شهر اسلامي در ديدگاه مقام معظم رهبري زيستگاه طبيعي و مدني مسلمانان است. از اين رو بايد از هر لحاظ تأمين كننده نيازهاي طبيعي و مدني ساكنين آن باشد. نيازهاي طبيعي هم شامل خواستههاي روحي، رواني و زيبايي شناختي انسانها ميشود و هم نيازهاي مادي و فيزيولوژيك را در برميگيرد. در نگاه رهبر معظم انقلاب شهر اسلامي محيطي معتدل بر پايه عدالت اسلامي است كه در آن آرامش روحي و رواني مردم توأم با حفظ سلامت جسمي و رفاه مادي شهروندان است. در واقع شهر سالم، شهري است كه در آن مردم از هر لحاظ احساس امنيت ميكنند و تلاش مسئولان شهري در آن معطوف به تقليل آلام مردم و رفع دغدغههاي ايشان است. لازمه رسيدن به شهر اسلامي، رعايت صحيح تمام شرايطي است كه اسلام براي زندگي مؤمنانه توأم با رفاه و آسايش مردم در نظر گرفته است.
رهبر معظم انقلاب اسلامي ويژگيهاي اساسي شهر اسلامي را در دو حوزه مورد توجه قرار دادهاند: 1) نمادهاي بصري و جلوههاي ظاهري در شهر 2) محتواي شهر و برنامههاي شهري. آنچه در اين نوشته مورد بررسي قرار ميگيرد حوزه نخست تأكيدات ايشان است.
توجه به نمادهاي بصري و جلوههاي ظاهري در شهر يكي از مهمترين تأكيدات مقام معظم رهبري در ديدارهاي اعضاي شوراي اسلامي شهر و روستا با ايشان بوده است. تأكيدي كه در بر دارنده اهميت پرداختن به شكل و چگونگي اجراي پروژههاي عمراني و پارامترهاي معماري شهري متناسب با فرهنگ ايراني- اسلامي شهروندان ايراني است.
تأكيدات مقام معظم رهبري بر نمادهاي بصري و جلوههاي ظاهري در شهر – خصوصاً در كلانشهرهاي ايراني- در بردارنده اين مسئله است كه شهر به عنوان لباس تمدن بايد مملو از ظواهر و ارزشهاي تاريخي تمدن خود باشد. به معناي ديگر ظاهر بناها و همنشيني عناصر فيزيكي شهر بايد به عنوان زبان مردم ساكن در آن عمل كند به گونهاي كه ناظر بيروني از مشاهده شهر اسلامي درك شفاف و مشخصي از ارزشهاي تمدن ايراني- اسلامي ايرانيان بهدست آورد. شهر در نگاه رهبر انقلاب بايد نمونه اعلاي هنر و فرهنگ ايراني- اسلامي و سرشار از معنويت مؤمنانه نهفته در ارزشهاي ديني ايرانيان باشد به طوري كه آرامش روحي و سهولت زندگي متناسب با معيارهاي ديني و معنوي براي ساكنان آن فراهم گردد. شهر ايراني بايد نشان هويت و اصالت شهروندان خود باشد؛ هويتي كه از برقراري نسبت مناسب ميان هنر ايراني و معنويت اسلامي بهدست ميآيد. اين شهر همچنين بايد به لحاظ شكل ظاهري آرامش و صلابت رواني را براي ساكنين خود فراهم آورد.
مقام معظم رهبري در اين زمينه ميفرمايند:«در فهرست خدماتي كه شوراها به آن ميپردازند بايد حفظ هويت و اصالت شهرها و روستاها، پايبندي به معماري اسلامي و ايراني، رعايت زيبايي و استحكام بناها، ترويج فرهنگ نظم و قانون، گسترش نمادهاي دين و اخلاق، آسانسازي خدمترساني، عدالت و فراگيري در خدمات شهري، توسعه فضاي سبز، اهتمام به سلامت محيطزيست و... {قرار گيرد.»}
در واقع نكات نهفته در بيانات ايشان را ميشود به طور خلاصه و به صورت زير ذكر كرد:
حفظ هويت و اصالت شهرها و روستاها، پايبندي به معماري اسلامي - ايراني، رعايت زيبايي و استحكام بناها، گسترش نمادهاي دين و اخلاق، توسعه فضاي سبز و توجه به محيط زيست.
رهبر معظم انقلاب بارها در مورد ضرورتهاي توجه به جلوههاي بصري شهر تأكيداتي داشتهاند از جمله اينكه: «شوراهاي شهري در فعاليتهاي خود به مختصات «شهر اسلامي» توجه كرده و خدمات شهري را در جهت تأمين اين مقصود به كار گيرند و بهخصوص به معماري و شهرسازي متناسب با حيات طيبه اسلامي بهطور كامل توجه كنند. در شهر اسلامي، عدالت در تقسيم خدمات شهري، تأمين آرامش روحي و امنيت معنوي، ظهور و اعتلاي مظاهر اسلامي و انقلابي، عمران و آبادي و زيبايي، حفظ طبيعت و صفاي طبيعي، همه با هم بايد مورد توجه قرار گيرد.»
تأكيد مقام معظم رهبري در پيامهايي كه در دورههاي مختلف انتخابات شوراي اسلامي شهر و روستا داشتهاند پيوند عميق انديشههاي فرهنگي ايشان در مورد مسائل شهري با حوزههاي چندگانه اقتصاد، سياستهاي داخلي و خارجي و ديگر وجوه حكومتداري را نشان ميدهد. بيترديد شهر اسلامي، آنگونه كه مدنظر ايشان است، محل مناسبي براي رشد و توسعهيافتگي مؤمنانهاي خواهد بود كه مقام معظم رهبري در انديشه نائلشدن به آن هستند.
با عرض سلام و آرزوی توفیق شما
