيد بر روايت نادرست ماجرا – كه حادثه به خاطر ارتباط بيمار و پزشك روي داده- به بزرگنمايي حادثه پرداخته است.
هيچ رابطهاي بين تحقيقات جنايي و سوابق علمي مقتول وجود ندارد
زماني كه حادثه منجر به قتل اتفاق ميافتد، پليس و به دنبال آن بازپرس در محل حاضر ميشوند و تحقيقات براي شناسايي عامل يا عاملان حادثه شروع ميشود. اين موضوع در مورد همه پروندههاي جنايي مصداق دارد و بر اساس محتويات پرونده، بررسيها تا كشف حقيقت ادامه پيدا ميكند. تجربه نشان ميدهد كه پليس و دستگاه قضايي، رويه قانوني خود را براي كشف قتل، بازداشت مجرم و محاكمه آن طي ميكنند و در اين بين برايشان تفاوت ندارد كه مقتول جزو كدام قشر از افراد جامعه باشد، در كدام دانشگاه تحصيل كرده و چه سوابق علمي دارد. بدون ترديد مقتول اگر فاقد هر سابقه علمي و شهرتي هم كه بود رويه قانوني اين گونه كه در حال حاضر در جريان است، طي ميشد. موضوع اصلي اين است و هر سخني كه خارج از رويه دادرسي مطرح شود، اصولاً تأثيري در جريان رسيدگي به پرونده نخواهد داشت.
اظهارنظرهاي شتابزده
عادت عجيبي است، اينكه وقتي در حادثه منجر به قتل، مقتول فرد شناختهشدهاي باشد، خيليها شتابزده و بدون اينكه از انگيزه واقعه باخبر باشند، در مقام متولي اظهارنظر ميكنند. از پليس و قاضي ميخواهند به وظيفه خودشان عمل كنند، عامل حادثه را بازداشت و به سرعت او را مجازات كنند تا مايه عبرت شود و جلوي حوادث گرفته شود، غافل از اينكه اين اظهارنظرها در رويه قانوني محلي از اعراب ندارد و آنان كه سمتي در پرونده دارند به وظايف خويش آگاه هستند. در ماجراي قتل پزشك هم در حالي كه هنوز تحقيقات مقدماتي در جريان بود، بسياري از افراد در جامعه پزشكي با طرح ناگهاني ايجاد شدن فضاي ناامن در جامعه پزشكي، شروع به كشيدن خط و نشان كردند، اما وقتي جريان تحقيقات نشان داد كه انگيزه متهم به مسائل غيراخلاقي گره خورده، اظهار نظرها به يك باره جاي خود را به سكوت داد. امكان خطا و لغزش براي همه افراد جامعه در هر كسوتي كه باشند، وجود دارد. پزشك فوت شده اگر در زندگي خود دچار خطايي هم شده بود، مستحق قتل نبود و خواسته متهم بايد در جريان قانوني دنبال ميشد.
همه افراد جامعه بايد ياد بگيرند كه در پناه قانون زندگي ميكنند و اظهارنظرهايشان بايد در چارچوب قانون باشد، به طوري كه نگراني عمومي را به دنبال نداشته باشد. قانونگذار افرادي را مسئول برقراري امنيت و احقاق حق كرده است و در صورتي كه احقاق حقي هم صورت نگرفت باز هم پناهي جز قانون وجود ندارد.
دستاوردهاي اين جنجال
پرونده قتل دكتر پيرزاده ميتوانست به دور از جنجالهاي رسانهاي مثل هر پرونده قتلي كه در محاكم قضايي تشكيل ميشود، شكل بگيرد و روند دادرسي خود را طي كند. بدون ترديد حالا كه غبارهاي حادثه تا حدودي به كنار رفته، جنجالآفرينان بدون توجه به اينكه حيثيت خانوادگي مقتول را جريحهدار كردهاند، افرادي در دولت را ناگزير به اظهارنظر كردهاند كه با حقيقت ماجرا دچار تناقض آشكار شده به دنبال يافتن ماجرايي تازه در فضاي اجتماعي هستند. مثل حادثه سقوط ميهماندار هتلي در شهرستان مهاباد كه شكل گرفتن جريان رابطهاي غيراخلاقي فضاي اجتماعي شهر را به فضايي امنيتي تبديل كرد. تجربه نشان ميدهد تبديل شدن پروندههاي حادثهاي به مسائل امنيتي كشور، اين روزها به مذاق خيلي از رسانهها خوشتر از دعواهاي سياسي آمده است.
سلام
