اواخر سال گذشته بود كه در يك سكوت خبري دولت سهميه آرد نانواييها را كاهش و اين اجازه را به آنها داد تا قيمتها را افزايش دهند. با اينكه هر بار با افزايش قيمت نان، گروهي از مسئولان امر از نظارتها و توجه ويژه به وزن و كيفيت نان صحبت ميكنند، اما اينبار نه تنها نان كشور به حال خودش رها شد بلكه اين اجازه به نانواييها داده شد تا با واژه «آزادپز» هر نوع ناني را با هر كيفيت و كميتي به دست مردم بدهند و خيالشان راحت باشد كه نه نظارتي روي آنها هست و نه جريمه و پلمبي مثل سابق. اين وضعيت طي چند ماه تا آنجا پيش رفت كه ديگر نه تنها قوت غالب مردم ايران رنگ و بوي مطبوع و دوست داشتني خودش را از دست داد بلكه به سمي تبديل شد تا مسئولان وزارت بهداشت به نوع توليد آن اعتراض كنند و نسبت به مصرفش هشدار بدهند.
همين چند روز پيش بود كه مديركل دفتر بهبود تغذيه وزارت بهداشت، اضافه كردن جوش شيرين به نان را ممنوع، تخلف و جرم دانست؛ جرمي كه به گفته وي هم اكنون بيش از 40درصد نانواييهاي تهران مرتكب ميشوند و سلامت مردم را به خطر مياندازند.
زهرا عبداللهي با اشاره به تبعات آسيب رساندن به سلامت مردم اين اقدام تأكيد كرد: «وزارت بهداشت برنامه بهبود كيفيت نان را با تشديد نظارتها و كنترل نانواييها و برگزاري دورههاي آموزشي براي نانوايان اجرا ميكند.» اما معلوم نيست چرا با اين همه تشديد نظارتها باز هم نيمي از نانواييها، آن هم فقط در پايتخت، به خود اجازه ميدهند كه جوش شيرين را در برنامه كاري روزانه خود قرار دهند و به راحتي از آن استفاده كنند. عبداللهي جانشين مناسب براي جوش شيرين را خمير مايه صنعتي يا همان خميرترش دانست و ادامه داد: «با تمهيدات وزارت بازرگاني، اين خمير با قيمت مناسب در اختيار نانوايان قرار ميگيرد و گران بودن آن كه برخي نانوايان اعلام ميكنند، فقط بهانه است.»
صنعتيها هم از دولت ناراضياندنان كه روزي بركت سفره ايراني به شمار ميرفت، امروز به بلاي جان شهروندان تبديل شده است. وقتي دبير انجمن نان صنعتي و ماشيني از ارتباط ۴۵ درصد بيماريهاي دستگاههاي گوارش با نان خبر داد، زنگ خطري را به صدا درآورد كه ميگفت نسل آينده بايد كمكم نان را از سفره غذايي خود حذف كند. عليرضا مروتپور با بيان اينكه دولت و نانوايان قرار خود را براي صنعتي كردن نان در كشور اجرايي نكردند، گفت: «در دهه 70 بر اساس مصوبه دولت بايد كارخانههايي با ظرفيت پنج تن نان صنعتي در كشور ايجاد ميشد و بر اساس اين قانون بايد تا پايان سال ۹۴، چهل درصد نان توليدي در كشور صنعتي ميشد اما امروز تا چه حد به اين هدف نزديك شدهايم؟» وي با بيان اينكه وعدههاي دولت براي واحدهاي توليد نان صنعتي محقق نشده است، علت توسعه نيافتن اين واحدها را جانمايي غلط، بيراهه رفتن تسهيلات بانكي، ورود فناوري نادرست و نسپردن كار به اهلش دانست و ادامه داد: «اگر وعدههاي دولت در اين زمينه محقق ميشد، بيشك نان صنعتي در كشور توسعه مييافت.»
آردهاي غني شده براي عموم ممنوعاما چرا نانها تا اين حد مشكلساز شدهاند و پزشكان از بيماريهايي صحبت ميكنند كه حاصل مصرف نان است؟
چند سالي است كه غنيسازي آرد با آهن براي غلبه بر كمخوني در دستور كار وزارت بهداشت قرار گرفته و انجام ميشود.
شيوع كمخوني ناشي از فقر آهن، مسئولان بهداشتي كشور را مجبور كرده بود با غني كردن موادغذايي به آهن، اين مشكل را تا حد زيادي رفع كنند. از همان ابتدا و به دليل اينكه نان، يكي از پرمصرفترين مواد غذايي در بين ايرانيهاست، وزارت بهداشت تصميم گرفت براي رسيدن به هدف خود، غنيسازي را از آرد گندم آغاز كند.
اين كار از سال 86 شروع شد و بعد از وقفهاي كوتاه دوباره از سر گرفته شد و در بسياري از شهرهاي كشور انجام گرفت.
اما بعد از گذشت چند سال برخي پزشكان معتقدند افزودن آهن به آرد و استفاده از آن در بلندمدت مشكلات زيادي از جمله بروز آلزايمر را به همراه خواهد داشت.
با اينكه سازمان غذا و داروي وزارت بهداشت بروز آلزايمر به دليل استفاده از آهن در آرد را بدون مبناي علمي ميداند، اما برخي تحقيقات روي حيوانات اين مسئله را تأييد ميكند.
در همين باره يكي از اساتيد تغذيه دانشگاه شهيد بهشتي معتقد است كه در مطالعات حيواني و آزمايش بر مغز موش آزمايشگاهي، ديده شده كه بين استفاده از آهن و بروز آلزايمر ارتباط وجود دارد و البته اين هم تحقيق شده كه اگر آهن را كم كنند، عوارض بيماري كم و كمتر ميشود.
رحماني ميگويد: «هنوز به درستي مشخص نيست كه اين مسئله ارتباط مستقيم با استفاده از آهن دارد يا مسائلي از قبيل ژنتيك و مسائل جانبي روي آن تأثير دارد.»
اين استاد دانشگاه از بروز بيماريهاي قلبي و عروقي گفته و معتقد است كه اضافه دريافت آهن ميتواند مشكلاتي از جمله بيماري قلبي را افزايش دهد.
رحماني تعيين گروه هدف را بهترين راهكار براي جلوگيري از بروز مشكلات ميداند و تأكيد ميكند: «كودكان و گروههاي آسيبپذير، مادران باردار و زنان در سن باروري و كساني كه كمخوني به دليل كمبود آهن دارند ميبايد از آردهاي غني شده با آهن استفاده كنند و اين آردها نبايد براي استفاده عموم باشد.» اين اتفاقات در شرايطي رخ ميدهد كه معاون برنامهريزي و نظارت راهبردي رئيسجمهور در مورد تصميمگيري براي قيمت نان در فاز دوم هدفمندي يارانهها گفته بود: «نان در برنامه فعلي دولت قرار ندارد و تصميمي نداريم كه نسبت به افزايش قيمت آن اقدام كنيم.» هرچند بعد از اين حرفهاتعيين قيمت نان به عهده خود نانواييها گذاشته شد و آنها هم در سايه بينظارتيها هر سازي كه ميخواهند، مينوازند.
