مطابق آمار ارائه شده از سوي كوروش پرند، معاون وزير تعاون، كار و رفاه هم اكنون مجموعاً ۵ ميليون و ۷۰۰ هزار دانشجو و فارغالتحصيل بيكار داريم حال با در نظر گرفتن دانشجويان در حال تحصيلي كه براي ورود به بازار كار يا به عبارت ديگر بازار بيكاري در صف ايستادهاند، وضعيت اشتغال در كشور به سمت و سوي شرايط بحرانيتري پيش ميرود.
انگار بخت ازدواج و اشتغال با يكديگر گره خورده است. هر جا پاي ازدواج جوانان به ميان ميآيد و آمار و ارقام قابل تأمل جوانان دم بخت يا افرادي كه كمكم از سن و سال متعارف ازدواج هم در حال عبورند مطرح ميشود، اشتغال يكي از اصليترين گزينههايي است كه در چينش مقصرهاي بالا رفتن سن ازدواج و چالشهاي جوانان، روي ميز كارشناسان و صاحبنظران، مهمترين بخش را به خود اختصاص ميدهد، چراكه داشتن شغل و درآمد اصليترين پيششرطي است كه در بحث ازدواج مطرح ميشود. اين در حالي است كه بنا به تأكيد دكتر محمود گلزاري، معاون ساماندهي امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، ميانگين بيكاري جوانان جامعه 10 تا 15 درصد از بيكاري عمومي جامعه بيشتر است.
درآمدزايي از آموزش عالي و دامن زدن به بيكاري تحصيلكردههاروزي روزگاري افراد با تحصيلات بالاتر شانس بيشتر و بهتري براي حضوري مؤثرتر در بازار كار داشتند. آمار و ارقام تحصيلكردههاي بيكار در جامعه امروز از تغيير اين فضاي اجتماعي از سمت مدركگرايي به مهارتمحوري حكايت دارد. يكي از مهمترين دلايل اين اتفاق، فارغالتحصيلان دانشگاهي فاقد مهارت و ناتواني آنها از برآوردن نيازهاي بازار كار است.
چنين روندي از ناكارآمدي نظام آموزش عالي و ناهماهنگي ميان آموزش عالي و بازار كار حكايت دارد، به گونهاي كه رشتههاي دانشگاهي و ظرفيت پذيرش و آموزش در آنها بدون توجه به اولويتهاي بازار كار كشور موجب شد انباشت فارغالتحصيل در برخي رشتهها را داشته باشيم؛ افرادي كه اين بار حتي در صورت داشتن مهارت هم نميتوانند شغل متناسب با رشته تحصيلي خود را بيابند، چراكه بازار كار در برخي رشتههاي تحصيلي اشباع شده است.
باز شدن پاي دانشگاههاي شبانه، آزاد غيرانتفاعي، پيام نور و علمي و كاربردي و تبديل اين دانشگاهها به مركزي براي درآمدزايي از آموزش نيز به اين موضوع دامن زده است. حالا به گفته كوروش پرند، معاون وزير تعاون، كار و رفاه، بيشترين نرخ بيكاري در رشتههاي كامپيوتر، شيلات، جنگلداري و محيط زيست است. از سوي ديگر به جز بيكاران فارغالتحصيل 4/5 ميليون دانشجوي در حال تحصيل نيز در كشور داريم كه اشتغال اين فارغالتحصيلان در آيندهاي نزديك به چالشي بزرگ براي كشور تبديل خواهد شد.
روي ديگر مجرد ماندن 14 ميليون نفربه گفته علياكبر محزون، مديركل دفتر آمار و اطلاعات جمعيتي سازمان ثبت احوال كشور در مجموع 14 ميليون و 992 هزار نفر در كشور هرگز ازدواج نكردهاند؛ افرادي كه با در نظر گرفتن آمار 5 ميليون و 700 هزار نفري تحصيلكردههاي بيكار، ميتوان درك صحيحتري از مهمترين علل مجرد ماندنشان به دست آورد.
به بيان ديگر و با عنايت به آمار و ارقام اشتغال و شيوع بيكاري در ميان قشر جوان جامعه، بديهي است كه يكي از اصليترين موانع ازدواج همچنان دلايل اقتصادي است. اگرچه نميتوان موانع فرهنگي، تجملگرايي و تشريفات را نيز از زمره موانع مهم ازدواج خارج كرد. بنا به تأكيد معاون وزير كار طبق آخرين آمار، نرخ بيكاري فارغالتحصيلان كشور هم اكنون 9/18 درصد است كه از اين تعداد 9/12 درصد مرد و 3/31 درصد زن هستند. آمار بالاتر زنان تحصيلكرده نسبت به مردان تحصيلكرده نه تنها از آغوش باز بازار كار براي مردان بلكه از بيرغبتي مردان براي ادامه تحصيل و پيوستن به خيل فارغالتحصيلان بيكار و بيمهارت حكايت دارد. اما همچنان براي اصلاح ساختار آموزش عالي و ايجاد ظرفيتهاي تازه شغلي تدبيري را شاهد نيستيم.
