خانه تكاني مساجد براي ورود به ماه مبارك رمضان از امروز آغاز شده و در دههاي موسوم به دهه تكريم و غبارروبي مساجد تا آخر شعبان ادامه دارد. به دليل اهتمام فوق العاده مساجد براي برنامهريزي كاربردي براي جذب جوانان و احيا و بازتعريف كاركردهاي كانونهاي ديني و عبادي، اين دهه با شعار «آينده را با جوانانمان از مسجد بسازيم» گرامي داشته ميشود.
محوريت اجتماعي مسجد در جامعه اسلامي و ايراني ما ضرورت بازخواني و بازنگري كاركردهاي آن را بيش از پيش نشان ميدهد. مضاف بر اينكه پويايي زيرجوامع با هدف مشترك منبعث از راهبردهاي جامعه بزرگ تر، رسيدن به اهدافي كه تحقق آنها بسترسازي اجتماعي ميطلبد را آسانتر ميكند. بر اين اساس ظرفيتهاي مسجد به عنوان يك پايگاه مورد اعتماد ومحترم اجتماعي قابل مطالعه و بهرهبرداري است، منتها اين ظرفيتها بايد به روزرساني و كاركردهاي آن بازخواني شود.
مسجد و غبارروبي از كاركردهااين مسئله را حجتالاسلام حميد آقايي رئيس ستاد دهه تكريم و غبار روبي مساجد ديروز در نشست خبري آغاز دهه آخر شعبان و دهه تكريم و غبار روبي مساجد اينطور بيان كرد: بايد در كنار غبار روبي محيط و محوطه مساجد از ظرفيتها و كاركردهاي مساجد نيز غبار روبي شود. به همين جهت ظرف سه سال گذشته، ستاد تكريم و غبار روبي مساجد تشكيل شد تا در طول سال با نظر خواهي و كارهاي پژوهشي از ائمه جماعات و مديران نواحي و مركزي و مطالبات مردمي سعي كند با برنامه ريزيهاي هرساله خودش را ارزيابي و براي سال آينده بهتر عمل كند.
بنا به گفته رئيس ستاد دهه تكريم و غبار روبي مساجد تا مطالبات مردمي نباشد، فعاليتهاي مسجد گسترش نمييابد، مثلاً مطالبات مردمي در مورد برگزاري نماز صبح مساجد باعث شد در دوسال گذشته ۵۰۰ مسجد ما اقامه نماز صبح داشته باشند و امسال به هزار مسجد رسيده است و اميدواريم به رقم ۱۵۰۰ مسجد برسيم.
اين مقام اجرايي در حوزه مساجد به رسميت شناختن اقتضائات جوانان را اولويت مساجد دانست و تأكيد كرد: بايد درصدد يك نوع پيام رساني و تأثيرگذاري خاص روي جوانانمان باشيم. جوانان به دنبال الگوگيري از افراد خاص هستند، لذا به دنبال شناسايي و معرفي الگوهاي در دسترس و تجليل از جوانان برتر مسجدي هستيم.
از طرفي فارغ از مقتضيات اجرايي كه حجت الاسلام آقايي آنها را با نمايندگان رسانهها در ميان گذاشت، رسوخ تفكري كه براي اجتماعات مسجد محور در جامعه نقش كليدي قائل هستند در ميان ساير اقشار و گروههاي جامعه، اهميت دوچنداني دارد زيرا اين گروهها فارغ از وظايف خود، به دليل تحصيلات يا جايگاه اجتماعي خود در ميان عموم مقبول ترند، بنابراين مداومت آنها در حضور در مساجد ميتواند الگوي عملي و روشن تري در اختيار جوانان قرار دهد.
عماد افروغ جامعه شناس در گفت و گو با رسانهها وجود كاركردهاي كليشهاي را دليلي براي بيانگيزگي جوانان براي حضور در مساجد معرفي ميكند و اتفاقاً اين بيانگيزگي را منحصر به جوانان نميداند و دامنگير ساير اقشار جامعه نيز توصيف ميكند.
جذب جوانان به زيركي امام جماعت بستگي دارد حجتالاسلام دكتر رضا برنجكار عضو هيئت علمي دانشگاه تهران در اين باره گفت: همانگونه كه اقتصاد بايد مشتريمحور باشد، مساجد نيز بايد نيازمحور باشند و بر اساس نياز جوانان و مردم منطقه نسبت به برگزاري جلسات مختلف اقدام كنند.
وي افزود: همانگونه كه ميدانيم مسجد محوريترين اجتماع اسلامي است، به اصطلاح تنها مختص به نماز خواندن نيست بلكه فعاليتهاي آگاهي بخشي ديني و برنامههاي فرهنگي، علمي و معنوي همچون اعتكاف و سخنرانيهاي ديني و كلاسهاي قرآن نيز نياز دارد.
حجتالاسلام عبدالحسين خسروپناه رئيس انجمن حكمت و فلسفه ايران نيز در آستانه دهه تكريم و غبارروبي مساجد ضمن رد كاهش استقبال از مساجد، رونق مساجد دانشگاهي را قابل توجه توصيف كرد. وي درباره اهميت توجه به مساجد و وظايف خاصي كه امامان جماعت در مساجد برعهده دارند، اظهار داشت: نكته اصلي در جذب جوانان به مساجد تيزهوشي و زيركي امامان جماعت براي جذب جوانان است، امامان جماعت بايد براي جوانان وقت بيشتري بگذارند، به سؤالاتشان پاسخ دهند، آنها را در امور اجرايي مساجد دخالت دهند تا جوانان نيز از حضور در مساجد احساس رضايت كنند.
هر چند اين اظهارات، معرف دامنه گستردهاي از طرز فكرهاي مختلف هستند، با اين حال هيچ كدام بازتعريف نقش و جايگاه مساجد در امور اجتماعي را نفي نميكنند.
كاركردهايي كه از شمار انگشتان خارجند پيوند جوانان با كانونهاي مشاغل و كارآفريني محل و كانونهاي علمي و فرهنگي منطقه، استفاده از ظرفيت ريش سفيدي و حرمت مسجد براي پايان دادن به اختلافات و دعواهاي اهالي محل، شناسايي مراكز خيريه محل و اتصال آن به نيازمندان، سركشي به اوضاع سالمندان و جانبازان و معلولان و زنان سرپرست خانوار، شناسايي ظرفيتهاي سرمايهگذاري محل و سرمايههاي بالقوه و.... تعداد بيشماري از كاركردهاي مساجد هستند كه به مركزيت ديني و عبادي آن افزوده ميشوند و ميتوانند علاوه بر خط دهي فكري و فرهنگي نمونه عملي از سبك زندگي اسلامي را به نمايش بگذارند.
مطالعات ميداني نشان ميدهند عمدهترين علت محقق نشدن اين آرمانهاي دست يافتني در خصوص كاركرد و نقش اجتماعي مساجد، گرفتار شدن در سنتهاي اجتماعي است كه در مقابل جلوههاي ارتباطي امروزدنيا كمتر توانايي يارگيري از ميان جوانان دارند. ضعف مساجد در انجام اقدامات فراگير و جريان ساز را نيز ميتوان به اين مسئله افزود.
گفتني است دهه تكريم و غبار روبي مساجد از ديروز ۱۸ خرداد مصادف با۲۰ شعبان شروع شد. در اين دهه براي استفاده مناسب از ماه مبارك رمضان محيط مسجد خانه تكاني ميشود و آماده ورود به ماه رمضان ميشود. امسال دهه تكريم و غبارروبي مساجد با شعار «آينده را با جوانانمان از مسجد بسازيم» گرامي داشته ميشود.
