فرانســــوا اولاند رئيسجمهور فرانسه با هدف تقويت مناسبات سياسي، تجاري و نظامي با كشورهاي حوزه جنوبي خليجفارس براي سفري دورهاي روز دوشنبه 14 ارديبشهت وارد دوحه پايتخت قطر شد. مقصد بعدي اولاند، عربستان سعودي بود كه وي روز سهشنبه در آنجا در نشست سران شوراي همكاري خليجفارس در رياض به عنوان ميهمان ويژه شركت كرد. هر چند مسائل مختلفي در سفر اولاند به قطر و عربستان سعودي مورد بحث قرار گرفت، اما هدف اصلي سفر رئيسجمهور فرانسه، امضاي قراردادها و توافقنامههاي چند ميليارد دلاري بين پاريس از يك طرف و دوحه و رياض از سوي ديگر بود. هدف اصلي اولاند از سفر به قطر انعقاد قرارداد فروش جنگنده رافال به اين كشور بود. قرارداد تسليحاتي فرانسه و قطر پس از ماهها مذاكره امضا شد و شامل سفارش قطعي ساخت 24 فروند جنگنده رافال به شركت فرانسوي «داسو» و امكان سفارش ساخت 12 فروند جنگنده است. ارزش قرارداد مذكور بالغ بر 6 ميليارد و 300 ميليون يورو(حدود 7 ميليارد دلار) برآورد شده است. فرانسوا اولاند اين قرارداد را نشانه توجه قطر به راهبرد منطقهاي پاريس از جمله موضع آن نسبت به برخي كشورهاي منطقه دانست. وي خريد اين جنگندهها از فرانسه را يك «انتخاب خوب» از سوي قطر دانست كه عربستان نيز ميتواند بعداً آن را تكرار كند. رئيسجمهور فرانسه ميگويد:«اگر ما اينجا در قطر و در منطقه حضور داريم به اين دليل است كه فرانسه از سوي كشورهاي منطقه به عنوان يك كشور قابل اعتماد شناخته شده كه ميتواند شريك مطمئني براي همپيمانان خود باشد.» به گفته اولاند، اعتبار فرانسه با فروش جنگنده رافال به قطر در منطقه بيشتر شده است. لوران فابيوس وزير خارجه فرانسه نيز از بحث و بررسي درباره پروژههاي اقتصادي به ارزش دهها ميليارد يورو با عربستان سعودي خبر داد. فابيوس در رياض در اين باره به خبرنگاران گفت: درصورت نهايي شدن ۲۰ پروژه مورد نظر، ارزش آنها به دهها ميليارد يورو خواهد رسيد.
موفقيت صادراتي در قطر
قطر كه تلاش كرده در سالهاي اخير نقش پر رنگي در تحولات خاورميانه و شمال آفريقا ايفا كند، مبادرت به خريد مقادير زيادي از انواع تسليحات هوايي، دريايي، زميني و موشكي كرده است و با توجه به مراودات نظامي و تسليحاتي قطر و فرانسه در سالهاي گذشته، اكنون مقامات فرانسوي از اين فرصت استفاده كرده و تلاش ميكنند كه انواع تسليحات فرانسوي را به قطر بفروشند. در اين ميان فروش جنگندههاي رافال كه در سالهاي گذشته در بازارهاي صادراتي موقعيت نامطلوبي داشته است براي پاريس از اهميت زيادي برخوردار است. به همين دليل است كه اولاند رئيسجمهور فرانسه شخصاً براي امضاي قرارداد فروش اين جنگندهها به دوحه سفر كرد. مقامات دولت سوسياليست فرانسه كه اكنون بهدليل ناكاميهاي سياسي و اقتصادي خود در فرانسه از محبوبيت اندكي برخوردارند، اميدوارند با فروش اين هواپيماها به رونق اقتصادي فرانسه و كاهش شمار بيكاران كمك كنند. در سالهاي اخير با توجه به وضعيت نامناسب اقتصادي فرانسه و به ويژه افزايش شمار بيكاران، دولت سوسياليست فرانسه درصدد افزايش صادرات اين كشور برآمده است. در اين ميان افزايش صادرات اقلام نظامي با توجه به صنايع نظامي گسترده فرانسه مورد توجه دولتمردان اين كشور قرار دارد. به همين جهت وزارت دفاع اين كشور براي عقد قراردادهاي تسليحاتي تلاشهاي گستردهاي را آغاز كرده است. بازار تسليحاتي خاورميانه براي فرانسه از اهميت ويژهاي برخوردار است. با اين همه با به ميدان آمدن برخي رقباي قدرتمند، اكنون فرانسه بايد براي فروش تجهيزات نظامي خود با كشورهايي مانند امريكا، انگليس، آلمان، روسيه و ديگر كشورها رقابت كند. فرانسويها چند سال است براي فروش جنگنده رافال در بازارهاي خليجفارس تلاش كردهاند و اكنون موفق به انجام يك معامله چند ميليارد يورويي با قطر براي فروش اين هواپيماها شدهاند. كشورهاي حاشيه جنوبي خليجفارس از بزرگترين بازارهاي تسليحاتي در سطح جهان محسوب ميشوند و شركتهاي تسليحاتي غربي به ويژه شركتهاي امريكايي، انگليسي، آلماني و فرانسوي سالانه ميلياردها دلار انواع تسليحات به اين كشورها ميفروشند كه البته كارايي اين تسليحات براي اين كشورها كاملاً مورد ترديد است، ضمن اينكه فروش اين تسليحات پيچيده بدون انتقال تكنولوژي صورت ميگيرد و كشورهاي عرب خريدار اين سلاحها عملاً بدون ياري مستشاران غربي قادر به استفاده از اين تسليحات نيستند.
افزايش حضور
با توجه به تحولات يمن، ليبي و ادامه جنگ داخلي در سوريه و عراق، ميتوان گفت غرب دركنار برجستهسازي تهديد داعش و اعلام ادامه حيات آن در آينده سعي در ايجاد رقابت براي فروش سلاح به كشورهاي ديگر دارد. در اين ميان يكي از دلايل اصلي افزايش حضور فرانسه در خاورميانه فروش بيشتر تسليحات به كشورهاي عربي به ويژه اعراب حاشيه خليجفارس است و قدرتهاي غربي همواره با دامن زدن به پديده «ايرانهراسي» تلاش كردهاند تا ايران را به عنوان يك تهديد بالقوه براي كشورهاي عربي توصيف كنند تا از اين طريق آنها را متقاعد به خريد تسليحات بيشتري نمايند. پاريس نيز همگام با واشنگتن اين سياست را دنبال ميكند، به ويژه اينكه افزايش ايرانهراسي رابطه مستقيمي با افزايش فروش تسليحات در اين حوزه پراهميت جهاني دارد. روابط نزديك فرانسه با كشورهاي حوزه جنوبي خليجفارس در دوره رياست جمهوري نيكلا ساركوزي رئيسجمهور قبلي آغاز شد و در دوره اولاند نيز ادامه يافته است. در اين راستا و براي بر آوردن خواسته اين كشورها به ويژه عربستان، فرانسه در گفتوگوهاي هستهاي ايران با گروه 1+5 همواره موضع سختي در برابر ايران داشته است. اولاند همين موضعگيري سرسختانه در برابر ايران را كه به گفته او رقيب اصلي كشورهاي عرب خليجفارس است، دليلي بر قابل اعتماد بودن فرانسه در منطقه دانسته است. رئيسجمهور فرانسه گفته ما بايد مراقب باشيم كه ضمانتهاي لازم را براي اطمينان از اينكه ايران به سمت ساخت سلاح اتمي نميرود به دست آوريم. در عين حال طي ماههاي اخير فرانسه رويكرد فعالي را در خاورميانه در پيش گرفته است و از جمله در بحران يمن به حمايت همه جانبه از عربستان پرداخته است. در واقع پيوندهاي سنتي فرانسه با خاورميانه و استفاده از خلأ ناشي از ركود در سياست خارجي امريكا در منطقه سبب شده تا بار ديگر فرانسه در پي نقشآفريني بيشتر در اين منطقه حساس جهان برآيد. از سال ۲۰۱۲ ميلادي يعني زمان به قدرت رسيدن اولاند، فرانسه رويكرد جديدي را در خاورميانه آغاز كرده است كه قرارداد تسليحاتي فرانسه و قطر براي فروش جنگندههاي رافال از نتايج اين رويكرد محسوب ميشود. در عين حال امريكا از سال ۲۰۱2 ميلادي با اعلام استراتژي نظامي جديد خود، آن را بر پايه تمركز بر منطقه آسيا- اقيانوس آرام پايهريزي كرده و از همين رو طبيعي است كه ديگر تمركز نظامي گذشته را بر خاورميانه نداشته باشد، به همين دليل به نظر ميرسد فرانسه فرصتي مناسب پيدا كرده است تا جاي خالي امريكا را در اين منطقه به ويژه به عنوان يك تدارككننده تسليحاتي پر كند. به نظر ميرسد مخالفتها و ايجاد موانع از سوي پاريس در مذاكرات هستهاي نيز در همين راستا و براي پيدا كردن مشتريان بيشتر براي محصولات نظامي ساخت فرانسه انجام ميشود. ضمن اينكه كشورهاي حوزه جنوبي خليجفارس به زعم خود با خريد اينگونه تسليحات توان دفاعي خود را افزايش داده و به نوعي خود را درقبال هرگونه تهاجم از جانب ايران بيمه خواهند كرد. در واقع تقويت تبليغات ايران هراسانه از علل اصلي خريدهاي تسليحاتي كشورهاي عرب جنوب خليجفارس محسوب ميشود و ميتوان انتظار داشت كه سران غربي مانند اولاند رئيسجمهور فرانسه در سفر اخير خود به قطر و عربستان سعودي بيش از پيش در زمينه تحريك اين دوكشور عليه ايران و حمايت از آنها در قبال برنامه هستهاي ايران تأكيد كرده باشد.
در مجموع اولاند به دنبال گرفتن پاداش خود از قطر و عربستان سعودي به دليل موضع ضد ايراني خود است و در اين راستا انعقاد قراردادهاي چند ميليارد دلاري در زمينههاي مختلف از جمله دستاوردهاي سفر اخير وي محسوب ميشود.
