هرچند شاخص DMFT يعني ميانگين دندانهاي پوسيده، كشيده شده در اثر پوسيدگي و پر شده در جمعيت زير 12 سال يكي از معيارهاي عدالت در سلامت به شمار ميرود اما آمار 2 ميليون دندان كشيده شده فقط در مراكز دولتي و دانشگاهي حكايت از اين دارد كه طرح تحول سلامت هم با وجود توفيق در ارتقاي كلي رضايتمندي بيماران و تلاش براي برقراري عدالت درسلامت، از توجه به اين شاخص مهم سلامت و عدالت در سلامت غافل مانده است و جاي خدمات دهان و دندان در طرح تحول سلامت خالي است.
يكي از مواردي كه نوك پيكان منتقدان طرح تحول سلامت به سوي آن اشاره دارد، غفلت از پرداختن به خدمات سرپايي است. در واقع طرح تحول سلامت با وجود آنكه توانسته است ارتقاي رضايت بيماران در بخش بستري را فراهم آورد اما در بخش بيماران سرپايي تحولي را سبب نشده است. اين در حالي است كه به گفته مديرعامل سازمان بيمه سلامت خدمات دندانپزشكي جزو خدمات گرانقيمت تلقي ميشود و بيشترين پرداخت از جيب بيمهشدگان در بخش سرپايي مربوط به اين خدمات است. بنا به تأكيد عليرضا زالي، رئيس سازمان نظام پزشكي كشور نيز طبق بررسيها پرداخت از جيب مردم در حوزه دندانپزشكي با بيشترين رقم پرداختي، بيش از ۹۲ درصد گزارش شده و در سالهاي اخير حمايت مناسبي از خدمات دندانپزشكي كه بيمهها آن را در خدمات لوكس سلامت دستهبندي ميكنند، صورت نگرفته است. طرح تحول سلامت هم كه اميدهايي را در بخش دوا و درمان در دل مردم نشانده است اما در بخش دندانپزشكي مسكوت مانده و از گنجانده شدن خدمات دهان و دندان به عنوان يكي از مهمترين موارد تأثيرگذار در سلامت عمومي بدن، خبري نيست.
توجه به شرط تأمين اعتبار
بيمه خدمات دهان و دندان سالهاست هر از چند گاه مطرح ميشود اما به ثمر نميرسد و انگار به آرزويي دست نيافتني تبديل شده است. رئيس سازمان بيمه سلامت اما آب پاكي را روي دست مردم ريخت و گفت: پوشش بيمهاي تمام خدمات دندانپزشكي ممكن نيست. بنا به تأكيد انوشيروان محسني بندپي سازمان بيمه سلامت در يك نگاه سلامت محور براي افراد زير ۱۴ سال، تمامي اقداماتي را كه شامل ۲۰ خدمت است، تحت پوشش قرار ميدهد. وزير بهداشت نيز كه چند روز پيش از تدابير اين وزارتخانه براي بهبود وضعيت خدمات دندانپزشكي به مردم خبر داده بود از بيان جزئيات اين تدبيرخودداري كرد. وي يكي از مشكلات بر سر راه اين برنامه را بحث قديمي اعتبارات ذكر و اظهار اميدواري كرده بود با تأمين اعتبار در سال آينده اين برنامه عملياتي شود. بنا به تأكيد هاشمي دولت يازدهم 68 مركز درمناطق محروم روستايي را براي درمان دندانهاي مردم فعال كرده اما اين اقدامات با نيازهاي جامعه فاصله زيادي دارد. وي ديگر اقدام وزارت بهداشت در اين حوزه را اقدامات پيشگيرانه براي كودكان و نوجوانان دانسته و گفته بود: در اين خصوص نيز برنامهاي داريم كه از سال آينده در سطح مدارس تا اول متوسطه اجرايي ميشود. بدين منظور هماهنگيهايي ميان وزارتخانههاي بهداشت و آموزش و پرورش انجام شده تا براي جلوگيري از پوسيدگي دندانهاي كودكان و نوجوانان كشور اين طرح از ابتداي سال آينده در سراسر كشور اجرايي شود.
افزايش پوسيدگي دندان كودكان
هرچند وزير بهداشت چند روز پيش از تدابير اين وزارتخانه براي بهبود وضعيت خدمات دندانپزشكي به مردم خبر داده است اما بنا به اظهار رئيس دانشكده دندانپزشكي پرديس بينالملل دانشگاه علوم پزشكي تهران، بيمههاي مختلف درماني حاضر به پرداخت هزينههاي دندانپزشكي نيستند و در زمينه ارائه خدمات دندانپزشكي كودكان زير 12سال در قالب طرح تحول نظام سلامت تنها به آموزش و بهداشت دندان بسنده شده و خدمات سطح يك پيشگيري را تحت پوشش قرار ميدهد، ضمن آنكه اعتبار اجراي اين بسته كافي نيست. سيد جلال پورهاشمي با بيان اين مطلب تأكيد كرد: بر اين اساس خدمات دندانپزشكي در طرح تحول نظام سلامت جايگاهي ندارد. اين در حالي است كه شاخص پوسيدگي دندانهاي كودكان در كشور رو به افزايش است. افزايش پوسيدگي دندان كودكان را ميتوان از آماري كه دكتر محمد حسين خوشنويسان، رئيس اداره سلامت دهان و دندان وزارت بهداشت ميدهد نيز متوجه شد. به گفته وي بررسيهاي انجام شده در سال ۸۲ در خصوص تعداد دندانهاي پوسيده كودكان در سن ورود به مدرسه حكايت از وجود پنج دندان پوسيده داشت كه متأسفانه در سال ۹۱ ميزان پوسيدگي دندان در كودكان با افزايش 7/0 درصدي به شش دندان پوسيده در هر كودك رسيده است.
توجه نصفه و نيمه به دندان كودكان
رئيس دانشكده دندانپزشكي پرديس بينالملل دانشگاه علوم پزشكي تهران، با بيان اينكه پوشش هزينههاي ترميم دندان در بسته ارائه خدمات طرح تحول سلامت قرار نگرفته است، افزود: كودك زير 10سال حداقل دو دندان پوسيده و ترميم نشده شيري دارد و هزينههاي آن را هيچگاه بيمهها تقبل نخواهند كرد و به ناچار خانوادهها بايد پرداخت كنند. وي پيشگيري را تنها راه حل مشكلات سلامت دهان و دندان مردم دانست و تأكيد كرد: اولويت دادن به امر پيشگيري از بيماريهاي دهان و دندان به ويژه پوسيدگي دندانها از بدو تولد در كودكان تا 12 سالگي ضروري است. به گفته پورهاشمي در بسته طرح تحول نظام سلامت تنها بحث بهداشت و پيشگيري در سطح يك شامل آموزش و بهداشت دندان با در نظر گرفتن تعرفه آن، ويزيت بيمار، چكاپ و نسخه نويسي، فلورايد تراپي و جرمگيري دندان است. به باور وي با روشهاي مقطعي سلامت دهان و دندان كودكان بهبود پيدا نميكند و بايد قبل از هر تصميمي بايد به برخي از شاخصهاي سلامت دهان و دندان توجه شود در حالي كه همانند كشورهاي توسعه يافته بايد اين خدمات براي تمامي كودكان تا سن 19 سالگي رايگان شود. اظهارات اين پزشك متخصص در حالي است كه بيمهها تنها در مواردي همچون كشيدن دندان در كنار مردم هستند.
