رئيسجمهور ديروز با حضور در واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در مراسم سي و سومين سالگرد تأسيس اين دانشگاه شركت كرد و با رونمايي از ديوار دولت به عنوان كوتاهترين ديوار در ميان ساير قوا، از انتقاد دانشگاهيان نسبت به دولت استقبال و خاطرنشان كرد: «دولت بايد پيرو عالمان و انديشمندان باشد و بايد بداند كه كشوري پيشرفت ميكند كه عالمان و فرهيختگان و اساتيد پرچمدار حركت آن باشند.»
دانشگاه آزاد اسلامي ديروز سي و سومين سال تأسيس و فعاليت خود را با حضور تعدادي از سران كشوري و لشكري جشن گرفت. حجتالاسلام حسن روحاني، رئيسجمهور در اين مراسم بعد از بخش قابلتوجهي از سخنان خود كه بر نقش آيتالله هاشمي در تأسيس دانشگاه آزاد تأكيد داشت، فرصت را مغتنم شمرد و با اشاره به فضايي كه در آن دانشگاه آزاد شكل گرفت، گفت: «آغاز راه تأسيس دانشگاه آزاد، با مشكلات فراواني توأم بود و در آن روزها شعارهايي مبني بر اينكه همه چيز بايد دولتي باشد در كشور حاكم بود. در آن زمان همه حرفها اين بود كه آموزش بايد رايگان باشد. در زمان تأسيس دانشگاه آزاد اسلامي عدهاي حتي از نمايندگان مجلس اول كه با لحني تندتر صحبت ميكردند، معتقد بودند كه اين دانشگاه، دانشگاه سرمايهداران كشور است. در آن زمان اينگونه به نظر ميآمد كه ميخواهيم دانشگاهي تاسيس كنيم كه در آن فقط آنهايي كه وضع مالي بهتري دارند وارد شوند اما امروز مشاهده ميكنيم كه آنهايي كه در اين دانشگاه درس خوانده و آنهايي كه درس ميخوانند جزو كدام طبقه از جامعه هستند.»
اظهارات وي در شرايطي بيان شد كه دولت و افكار عمومي بر سر خصوصيسازي آموزش دست از همدلي و همزباني برداشته و بر سر اين موضوع در تقابل هستند. علاوه بر اين تعميم فضاي زمان تأسيس دانشگاه آزاد به فضاي كنوني را ميتوان دومين دفاع رسمي رئيسجمهور از خصوصيسازي آموزش بعد از جلسه ديدار با معلمان در سطوح مختلف دانست.
هنوز حوزهها از دانشگاه جلوترندرئيسجمهور با اشاره به بر عهده داشتن يك سوم از سهم آموزش در دانشگاه آزاد اظهار كرد: «اين آمار نشان ميدهد كه اگر كار را به متخصصان و صاحبنظران و مردم واگذار كنيم و دولت عمدتاً نقش سياستگذاري، تسهيلگري، هموار كردن راه و پشتيباني و در نهايت نظارت را عهدهدار باشد، ميتوانيم بهتر به اهداف مورد نظر خود دست يابيم.» وي با تأكيد بر اينكه دانشگاه يك محيط آزاد علمي و محيط نقد، سخن، اشكال و اعتراض است، گفت: «من معتقدم كه هنوز حوزههاي علميه ما در زمينه آزادي در بحث از دانشگاههايمان جلوتر هستند. در حوزههاي علميه شاگردان به راحتي در برابر اساتيد خود انتقاد و ايستادگي ميكنند و حرف ميزنند اما ممكن است در دانشگاهها آنقدر آزادي وجود نداشته باشد كه چنين فضايي حاكم شود. اگر از دانشگاهها استقلال و آزادي را بگيريم در آن زمان دانشگاه مرده است البته بايد در دانشگاهها اخلاق حاكم باشد و هويت ديني و ملي مورد احترام قرار بگيرد اما در دانشگاهها بايد آزادي، استقلال علمي و آكادميك برقرار باشد. بايد از فضاهايي كه در آن عدهاي ميخواهند در دانشگاهها دخالت كنند تا حد امكان خارج شويم.»
برخي صاحبنظران، اين بخش از اظهارات روحاني را با ادامه بلاتكليفي رياست برخي دانشگاهها و تغيير رويه در انتخاب رؤساي دانشگاهها از سوي شوراي عالي انقلاب فرهنگي مرتبط ميدانند.
روحاني با انتقاد از شيوه برخورد با اساتيد و فرهيختگان داخلي و خارجي اظهار كرد: «گاهي هنگامي كه استادي وارد كشور ميشود فردي به دلايل واهي گذرنامه وي را ميگيرد و از او پرسشهايي مطرح ميكند. كافي است به فردي بگوييم كه براي پاسخ به پرسشهايي وارد اتاقي شويد. در آن زمان ديگر مرغ از قفس پريده است. نخبگان ما فراتر از سرمايههاي مالي ما هستند و بايد به بزرگان و نخبگان خود احترام بگذاريم، چراكه آنها از ما پول نميخواهند بلكه منزلت اجتماعي ميخواهند.»
شرايط بازگشت اساتيد رئيسجمهور با طرح اين پرسش كه چرا برخي از مأمورين آنقدر به خود حق ميدهند و كدام قانون به آنها ميگويد كه در برابر يك استاد و فرهيخته و سرمايهاي ماندني اينگونه برخورد كنند، اظهار كرد: «چرا به اساتيد خود احترام نميگذاريم و چرا اين واقعيت را باور نميكنيم كه ايران از آن تمام ايرانيان جهان است. بايد فضايي فراهم كنيم تا شرايط براي همكاري ايرانيان انديشمند كه عاشق ايرانند، فراهم شود و در اين زمينه دست دانشگاه آزاد بازتر است و يكي از امتيازاتي كه اين دانشگاه ميتواند داشته باشد، ميزباني از اساتيد و صاحبنظران ايراني و غيرايراني است.» روحاني با اشاره به مشكلات ايجاد شده براي برخي اساتيد در دورههاي گذشته، ادامه داد: «گاهي اتفاق ميافتاد كه در برخي مقاطع در دانشگاههاي دولتي تنگنظريهايي ايجاد ميشد و اين موجب ميشد كه يك استاد نتواند كرسي خود را حفظ كند.»
وي با انتقاد از مورد توجه بودن نام دانشگاهها براي نهادهاي مختلف در استخدام نيروي انساني گفت: «زماني فردي براي استخدام مراجعه ميكند، نبايد از او پرسيده شود كه در كدام دانشگاه درس خوانده است بلكه بايد از او سؤال شود كه نزد كدام اساتيد درس خوانده است.»
كيفيت دانشگاه آزاد پايين استبخش ديگري از سخنان رئيسجمهور اشارهاي به مشكلات كيفي دانشگاه آزاد داشت. وي با تأكيد بر اينكه بايد روزي در كنار دانشگاه آزاد اسلامي پژوهشگاه آزاد اسلامي نيز داشته باشيم، گفت: «امروز وزن آموزشي دانشگاه آزاد اسلامي بالاست و از نظر كميت كاري بزرگ و يك معجزه در كشور انجام داده است، گرچه ممكن است از نظر كيفيت نيز با مشكلاتي مواجه باشد.»
اين در حالي است كه مشكلات دانشگاه آزاد فهرستي را تشكيل ميدهد كه بخشي از آن عبارتند از ضعف هرم هيئت علمي، افزايش بيقاعده شهريهها، افزايش ظرفيت تحصيلات تكميلي بدون تأمين زيرساختهاي سختافزاري و نرمافزاري، ساخت شبكه آموزش پزشكي موازي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، تأمين مسألهدار زمين و منابع مالي ساخت واحدهاي دانشگاهي در اقصي نقاط كشور، قرار نگرفتن در چارچوب آمايش سرزميني، تربيت و فارغالتحصيلي دانشجويان بدون در نظر گرفتن نيازهاي بازار كار و برهم زدن تعادل نيروي تحصيلكرده با نياز صنعت و جامعه و البته مشكلات فرهنگي و تربيتي طي فرآيند آموزش و اثرات فرهنگي پذيرش دانشجو در اين دانشگاه.
از سوي ديگر روحاني با تأكيد بر اينكه دانشگاهها بايد حرف بزنند، نقد كنند و مشاركت و حضور داشته باشند، گفت: «گرچه ممكن است دانشگاهيان با بقيه نهادها مشكلي داشته باشند و مثلاً از قوه قضائيه بترسند يا در مورد مجلس ملاحظاتي را لحاظ كنند اما از آنجايي كه ديواري كوتاهتر از دولت وجود ندارد، دانشگاهيان ميتوانند از دولت انتقاد كنند.» وي با بيان اينكه دولت بايد پيرو عالمان و انديشمندان باشد، گفت: «دولت بايد بداند كه كشوري پيشرفت ميكند كه عالمان و فرهيختگان و اساتيد پرچمدار حركت آن باشند.» در شرايطي كه كارنامه موضعگيريهاي دولتيها و به ويژه رئيس دولت نسبت به انتقادات مطرح شده در حوزههاي مختلف ظرف يكسال و نيم گذشته نشان ميدهد كه دولت يازدهم به رغم ادعاهاي خود نهتنها انتقادات را بر نميتابد، بلكه آنها را با تندترين ادبيات پاسخ ميدهد.
