حال و هواي آن روزهاي شهر را هنوز هم ميتوان با قدم زدن و كمي نگاه در محلههاي قديمي و گذرها و كوچههاي منيريه، اميريه، باغشاه، راهآهن، حسنآباد و... ديد. در اين محلهها كه به مرور با گسترش شهر تهران در زمان ناصرالدين شاه شكل گرفتند ديگر اثري از خندقهاي دور شهر و دروازه ورودي شهر تهران نيست. اما هويت شكل گرفته در فرهنگ و تاريخ پايتخت ايران همچنان پابرجاست و مديريت شهري نيز ميكوشد آنچه از طهران قديم و آثارش بر جاي مانده را حفظ نمايد. بر اين اساس شهرداري منطقه 11 به عنوان متولي نگهداشت شهر در سطح محدوده براي حفظ ميراث فرهنگي و تاريخي برجاي مانده از نخستين روزهايي كه دِه تهران پايتخت ايران شد، ميكوشد و برنامههاي مدوني در راستاي حفاظت از اين بناها و ميراث اجتماعي و فرهنگي آنها دارد. ميدانهاي قزوين، راهآهن، حسنآباد و منيريه نخستين ميادين احداث شده در آن روزگار است كه همگي در بخش غربي حصار ناصري قرار دارند.
ميدان و دروازه قزوين
دروازه قزوين كه در طهران عهد ناصري همزمان با احداث ديگر دروازههاي ورودي شهر به سبك معماري دوره صفوي با كاشيكاريهاي براق ساخته شد، امروز در مركز پايتخت ايران ميداني است با سازهاي بتوني و نمايي آجري به سبك دروازه قديم كه چشم اندازي تاريخي از تهران ناصري را بازيابي ميكند.
با روي كار آمدن حكومت پهلوي و افزايش جمعيت تهران در سال ۱۳۰۹ با حكم شهردار وقت، اين دروازهها ويران شد و مجدداً درسال ۱۳۸۰ شهرداري منطقه ۱۱ و سازمان زيباسازي اقدام به اجراي پروژه آرامسازي و بهسازي ميدان قزوين كردند كه پس از آن در سال ۱۳۸۴ با هدف احياي دروازههاي قديمي تهران به صورت نمادين و با توجه به اسناد تاريخي بازسازي دروازه قزوين انجام شد و اكنون اين دروازه با سازهاي بتوني و نمايي آجري در ميدان قزوين چشم اندازي تاريخي از تهران قديم را بازيابي ميكند. ميدان قزوين اكنون به عنوان يكي از شريانهاي اصلي دسترسي به مراكز مهم پايتخت در مركز شهر است و روزانه شاهد ترافيك بسياري است كه لزوم آرامسازي ترافيكي و بهسازي منظر شهري با محوريت حفظ ساختار و بناي اصلي ملموس است.
از همين رو در راستاي ساماندهي كاهش ترافيك ميدان قزوين طرحهايي در حال مطالعه است و راهكارهاي ساماندهي و كاهش ترافيك و تداخلات حركتي كه در ميدان قزوين وجود دارد مورد بررسي قرار گرفته و طرحهاي ارائه شده به حوزه حمل و نقل و ترافيك وكميته اصلاح هندسي ارجاع داده تا در صورت نياز اصلاح هندسي در ميدان قزوين انجام شود. همچنين در سال جاري معاونت خدمات شهري و محيط زيست منطقه 11 نيز با همين رويكرد و در راستاي حفظ آثار ارزشمند شهري و معماري بيانگر هويت تاريخي و فرهنگي شهرتهران؛ بهسازي و آرامسازي دروازه قديمي شهر را انجام داد. در اين اقدام به منظور بهبود نماي بصري سطح شهر و زيبايي هر چه بيشتر، بازپيرايي فضاي سبز ميدان آغاز و با در نظر گرفتن ضرورت زيباسازي سيماي شهر؛ عمليات حصار كشي ميدان، واتر سند بلاست، ترميم و بند كشي آجرها، اجراي رزين پلي اورتال برروي سازههاي آجري، اجراي رزين روي گلدستههاي ميدان، پاكسازي و رنگآميزي جدارهها انجام شد. همچنين ميدان منيريه كه اين روزها مهمترين و بزرگترين بورس كالاي ورزشي در كشور است و در ميانه نخست خيابان ولي عصر (عج) واقع شده يكي از قديميترين ميادين شهر تهران است و به دليل اينكه بورس توليدي پوشاك و لوازم ورزشي كشور شناخته شده محل رفتوآمد شهروندان بسياري است كه از تمام نقاط شهر تهران و ديگر شهرهاي كشور براي خريد كالاي ورزشي به اين نقطه ميآيند. همچنين در چند سال گذشته به دليل اجراي ايستگاه متروي منيريه و طرح هندسي نامناسب، علاوه بر نامطلوب بودن ظاهر ميدان، شاهد ترافيك سنگين بوده است. از همين رو بازسازي ميدان منيريه از مهر ماه سال گذشته آغاز و عمليات عمراني با نظارت سازمان زيباسازي شهر تهران انجام شد. متراژ كل اين پروژه حدود 5 هزار متر مربع بوده كه شامل برچيدن حصار مترو و احداث رفيوژ در وسط ميدان به متراژ 360متر مربع، محوطهسازي ضلع شرق و غرب ميدان به متراژ هزار و 800 متر مربع، اجراي كفپوش رفيوژ خيابانهاي ابوسعيد، معيري و خيابانهاي اطراف به متراژ هزار متر مربع، اصلاح نهر ضلع شرق ميدان و احداث نهر ضلع غرب ميدان از ضلع شمال تا ضلع جنوب ميدان و آسفالت است. در حال حاضر محوطهسازي ضلع شرق و غرب ميدان با مجموع مساحت هزار و 800 مترمربع در حال اجراست كه در ايام عيد نوروز 94 حدود 700 مترمربع سنگ گرانيت در دو ضلع ميدان، حدود 116 متر مربع سنگ دور آبنماها و عايقبندي كامل آنها انجام شد. ديگر اقدامي كه در اين ميدان انجام شده ايجاد دو خروجي ايستگاه مترو در ضلع شرق و غرب ميدان، آبنما و مبلمان شهري و مكانهايي براي مكث شهروندان در دو طرف ميدان با پيشبيني فراهمآوري امكان حضور شهروندان و تعاملات اجتماعي بوده است.
زيباسازي محيطي اين ميدان نيز با طرح ويژه مبلمان، نورپردازي و روشنايي ميدان از سوي سازمان زيباسازي شهر تهران و شهرداري منطقه 11 در حال انجام است كه تاكنون پيشرفت 70 درصدي داشته است.
هرچند در شرايط كنوني مراكز اصلي پايتخت با آلودگي و تراكم فضاهاي شهري و بار رفتوآمد شهري در آميخته است ولي احيا و نوسازي ميراث پايتخت ميتواند در بخشهايي از شهر احساس آرامش و تعلق خاطر به گذشته را به خاطر آورد.
