روز سهشنبه هفته جاري، خبري در رأس اخبار زيستمحيطي رسانهها قرار گرفت كه دل دوستداران محيطزيست و فعالان اين عرصه را بسيار شاد كرد. خبر مربوط به آغاز عمليات رهاسازي 176 ميليون مترمكعب آب به سمت درياچه اروميه بود.
اما عمر اين شادي، طولاني نبود و به محض شكلگيري نشاطي در دل و تبسمي بر لب، اين شادماني رو به افول نهاد و دهها سؤال ديگر به ذهن مخاطبان و خوانندگان خبر ياد شده، متبادر شد، چراكه ابتدا به ساكن، اعداد و ارقام و اطلاعات ناهمگون و ناهمسوي خبر، با پيشينه ذهني خوانندگان از اخبار گذشته كه پيرامون درياچه اروميه منتشر شده بود، تفاوت بسيار بسيار اساسي داشته و دارد، به گونهاي كه مقدار آب رهاسازي شده 15برابر مقدار آب مورد نياز، براي احياي درياچه رو به مرگ است. اين جواب نهايي معادله عجيب و غريب است.
حال صورت مسئله چه ميگويد؟ در ابتدا بايد خاطرنشان كرد كه خاستگاه اين تباين و تناقض، خبر روز سهشنبه بود كه خبر گزاري «ايرنا» منتشر كرد. اين خبرگزاري در تيتر خود نوشته «آغاز رهاسازي 176 ميليون مترمكعب آب به سمت درياچه اروميه» و در تشريح خبر، كيومرث دانشجو، مديرعامل شركت آب منطقهاي آذربايجان غربي گفته است: «... از هر يك از سدهاي شهيد كاظمي بوكان، حسنلوي نقده و ساروق تكاب به ترتيب 116 ميليون، 40 ميليون و 20 ميليون مترمكعب آب به سمت درياچه اروميه سرازير ميشود كه رهاسازي آب در ماههاي بهمن و اسفند امسال نيز ادامه مييابد.» جمع اين مقدار آب 176ميليون مترمكعب ميشود. اين در حالي است كه بارها مسئولان ذيربط براي احياي درياچه اروميه بر نياز به 12تا 15ميليون مترمكعب آب تأكيد كردهاند، براي مثال داريوش كريمي، مديركل حقوقي سازمان حفاظت محيطزيست كشور در حاشيه بازديد استاندار كرمان از اداره كل محيطزيست استان كرمان در روز 17تير سال جاري گفته بود كه براي احياي درياچه اروميه به ۲۰ ميليارد متر مكعب آب نياز داريم، حتي در دولت قبل، حسن عباسنژاد، مديركل سازمان حفاظت محيطزيست آذربايجان غربي اظهار كرده بود كه درياچه اروميه براي رسيدن به وضعيت نرمال و طبيعي احتياج به حدود 15ميليون متر مكعب آب دارد.
اما به يكباره عيسي كلانتري، رئيس ستاد احياي درياچه اروميه در مناظره تلويزيوني در تاريخ 7آذر سال جاري ميگويد كه براي خشك نشدن كامل اين درياچه بايد سالانه 90 ميليون مترمكعب آب وارد درياچه شود و حالا هم كيومرث دانشجو مدعي است كه در عمليات رهاسازي آب تا پايان سال 176ميليون متر مكعب آب به اين درياچه وارد خواهد شد. اين در حالي است كه آب رها شده از سه سد مذكور قرار است تنها بخشي از آب مورد نياز احياي درياچه را تأمين كند.
خلاصه كلام آنكه موارد ناهمگون و متضاد زيادي در مورد اعداد و ارقام به چشم ميخورد تا جايي كه خواننده با رجوع به پايگاه اطلاعرساني ستاد احياي اين درياچه سردرگمتر شده و با حجم انبوهي از سؤالات بيپاسخ روبهرو ميشود.
اما مورد مهم ديگري كه در رهاسازي آب به چشم ميخورد، مخالفت برخي از صاحبنظران و مسئولان حوزه محيطزيست با انتقال آب به درياچه اروميه است كه از اين ميان ميتوان به معصومه ابتكار، رئيس سازمان محيطزيست و پروفسور پرويز كردواني اشاره كرد. اين مخالفت تا جايي است كه پروفسور كردواني كساني را كه درصدد انتقال آب به هر صورت ممكن به درياچه اروميه هستند «خائن» ناميده و بارها در گفت و گو با رسانهها احياي درياچه اروميه را غيرممكن دانسته است، به گونهاي كه اظهارات وي در اين خصوص نه تنها از سوي مسئولان و اعضاي ستاد احيا بيجواب مانده، بلكه هيچ پاسخ منطقي و اقناعكنندهاي از سوي مخالفان پروفسور كردواني داده نشده و دعوت و درخواستهاي متعدد كردواني براي مناظره از سوي دستاندر كاران احياي درياچه مقبول واقع نشده است.
با اين اوصاف افكار عمومي با مسئلهاي مبهم مواجه است و همواره اين سؤال اساسي كه «آيا صرف هزينههاي سرسامآور براي احياي درياچه، مفيد واقع ميشود و درياچه تولدي ديگر را تجربه خواهد كرد؟» بيجواب مانده و اين سؤال هر روز ابعاد مبهمتري به خود ميگيرد و تمثيل «سالي كه نكوست از بهارش پيداست!» در اينجا مصداق مييابد.
