ارگ رياست جمهوري افغانستان روز سهشنبه هفتم ژوئيه خبر از اعزام هيئت شوراي عالي صلح به پاكستان به قصد مذاكره با نمايندگان طالبان داد و يك روز بعد هم وزارت خارجه پاكستان با صدور اطلاعيهاي اعلام كرد كه هيئت حكومت پاكستان و نمايندگان طالبان در شهر مري با هم ديدار كردهاند كه اين شهر 60 كيلومتر با پايتخت پاكستان فاصله دارد. گفته ميشود كه سرپرستي هيئت دولت افغانستان با حكمت خليل كرزاي، معاون سياسي وزارت خارجه افغانستان است و روزنامه پاكستاني اكسپرس تريبون در گزارشي نام حاجي دين محمد، والي سابق ننگرهار را هم در اين هيئت ذكر كرده است. هر چند در خبرها نامي از نمايندگان طالبان برده نشده اما ميتوان حدس زد طيب آغا، سهيل شاهين و رسول حليم از جمله نمايندگان طالبان باشند، چراكه اين افراد حدود سه هفته پيش هم به نمايندگي از طالبان ديداري با كرزاي و هيئت دولت افغانستان داشتند. آن ديدار در اسلو، پايتخت نروژ، انجام شد و در ادامه ديدارهايي بود كه در روزهاي سوم و چهارم مي برگزار شده بود. هر دو طرف چندان تمايلي نداشتند ديدارهاي قبلي خود را رسانهاي كنند و به خصوص دولت افغانستان مذاكرات قبلي را از جنبه مشورتي مطرح ميكرد اما اين بار، ملاقات بين نمايندگان دو طرف جنبه رسمي دارد، موضوعي كه با اطلاعيه رياست جمهوري تأييد شد. به اين ترتيب، دو طرف دولت افغانستان و طالبان پس از 14 سال جنگ و خونريزي حاضر شدهاند به صورت رسمي رو در روي يكديگر بنشينند تا چگونگي رسيدن به صلح را مورد بررسي قرار بدهند، اما آيا از اين ديدار و سلسله ديدارهاي بعدي صلحي عايد ملت افغانستان ميشود؟
نواز شريف، نخست وزير پاكستان، اين مذاكرات را پيشرفتي عظيم دانسته و اين ارزيابي او به خصوص براي هيئت دولت افغانستان صادق است كه متشكل از اعضاي شوراي عالي صلح هستند. بايد توجه داشت كه اين شورا در اكتبر 2010 و در زمان رياست جمهوري حامد كرزاي تشكيل شد اما در عمل هيچ دستاوردي نداشته و حالا كه توانسته به صورت رسمي با نمايندگان طالبان ديدار كند، گام مهمي براي رسيدن به هدف خود برداشته است. از طرف مقابل، طالبان در سالهاي اخير حاضر به مذاكره بود، به خصوص دو سال قبل كه دفتر خود را دوحه، پايتخت قطر، به همين قصد و نيت افتتاح كرد. مشكل كار اينجا بود كه طالبان دولت افغانستان را به رسميت نميشناخت و مدعي بود كه اين دولت دست نشانده قدرتهاي بينالمللي است و به همين جهت، طرف مقابل خود براي مذاكره را همان قدرتهاي خارجي ميدانست و نه دولت افغانستان. حالا طالبان قبول كرده تا مستقيم با نمايندگان دولت افغانستان مذاكره كنند و به اين صورت از آن ديدگاه قبلي خود عقبنشيني كرده است. جداي از اين، به نظر ميرسد كه طالبان نسبت به بسياري از مواضع قبلي خود حاضر به عقبنشيني است چنانكه انورالحق احدي، وزير بازرگاني پيشين افغانستان، در جريان ديدار سه هفته قبل اسلو گفت كه مواضع نمايندگان طالبان با گرايشات مردم افغانستان بسيار نزديكتر شده به ويژه در قسمت حقوق زنان و هر چند كه آنها به نحو صددرصد اين حقوق را نپذيرفتهاند، «اما تا حدودي در نظرات آنان انعطاف به وجود آمده است». احدي از مشاهدات خود در آن ديدار گفت كه در سه موضوع اساسي قانون اساسي، دموكراسي و حقوق زنان، نقطه نظرات مشتركي بين دو طرف ديده بود. اين مقدار دستاورد پيشرفت عظيم در حرف نواز شريف را تأييد ميكند و همين نيز ميتواند نشانهاي باشد براي رسيدن افغانستان به صلح اما بايد توجه داشت كه هنوز مشكلات مهمي پيش روي اين كشور است. اولين مشكل در اين است كه مذاكرات فعلي در شرايط جنگي برگزار شده به اين معنا كه طالبان حتي حاضر به آتشبس با دولت هم نشده است. دو حمله انتحاري در كابل، پايتخت افغانستان و در همان موقع برگزاري مذاكرات روي دارد كه طالبان مسئوليت هر دو و حزب اسلامي به رهبري گلبدين حكمتيار مسئوليت يكي از دو حمله را به عهده گرفتند. در مقابل، وزارت كشور افغانستان در بيانيهاي خبر از كشته شدن 70 عضو طالبان طي عملياتهاي نيروهاي دولتي در نقاط مختلف فارياب، زابل، ارزكان، وردك و هلمند داده است. عدم برقراري آتشبس نشان ميدهد كه اين مذاكرات به معناي پايان يا دست كم توقف تنش بين دو طرف نيست جداي از اينكه معلوم نيست نمايندگان طالبان تا چه حد تأييد تمام رهبران و فرماندهان با نفوذ اين گروه را با خود دارند. اطلاعيه وزارت خارجه پاكستان مدعي تأييد رهبران طالبان بر اين مذاكرات است اما دفتر طالبان در قطر اعلام كرده كه مذاكرهكنندگان مورد دفتر اين دفتر نيستند و سه هفته قبل هم با صدور بيانيهاي به امضاي شوراي رهبري طالبان گفته بود كه كسي صلاحيت ندارد به نمايندگي از اين گروه با كسي ملاقات كند. به نظر ميرسد كه نمايندگان حاضر در هيئت طالبان تمام جبهه اين گروه را نمايندگي نميكنند و اين موضوع ميتواند ترديد جدي در تأييد نتايج مذاكرات از سوي تمام جبهه طالبان ايجاد كند. به هر صورت، ميتوان گفت كه رسيدن به اين حد از مذاكره پس از 14 سال خونريزي غنيمتي است و دست كم كورسويي براي رسيدن افغانستان به صلح و آرامش ايجاد شده است.
