محمد بن سلمان جانشين وليعهد و وزير دفاع عربستان سعودي شامگاه جمعه به سفر رسمي سه روزه خود به روسيه كه طي آن با ولاديمير پوتين، رئيسجمهوري اين كشور و شماري از مسئولان بلندپايه روس ديدار و گفت و گو كرد، پايان داده و به رياض بازگشت. وزير دفاع سعودي با پوتين در شهر سنپترزبورگ ديدار و درخصوص تحكيم روابط ميان دو كشور به ويژه در زمينه نظامي بحث و تبادل نظر كرد. از ديگر محورهاي مذاكرات وي با پوتين، تحكيم روابط ميان دو كشور و آخرين تحولات منطقهاي و بينالمللي بود. پوتين در اين ديدار خواهان سفر ملك سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان به مسكو شد و تأكيد كرد روسيه خواهان حفظ روابط با عربستان است. محمد بن سلمان نيز بر تلاش رياض براي تقويت روابط با روسيه در تمامي زمينهها تأكيد كرد. پوتين و محمد بن سلمان در حاشيه اين همايش توافقنامههاي همكاري نظامي و توافقنامههايي در زمينه استفاده از انرژي هستهاي امضا كردند. وزير انرژي روسيه نيز در اين راستا تأكيد كرد فعاليت كميته مشترك روسيه و عربستان در اكتبر آينده از سر گرفته ميشود.
با توجه به اينكه سفر محمد بن سلمان آشكارا به درخواست رياض انجام شد، اين سؤال مطرح است كه سعوديها در مقطع زماني كنوني به دنبال چه اهدافي در رابطه با روسيه هستند؟به نظر ميرسد تحولات منطقه ونقش غيرقابل كتمان روسيه در اين زمينه باعث شده دولت سعودي با اعزام يك مقام بلند پايه يعني فرزند و در واقع دست راست پادشاه سعودي يعني محمد بن سلمان به روسيه، خواستههاي خود را مطرح كرده و تلاش كند با مسكو به توافقي در اين زمينهها دست يابد. با توجه به اينكه يكي از محورهاي مذاكرات دو جانبه، مسائل منطقهاي عنوان شده ميتوان حدس زد يكي از مهمترين مسائل مورد مذاكره مسئله يمن بوده است. طبق برخي گزارشها، محمد بن سلمان از پوتين خواسته با استفاده از نفوذش، ايران و جنبش انصارالله را به توقف جنگ در يمن بدون عذرخواهي عربستان قانع كند، ولي بيشتر به نظر ميرسد رياض اساساً خواهان تغيير موضع مسكو در قبال جنگ يمن با قطع حمايت از جنبش انصار الله و همسو شدن با مواضع عربستان در اين زمينه است. ميتوان حدس زد رياض از روابط نزديك تهران و مسكو نيز خشنود نيست و خواهان تغيير موضع روسها در اين باره است، البته روسها معاملهگران ماهري هستند و بدون گرفتن امتيازات بزرگ حاضر به تغيير موضع خود در قبال بحران يمن يا روابط باايران نيستند. بدين ترتيب بهايي كه مسكو خواهان آن است شامل موارد مهمي است. گفته ميشود فراهم شدن شرايط لازم براي افزايش بهاي نفت از موارد مورد درخواست بوده است. مسئله ديگر، درخواست مسكو براي اجرايي شدن قرارداد خريد سلاح از روسيه است كه قبلاً عربستان آن را متوقف كرده بود. قرارداد فروش تسليحاتي روسيه به عربستان كه تعليق شده، شامل تانكهاي «تي90»، خودروهاي زرهي، بالگردهاي نظامي و سامانه دفاع هوايي دور برد «اس400» است كه ارزش اين قرارداد به بيش از 10 ميليارد دلار ميرسد. هر چند اين قرارداد خريد سلاح در زمان ملك عبدالله انجام شد، اما از زمان روي كار آمدن ملك سلمان، به حالت تعليق درآمده است. دليل توقف اين قرارداد تسليحاتي، فشار امريكا براي فروش سلاح به عربستان و نيز اعمال فشار به روسيه ذكر شده است. در عين حال سعوديها به دنبال خريد موشك بالستيك اسكندر ازروسيه هستند كه يك موشك بالستيك تاكتيكي با دقت هدفگيري بالاست. اين سامانه موشكي پيشرفته ميتواند در يك دقيقه تا فاصله 280 كيلومتري به دو هدف شليك كند. اگر اين خريد صورت گيرد هدف آن آشكارا، رقابت با زرادخانه موشكهاي بالستيك ايران است كه از ديد رياض تهديدي عليه اين كشور در صورت وقوع هر نوع درگيري با ايران محسوب ميشود. در عين حال سختترين درخواست روسيه از عربستان، افزايش قيمت نفت با كاهش سقف توليد اين كشور است. اقدام رياض در زمينه افزايش توليد نفت آشكارا به منظور فشار به ايران در جريان مذاكرات هستهاي با گروه 1+5 و نيز به اعمال فشار به روسيه براي خروج از اوكراين، صورت گرفته است. با اين حال به نظر نميرسد سعوديها درخواست روسيه را بپذيرند، زيرا اقتصاد عربستان تحمل كاهش توليد نفت را ندارد، چراكه اين كشور با كسري بودجه شديدي روبهرو است. بدين ترتيب به نظر نميرسد روسيه و عربستان در اين زمينهها (حداقل تا زمان روي كار بودن ملك سلمان و به خصوص ادامه جنگ عربستان با يمن) به توافقي دست يابند. در عين حال روسها اظهارات غير دوستانه سعوديها عليه پوتين و نيز تهديدهاي بندر بن سلطان رئيس وقت دستگاه اطلاعاتي عربستان عليه روسيه را قبل از برگزاري المپيك زمستاني سوچي در سال 2014 از ياد نميبرند. در مجموع مسكو به خوبي از اين مسئله آگاه است كه توجه و علاقه رياض به روسيه در اين مقطع زماني به دليل نياز به كمك روسيه است، آن هم در زماني كه رياض در جنگي كه در يمن به راه انداخته گرفتار شده و با وجود حملات هوايي بيوقفه در چند ماه گذشته و نيز تسليح و تجهيز نيروهاي وابسته به منصور هادي رئيسجمهور مستعفي يمن و نيز نيروهاي القاعده، دستاوردي را در يمن به دست نياورده است. از سوي ديگر چشمانداز رسيدن ايران به توافق جامع هستهاي با گروه 1+5 باعث شده رياض بيش از پيش در باره افزايش قدرت منطقهاي ايران دچار نگراني شود، لذا براي مقابله با آن به هر دستاويزي متوسل شود.
