در حالي معاون فرهنگي و اجتماعي شهردار تهران از ساماندهي دستفروشان پايتخت و برگزاري دورههاي آموزشي براي آنها خبر ميدهد كه مشكل دستفروشان و افرادي كه در كنار خيابان سد معبر يا در مترو و وسايل نقليه عمومي دستفروشي ميكنند به عنوان يك معضل شهري به دليل ناكارآمدي طرحها و برنامهها همچنان پابرجاست و تاكنون براي ساماندهي اين افراد كار خاصي انجام نشده است. توسعه كالبدي شهر و افزايش جمعيت از يكسو و شرايط اقتصادي و نبود ساز و كار مناسب براي ساماندهي دستفروشان سبب شده است اين مشكل در همه جا به نوعي نمايان شود و حتي اقدامات صورت گرفته براي كنترل اين افراد كار به جايي نبرده و مشكلات دستفروشان از روي زمين به زير زمين كشيده شده است . بر اين اساس است كه تاكنون بهرغم تلاشهاي صورت گرفته ساماندهي دستفروشان در واگنهاي مترو به جايي نرسيده است و دستگاه و بخشهاي متولي تاكنون نتوانستهاند كار خاصي در اين زمينه انجام دهند. به دليل مشخص نبودن متوليان خاص و راهكار مؤثر پديده دستفروشي نه تنها كنترل نشده بلكه در برخي فضاها افزايش يافته است.
افزايش 3/5 برابري دستفروشانهمچنين دكتر مجيد ابهري، آسيبشناس اجتماعي به تحقيقات انجام شده و آمارهاي گروه اجتماعي بنياد علوم رفتاري اشاره كرد و گفت: آمارهاي به دست آمده از افزايش دستفروشي در كشور خبر ميدهد به طوري كه دستفروشي و مشاغل خياباني در ۱۰ سال اخير نسبت به دهه قبل 5/3 برابر افزايش داشته است. به گفته وي، با توجه به اينكه مشاغل فصلي و دستفروشي شغل مفيد به حساب نميآيد، بنابراين در حال حاضر نيمي از نيروي اصلي كار در كشور نه شاغل محسوب ميشوند و نه بيكار. ابهري اظهار داشت: در اين ميان ضعف مهارتهاي شغلي و حرفهاي باعث شده بخش اعظمي از نيروي كار در بخش فعاليتهاي بدني و كاذب مشغول به كار شوند و به همين جهت در چهارراهها و معابر شهرهاي بزرگ شاهد تعداد زياد دستفروشان از گلفروش تا فروشنده سيدي، ادعيه و كالاهاي ديگر هستيم كه باعث به هدر رفتن نيروي كار جامعه ميشود.
آغاز ساماندهي دستفروشان بازار پايتخت در زمينه ساماندهي دستفروشان هرچند حجتالاسلام و المسلمين ميثم امرودي، معاون اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران در مورد برنامه ويژه شهرداري براي ساماندهي دستفروشان در محدوده بازار، گفت دستفروشي يكي از آسيبهاي اجتماعي اين منطقه است اما طبيعتاً برخورد سلبي با دستفروشاني كه زندگي آنها از طريق اين كار تأمين ميشود، زندگي اين افراد را آشفته ميكند.
وي با بيان اينكه در نظر داريم تا اين افراد با لباس و شناسنامه معين بتوانند دورههاي خاص آموزشي در مراكز كارآفريني و مراكز رشد سازمان رفاه را پشت سر بگذارند، افزود: اگر امروزه متكديان در سطح شهر به چشم ميخورند، به دليل افرادي است كه به اين متكديان كمك ميكنند. در حال حاضر، متكدياني هستند كه اندازه يك كاسب بازاري عايدي دارند اما حاضر نيستند كه كار تكديگري را رها كنند. اگر مردم اين واقعيت را بدانند و به اين افراد كمك نكنند يا براي كمك به نيازمندان از طريق سازمانهاي مرتبط وارد عمل شوند، كمك بزرگي به مديريت شهري ميكنند. وي افزود: براساس اين برنامه، اين دستفروشان پس از آموزش براي فراگيري حرفهاي، روزهاي معين كارهاي دستي خود را در پيادهراههايي مثل شهدا، سي تير و باب همايون در معرض فروش قرار ميدهند. به گفته امرودي، شهرداري به دنبال ساماندهي فعاليت دستفروشان در قالب بازار روز است.
شوراي شهر حلقه مفقوده ساماندهي دستفروشان به واقع هرچند ساماندهي دستفروشان به صورت پايلوت قرار است در فضاي بازار انجام شود ولي بهتر بود اين موضوع به عنوان يك طرح يا لايحه به شوراي شهر ارائه ميشد تا اعضاي شورا بتوانند با بررسي همه جوانب موضوع، براي آن تصميمگيري مناسبي انجام دهند .
بر اين اساس اين اقدام ميتواند وظايف دستگاههاي مسئول را مشخص كند تا كار به صورت اصولي و با نظارت شورا به انجام برسد و طرح پس از اجرا و استخراج نتايج و ديده شدن خلأهاي قانوني آن در كل پايتخت به اجرا درآيد. از سوي ديگر، ساماندهي دستفروشان تحت نظارت شورا ميتواند از موازيكاري و كمكاري دستگاهها بكاهد و ساماندهي دستفروشان را تسهيل كند.
ضرورت تهيه پيوست اجتماعي براي ساماندهي دستفروشان بايد در نظر گرفت كه گاه براي انجام يك خدمت و ارائه بسته خدماتي، پيوست اجتماعي تعريف ميشود تا نتايج مورد ارزيابي و بررسي قرار گيرد. اينگونه نيست كه به صرف انجام يك كار به هدف مورد نظر دست يابيم. اينكه در اجراي برخي طرحها و ايدهها گاه نتوانستهايم به اهداف طرحهاي خود برسيم، ناشي از ناديده گرفتن همين مباحث است. بر اين اساس، لازم است ساماندهي دستفروشان به صورت جدي در دستور كار مديريت شهري اعم شورا و شهرداري قرار بگيرد و دستگاههاي مسئول و متولي نيز پيشقدم شوند تا اين مشكل كه در دل خود صدها مشكل ديگر را در بر دارد به بهترين شكل ممكن و به مرور زمان حل شود. همانگونه كه قرار است دستفروشان متحدالشكل شوند، بهتر است دستگاههاي ذيربط نيز با يكديگر متحد شوند تا اوضاع نابسامان دستفروشان در پايتخت ساماندهي شود.
