آموزش و پرورش در حالي ارتقاي كيفيت آموزشي را در دستور كار خود قرار داده كه بار بخش بزرگي از اين ارتقابخشي بر دوش خانوادهها است. گزارشهاي رسيده نشان ميدهد مسابقه ارائه تكاليف به دانشآموزان بدون در نظر گرفتن ظرفيتهاي پايه تحصيلي آنها و مكلف كردن والدين براي ارائه اين تكاليف رسمي يا غيررسمي تحت عنوان ارتقاي كيفيت آموزش در مدارس كشور دنبال ميشود و در اين بين آنچه فراموش ميشود بهداشت رواني دانشآموزان است.
بعد از هوشمندسازي مدارس كه به نام آموزش و پرورش و از جيب والدين دنبال شد، اين بار طرحهايي نظير تعالي مدرسه زير پرچم ارتقاي كيفيت آموزشي در مدارس سهم قابلتوجهي از فرآيند تعليم و تربيت را به عهده والدين گذاشته است. اين دست طرحها «تكاليف براي والدين» را با همين صراحت توجيه ميكنند. اما نكته مغفول مانده در ارائه تكليف به دانشآموزان در بسياري از مدارس كشور تواناييها و ظرفيتهاي دانشآموزان يك پايه و مقطع است. در نتيجه مشاركت فعالي كه والدين بايد در انجام تكاليف مدارس داشته باشند تا به گفته روانشناسان، موفقيت بچهها را درمدرسه به دنبال داشته باشد، به اجبار براي والدين و مايه اضطراب و نگراني دانشآموز تبديل ميشود.
تهيه پاورپوينت تكليف كلاس اوليها!صالحي، مادر حميدرضا دانشآموز كلاس اولي يكي از دبستانهاي منطقه 2 تهران، با ابراز گلايه از سفارشهاي ريز و درشت كادر آموزشي مدرسه، به «جوان» ميگويد: قبلاً حجم تكاليف دانشآموزان زياد بود به طوري كه دانشآموزان از پس آن برنميآمدند اما تكاليفي كه به دانشآموزان ميدهند از نظر محتوا خارج از توان آنها است، مثلاً معلم فرزند من از دانشآموزان كلاس خواسته يك موضوع درسي را انتخاب و درباره آن پاورپوينت تهيه كنند. دانشآموز كلاس اولي اصلاً نميداند پاورپوينت چيست. وي ادامه ميدهد: يا مدام سفارش كاردستيهايي ميدهند كه از توان دانشآموز خارج است و اغلب والدين اين كارها را انجام ميدهند. جالب اينجاست كه اگر دانشآموزي يكي از اين تكاليف را به هر دليلي به موقع ارائه ندهد، از طرف معلم توبيخ ميشود. البته اين روالي است كه در بسياري از مدارس انجام ميشود و اولياي مدرسه اين مسئله را با بهانه مشاركت خانوادهها در فرآيند تعليم و تربيت توجيه ميكنند. براي ريشهيابي درست اين اتفاق كه به رغم رنگ و لعابش، اثرات مخرب آموزشي و گاه تربيتي در پي دارد، بايد از دو منظر به آن نگاه كرد؛ يكي اينكه خود معلم توجيه نيست چگونه كيفيتبخشي، روزآمدي دانش و ظرفيتهاي كلاس را با هم تطبيق دهد و در جهت تحقق اهداف كلاس به كار بگيرد. ديگر اينكه طرح تعالي مدرسه رسمي يا غيررسمي اين اقدام مدرسه را پشتيباني ميكند.
مسابقهاي بين مدارس وجود ندارد البته نظر محمد ديمهور، معاون آموزش ابتدايي وزارت آموزش و پرورش چيز ديگري است. وي به «جوان» ميگويد: دادن تكاليف خارج از توان دانشآموز نه تنها ربطي به فرآيند كيفيتبخشي آموزشي ندارد بلكه ضدكيفيت است. تأكيد آموزش و پرورش اين است كه فرآيند ياددهي و يادگيري در دوره ابتدايي در محيطي آرام و بدون استرس صورت بگيرد. به همين دليل از كادر آموزشي مدارس خواسته شد مشق شب به حداقل برسد و همان اندازه هم كه هست در مدرسه و در حضور معلم انجام شود. وي ادامه ميدهد: ارتقاي كيفيت با تحميل بار رواني و استرس با روح يادگيري به ويژه در دوره ابتدايي در تضاد است. يكي از دلايل توصيفي شدن ارزشيابيها در اين دوره كاهش نگرانيها است. آزمونهاي متعدد نتيجه محور، تراكمي و... نشان داد كه نمره و تكليف زياد در مقطع ابتدايي ميتواند بهداشت رواني دانشآموزان را به خطر بيندازد به همين دليل از برنامه مدارس حذف شد. ديمهور ضمن دادن وعده پيگيري نمونه عنوان شده در اين گزارش خاطرنشان ميكند: نظارت بر جريان آموزشي يكي از وظايف بديهي كارشناسان آموزش ابتدايي ادارات و مناطق آموزش و پرورش است كه بايد با حضور در مدارس انجام شود تا چنانچه سوءجرياني مشاهده شد ابتدا تذكر و راهنمايي و سپس مطابق آئين نامه اقدام كنند.
