موضع
موگرینی
مساله
مهاجرت غیر قانونی وفزاینده مردم شمال
آفریقا و خاورمیانه به اروپا از طریق دریای مدیترانه روزبه روز ابعاد جدیتری بخود می گیرد و موجب
نگرانی فزاینده اتحادیه اروپا شده است .در
این راستا در تحرکی جدید در این زمینه ، فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه
اروپا روز دوشنبه 21 اردیبهشت در سخنانی در شورای امنیت سازمان ملل خواستار اقدام فوری
و هماهنگ برای مقابله با بحران مهاجران غیرقانونی شد. موگرینی تاکید نمود که باید
در چارچوب دو اصل اساسی با این مساله برخورد شود.
به گفته وی ، نخستین اصل شراکت است
و اتحادیه اروپا نیازمند همکاری نزدیک با کشورهای منطقه، سازمان های منطقه ای از جمله
اتحادیه آفریقا، جامعه بین المللی و به طور ویژه شورای امنیت سازمان ملل در این
زمینه است. اصل دوم داشتن رویکردی فراگیر و سیاسی
برای اقدام در این زمینه است و همه
مسایل مربوط به این معضل، مانند فوریت کمکهای بشردوستانه، بررسی اوضاع امنیتی و نیز
ریشه های این بحران در کشورهای مبدا و ترانزیت باید مورد بررسی قرار گیرند. وی
تاکید کرد که روز چهارشنبه کمیسیون اروپا برنامه خود برای مقابله با مهاجرت های غیرقانونی
را اعلام خواهد کرد و راه حلهایی برای چالش های فوری و مدیریت بهتر مهاجرت در همه جنبه
های آن را ارائه خواهد کرد.
اقدام
کمیسیون اروپا
کمیسیون
اروپا در نظر دارد در برنامه ای لازم الاجرا، برای حمایت از کشورهای ایتالیا، مالت
و یونان که نخستین مقصد مهاجران غیرقانونی محسوب می شوند سهم هر کشور اروپایی را برای
پذیرش مهاجران غیرقانونی تعیین و اعلام کند. قرار است سهم هر کشور در پذیرش پناهجویان
با توجه به معیارهایی چون جمعیت، تولید ناخالص داخلی، نرخ بیکاری و تعداد پناهجویانی
که پیشتر درخواست پناهندگی خود را ارائه کرده اند، تعیین شود.اجرای این برنامه موقتی
است و دلیل آن فوریت به وجود آمده به دلیل افزایش تعداد پناهجویان اعلام شده است.
سران
اتحادیه اروپا در نشستی در 23 آوریل تصمیم گرفتند که با بحران انسانی در مدیترانه مقابله
کنند. این اقدام همچنین شامل تلاش برای ایجاد
اختلال در فعالیت شبکه های قاچاق انسان است. شورای اروپا تصمیم گرفت فورا حضور اتحادیه
اروپا در دریای مدیترانه را تقویت کند و دو عملیات دریای ترایتون و پوزیدون را پشتیبانی
کند. ظرفیت های این دو عملیات با سه برابر شدن منابع مالی آنها و نیز اعزام شناور و
تجهیزات اتحادیه اروپا تقویت شد.در این راستا فرانسه از اختصاص دو ناو و سه هواپیما در عملیات
نجات پناهندگان خبر داد.این در حالی است که آلمان دو ناو و هر یک از کشورهای بلژیک،
سوئد، نروژ و دانمارک یک ناو به عملیات "تریتون" اختصاص
دادند.تریتون نام عملیاتی است که آژانس نظارت برمرزهای اروپایی خارج از حوزه شنگن آن
را هدایت کرده و 22 کشور در آن عضو هستند.
انگلیس، که عضو کشورهای تشکیل دهنده تریتون
نیست، اعلام کرد با اعزام یک ناو در عملیات شرکت خواهد کرد.سران اروپا همچنین خواستار
برخورد با مدل تجاری قاچاقچیان انسان و شناسایی و توقیف کشتی های مظنون پیش از استفاده
شدن آنها توسط قاچاقچیان انسان شد. آنگلا مرکل
صدر اعظم آلمان پس از این نشست، از توافق سران اروپا بر سر افزایش سه برابری بودجه
برای به اجرا در آوردن عملیات نجات پناهندگان در دریای مدیترانه خبر داد. افزایش قابل توجه حوادث دردناک غرق شدن شناورهایی
که پناهجویان سوار بر آنها از طریق دریای مدیترانه عازم اروپا می شوند ،سران اروپایی
را وادار کرد تا یک نشست فوق العاده در این باره برگزار نمایندو تدابیری عملی بمنظور
کنترل ونظارت بیشتر بر این روند اتخاذ نمایند.با اینهمه در این نشست نیز اجماع نظر
در باره نحوه برخورد با مساله پناهجویان وجود نداشت.
قبل از
آن نیز دراواسط آوریل 2015 چهارکشور اروپایی
بریافتن راهکاری در سطح اروپا برای مواجهه با معضل مهاجرت غیر قانونی تاکید کردند.
کشورهای فرانسه، ایتالیا، آلمان و اسلواکی
در بیانیه ای راه حلی قاطع برای مشکل مهاجرت غیر قانونی را خواستار شدند.دربیانیه
وزرای امورخارجه این کشورها در پایان نشستی در ایتالیا آمده بود که حوادث دردناک اخیر
در دریای مدیترانه که ناپدید شدن صدها مهاجر را به همراه داشت، نیازمند واکنش جدی،مشترک
و منسجم کشورهای عضو اتحادیه اروپا است.حاضران در این نشست همچنین تعهد جدی برای برخورد
باشبکه های تبهکارفعال در زمینه قاچاق انسان را خواستار شدند.
آمار
شگفت آور
در واقع
افزایش قابل توجه شمار مهاجران غیر قانونی به اروپا که بسیاری از آنها از اهالی
شمال آفریقا و شاخ آفریقا و خاورمیانه هستند، به معضل بزرگی برای مقامات اروپایی تبدیل
شده و باعث واکنش اتحادیه اروپا شده است.
در
این زمینه ارائه ارائه شده از سوی نهادهای ذیربط شایان توجه است. از جمله در مارس
2015 آژانس نظارت بر مرزهای اروپا(فرونتکس)اعلام کرد که شمار مهاجران غیرقانونی وارد
شده به کشورهای عضو اتحادیه اروپا طی ماههای ژانویه و فوریه 2015 در مقایسه با مدت
مشابه سال قبل 250 درصد افزایش داشته است.
اتحادیه
اروپا تخمین میزند سالانه 3000 نفر یا بیشتر در تلاش برای ورود غیرقانونی به اروپا
ازطریق دریا جان خود را ازدست میدهند.
همچنین
ویلیام لیسی سویینگ مدیر کل " سازمان بین المللی مهاجرت" در 10 فوریه
2015 اعلام کرد که گشت های دریایی ناکافی کشورهای
اروپایی در دریای مدیترانه باعث افزایش شمار تلفات ناشی از مهاجرت های غیر قانونی شده
است. در بزرگترین حادثه مربوط به مهاجران غیر قانونی در اواسط آوریل 2015حدود800
نفر از سرنشینان یک کشتی کوچک حامل مهاجران غیر قانونی غرق شدند.
به گفته مدیر کل"سازمان
بین المللی مهاجرت" ،کشتی های بزرگتر، همانند کشتی هایی که در عملیات جستجو و
نجات نیروهای ایتالیایی مورداستفاده قرار می گرفت، می توانست به راحتی جان این مهاجران
را نجات دهد. بر اساس اعلام آژانس های کمک های بشردوستانه، شبکه های جنایتکار از ناآرامی
ها در لیبی سوء استفاده می کنند و شمار زیادی از مهاجران و پناهجویان را با استفاده
از قایق های ناایمن و در آب و هوای سرد زمستان، به کشورهای اروپایی منتقل می کنند.
شبکه های قاچاق انسان اقدام به عملیات خطرناک قاچاق مهاجران غیر قانونی از طریق دریای
مدیترانه می کنند.
معضل رو
به گسترش
هر ساله
دهها هزار مهاجر از این مناطق به امید یافتن زندگی بهتر راهی اروپا می شوند .مهاجران
برای فرار از جنگ داخلی، فقر و برای داشتن زندگی بهتر جان خود را به خطر انداخته و
با پرداخت مبالغ کلان سوار قایق ها و کشتی هایی ناامن می شوند.اولین مقصد آنها جزیره
ایتالیایی لامپدوسا است که در فاصله نسبتا نزدیکی از سواحل تونس قرار گرفته است. این
مهاجرتها دربردارنده مخاطرات عظیمی مانند غرق کشتی ها و قایقهای حامل مهاجران است.
باتوجه به فجایع انسانی ناشی از غرق شناورها
و نیز معضلات بیشماری که مهاجران غیر قانونی ایجاد می کنند ، در خواست ها برای بازنگری
اتحادیه اروپا در قوانین مهاجرتی خود افزایش یافته است. این در حالی است که بسیاری
از دولتهای اروپایی با معضلات بزرگی مانند بیکاری ، رکود اقتصادی و کاهش بودجه رفاهی
و اجتماعی مواجه هستند.در چنین شرایطی پذیرش مهاجران نه تنها با واکنش منفی مردم این
جوامع روبرو شده است، بلکه عملا باعث گسترش جنبش ها و احزاب راست گرای افراطی شده
است.با این حال بدلیل سود زیاد قاچاق مهاجران غیر قانونی و نیز تمایل شدید برای مهاجرت
غیر قانونی بدلیل اوضاع نابسامان در آفریقا و خاورمیانه، موج مهاجران غیرقانونی به
طور بی سابقه ایی رو به فزونی نهاده است. بدین ترتیب اتحادیه اروپا با چالش بزرگی مواجه
شده که حل و فصل آن به معضل بزرگی برای کشورهای
عضو بویژه ایتالیا تبدیل شده است.
با این حال نباید فراموش کرد که اروپاییها اکنون
با نتیجه و حاصل اقدامات جنگ افروزانه خود در خاورمیانه و شمال آفریقا بویژه در لیبی
و سوریه مواجه شده اند. اروپاییها خود نقش مستقیمی در زمینه ایجاد معضل مهاجران غیر
قانونی داشته اند و اکنون بناچار باید راه حلی برای این معضل بزرگ بیابند .با این حال
بدلیل حجم بالای مهاجران غیر قانونی اساسا پذیرش ، اسکان و در مرحله بعد جای دادن آنها
در کشورهای اروپایی به مساله لاینحلی تبدیل شده است.سخنان موگرینی در شورای امنیت
نشاندهنده وخامت این مساله و لزوم توجه جامعه بین المللی به معضلی است که روز به
روز ابعاد وسیعتری بخود می گیرد./
