خاستگاه تئوريك امام، يك خاستگاه تطبيقي با تأثيرپذيري از مكاتب و ايدئولوژيهاي مختلف نبود. ايشان البته به عنوان يك مرجع تقليد، كاملاً حوادث اجتماعي و تاريخي را تحت مطالعه داشتند. آنطور كه نزديكان ايشان نقل كردند، مطالعات امام از انواع رمانهاي داخلي گرفته تا نوشتههاي روشنفكري با گرايش ماركسيستي يا ناسيوناليستي را شامل ميشد؛ در عين حال خاستگاه فكري ايشان كه يك خاستگاه محض ديني است هم روشن بود. امام به عنوان يك متفكر اسلامي، يك مجتهد و فقيه و در عين حال عارف و فيلسوف، در ابعاد مختلف ديني، جامعه را بررسي كرده و وارد عمل ميشد. من به سخن «الوين تافلر» در كتاب «جابهجايي قدرت» اشاره ميكنم:«كار بزرگ امام اين بود كه براي اولين بار، يك نفر غرب را با تمامي محتوياتش ناديده گرفت و به جاي اينكه بنشيند و با ما به صورت جداگانه وارد بحث شود، در كل همه ما را دور زد.» اين نكته، نكته بسيار مهمي است.
بنابراين ضرورتي نداشت كه امام تفصيلا تمام ايدئولوژيها و نظريهپردازان آنها را جدا جدا بررسي نمايد، در واقع اينها بيش از اينكه يك مكتب بمانند، ميتوان گفت كه هر كدامشان يك گفتمان بودند يعني تمامي اين مكاتب به نحوي سيال بودند به خصوص كه قبلاً عرض كردم با همه آنها به صورت گزينشي برخورد شد. يعني درگيري سوسياليسم و ليبراليسم، خيلي زود تبديل به يك سوسياليسم ليبراليزه شده يا بالعكس شد؛ به عبارت ديگر اينها با هم تلفيق شدند. حتي خيلي از عناصر تفكر فاشيستي، امروزه در ديدگاهها و هژموني ليبرال سرمايهداري حفظ شده است. پس خود آنها هم به نحو خالص و با مرزهاي متمايز از هم باقي نماندند. امام ناظر برتحولات آن زمان بود. چون در يك بستر واقعي عمل ميكرد. نوع پيشنهادهايي كه امام در باب حاكميت مثل مسئله انتخابات و مسائل ديگر ميكرد، نشان ميدهد كه ايشان كاملاً در جريان آن تحولاتي كه در دو سده اخير در دنيا اتفاق افتاده بود، هست و در عين حال درصدد پيداكردن راهي است تا تمام وجوه جاري ساختاري در بحث حكومت را تبديل به حاملان اهداف ديني خودش نمايد و به نظر من، امام توانست اين كار را با ضريب بالايي از موفقيت به انجام رساند.
