در حالي دو باشگاه بزرگ پايتخت اين روزها در صف خصوصيسازي و بيرون آمدن از زير حمايت دولت هستند كه شايد برايتان جالب باشد بدانيد اولين مالكان استقلال و پرسپوليس چه كساني بودند و اين تيمها در چه سالي تأسيس شدند. در گزارش زيرتاريخچهتأسيس قرمز و آبيهاي پايتخت را مرور كردهايم.
دوچرخهسواران آبيپوش
70 سال پيش در يكي از روزهاي سال 1323 تعدادي از از دوچرخهسواران باسابقه كه عناوين قهرماني كشوري را در اختيار داشتند، تصميم گرفتند با ايجاد مركزي براي گردهمايي دوستانه، پايههاي يك تشكل صنفي را بنيان نهند. اين مركز مكان تصميمگيري و سازماندهي در مورد امور مرتبط به دوچرخهسواري بود. اغلب اين دوچرخهسواران نظامي و دانشجو بودند و نام دفتر مركزي خود را كلوپ دوچرخهسواران انتخاب كردند. فعاليتهاي كلوپ دوچرخهسواران از سال 1324 هجري شمسي وارد مرحله تازهاي شد و اين در شرايطي بود كه باشگاه تور كه توسط مرحوم داناييفرد تشكيل و هدايت ميشد، پس از شكست دادن تيم كارگر آبادان مورد توجه مسئولان دوچرخهسواران قرار گرفت و طي مذاكراتي موافقت شد كه تيم تور با نام دوچرخهسواران و پيراهن آبي وارد عرصه رقابتها شود.
پس از پايهگذاري دوچرخهسواران پنج نفر به نامهاي نواب (دوچرخهساز)، ميرزايي (نجار)، خشايي (نگهبان بانك)، خسرواني (افسر) و جانانپور (كارمند تربيت بدني) تيم دوچرخهسواري باشگاه را بنيانگذاري كردند و پس از سپري شدن چند ماه به پيشنهاد عمو اوغلي قرار شد كه در كنار تيم دوچرخهسواري يك تيم فوتبال نيز با همان نام به وجود آيد كه اين موضوع، مورد تأييد ساير اعضاي باشگاه خصوصاً زندهياد علي داناييفرد قرار گرفت و پس از آن دوچرخهسواران رسماً موجوديت خود را اعلام كرد. باشگاه استقلال با نام اوليه دوچرخهسواران در چهارم مهرماه سال 1324 هجري شمسي پايهگذاري شد.
رقابت اصلي در فوتبال كشور تا پيش از سال 1324 بين سه تيم دارايي، شاهين و سرباز بود، اما با ورود تيم دوچرخهسواران كه از همان ابتدا با پيراهن آبي وارد ميدان شد، مثلث قدرت به مربع تبديل شد و قطب چهارم فوتبال نيز شكل گرفت. اولين ديدار رسمي تيم در پانزدهم اسفند 1328 در برابر تيم شاهين در مقابل 20 هزار تماشاگر ورزشگاه امجديه سابق يا شيرودي فعلي برگزار شد كه تيم فوتبال دوچرخهسواران توانست با گل بيوك جديكار كه اولين گل تاريخ فوتبال اين تيم بود با سرمربيگري علي داناييفرد به پيروزي برسد. دوچرخهسواران در سال 1328 به تاج تغيير نام داد. از آنجايي كه تغيير نام باشگاه از دوچرخهسواران به تاج به دستور شخص اول حكومتي محمدرضا شاه پهلوي انجام شده بود اين باشگاه از بودجه اختصاصي بهرهمند بود و از اين رو داناييفرد براي تقويت فوتبال باشگاه تاج، تيمهاي تورج، افسر، ديهيم، كورش و اتم را تأسيس كرد تا تاج در سراسر كشور گسترش پيدا كند و اين تيم در شهرهاي رشت و اهواز بيش از ديگر نقاط ايران پايگاه مردمي داشت. پس از پيروزي انقلاب، نام تيم تاج با مشورت برخي از بازيكنان قديمي باشگاه ازجمله كردنوري و جلالي به استقلال تغيير كرد.
شاهين قرمزپوش
پرسپوليس باشگاهي بود كه در سال 1342 توسط علي عبده كه يك بوكسور بود تأسيس شد و در آن رشتههاي بولينگ، واليبال و بسكتبال فعال بود. عبده از امريكا به ايران آمده بود و در جامعه ورزشي امريكا در رشته بوكس صاحب عنوان قهرماني بود. عبده مدتها انديشه ايجاد تيم فوتبال پرسپوليس را با خود داشت و تيم فوتبالي را نيز ايجاد كرده بود كه تيمي ضعيف در رده دوم باشگاههاي كشور محسوب ميشد و از اعضاي محبوب و ماندگار آن محمود خوردبين را ميتوان نام برد. پس از انحلال شاهين كه در سال 1321 به دست يك معلم به نام دكتر عباس اكرامي پايهگذاري شده بود، با درايت اميرمسعود برومند و رايزنيهاي مرحوم دهداري، چند تن از بازيكنان قبلي شاهين در تركيب تيم دسته دومي پرسپوليس قرار گرفته و ترتيب يك مسابقه با تيم جم آبادان كه در آن زمان تيم صاحبنامي بود را دادند و پس از آن تمامي اعضاي شاهين به پرسپوليس پيوستند. پس از انحلال شاهين در سال 46 توسط سازمان تربيت بدني، بازيكنان آن همچنان يكپارچگي خود را حفظ كردند و حدود يك سال محروميت را با ادامه بازيها و تمرينات خود در زمينهاي خاكي، سپري نمودند تا اينكه باشگاههاي مطرح آن روز در صدد جذب اين بازيكنان برآمدند و از آن جمله باشگاه پاس خواهان كاشاني، كلاني و همايون بهزادي بود و بعضي از باشگاههاي ديگر هم بقيه آنان را مدنظر قرار داده بودند لذا شاهينيها به تكاپو افتادند تا از تفرق و پراكندگي مجموعه خود جلوگيري به عمل آورند و بر آن شدند تا اين مجموعه را در باشگاه پرسپوليس گردهم آورند.
با پيوستن بازيكنان شاهين، پرسپوليس كار جدي خود را در روزهاي ابتدايي سال 1347 با مربيگري دهداري كاپيتان پيشين شاهين و سرپرستي دكتر برومند آغاز كرد. از آن پس پرسپوليس رسماً وارد مسابقات باشگاهي ايران شد. باشگاه پرسپوليس در سال ۱۳۶۵ تحت پوشش بنياد مستضعفان و جانبازان قرار گرفت و نام آن به آزادي تغيير يافت اما پس از مدت زمان اندكي بنياد از اداره اين باشگاه خودداري كرد و در اين زمان با توجه به موقعيت اين باشگاه، سازمان تربيت بدني خود اداره آن را برعهده گرفت و نامش را نيز به پيروزي تغيير دادند و چند سال پيش اين تيم دوباره به پرسپوليس تغيير نام يافت.
