حجت الاسلام و المسلمين محمد هادي تقوي، كارشناس حوزه و دانشگاه
متأسفانه اين اتفاقات مختص آتليههاي عكاسي نيست و به نقلي اغلب مشاغل مثل موبايل فروش و كارهاي كامپيوتري حتي در صنف پزشكان هم هستند كساني كه امانتدار نيستند و با همين كار آبروي مؤمنان را به خطر مياندازند. شايد بخشي از اين كوتاه رفتاريها مربوط به ما آموزشدهندهها باشد چون آنطور كه بايد و شايد به مردم از ضرورت آبروداري و امانتداري نگفتهايم. اسلام با پيامبري به ميان مردم آمد كه آن پيامبر در بين مردم همعصر خودش به امانتداري شهره بود اما متأسفانه ما نتوانستيم از ضرورت اين نوع رفتار با مردممان سخن بگوييم يا اصلاً بين اين همه توصيههاي اخلاقي چند مورد را فراموش كرديم.
بسياري از بيثباتيهاي اجتماعي، خشونت و بزهكاريها در اثر پايبند نبودن به همين چند خصلت رفتاري است. انساني كه امانتداري را رعايت نميكند طبيعي است كه رفتاري از خود بروز دهد كه باعث آبروريزي مؤمن ديگري شود. با همين خلف وعده ساده مطمئناً كسي كه بشنود در موردي او رعايت امانت نشده است عصباني ميشود. تصور كنيد يك عكاس رعايت امانت را نكند و عكسهاي يك زوج را در اختيار عكاس مرد يا شخص سوم بيارتباطي قرار دهد؛ مرد با شنيدن اين خبر آشفته شود و از سر غيرت و عصبانيت دست به هر كاري بزند. گاه عصبانيتها در اين زمينه تا جايي پيش ميرود كه كار به زد و خورد و حتي قتلهاي غيرعمد كشيده ميشود.
حتي در پارهاي موارد ممكن است كسي كه در امانت خيانت كرده از زن براي حقالسكوت گرفتن طلب پول يا رابطه غير اخلاقي كند حالا تصور كنيد با رعايت نكردن چند خصيصه اخلاقي ساده مثل امانتداري و آبروداري چه اتفاقات هولناكي ممكن است رخ دهد؟بهترين راهحل براي رفع مشكلات اجتماعي و خانوادگي در اين زمينه آگاهسازي و ترويج آموختههاي ديني با زبان ملموس است. مردم ما هنوز از جمله ملتهايي هستند كه پايبندي بسياري به اصول سنتي و اعتقادات ديني دارند و تصور من اين است كه اگر از قباحت بسياري از رفتارها آگاه باشند از شخصيت خود حذفشان ميكنند.
ما نمونههاي مستندي در آيات قرآن و روايات ائمه معصومين (ع) داريم كه بر پايبندي به امانتداري و آبروداري تأكيد ميشود. براي مثال در سوره نسا و آيه 58 خداوند ميفرمايد: «امانتها را به صاحبانشان باز دهيد.» يا در آيه 283 سوره بقره ميفرمايد: «اگر يكي از شما ديگري را امين دانست، پس آن كس كه امين شمرده شده بايد امانت وي را بازپس دهد و از پروردگارش الله پروا داشته باشد.»
«آنان كه امانتها و عهد خود را رعايت ميكنند و آنها كه بر شهادتهاي خويش ايستادهاند و كساني كه بر نمازهايشان مواظبت دارند، آنها هستند كه در باغهاي بهشت گرامي خواهند بود» نيز توصيهاي است كه در سوره معارج و آيه35 برآن تأكيد كرده است.
خداوند به همين چند مورد توصيه هم اكتفا نميكند و در آيه 75 سوره آل عمران باز تأكيد ميكند كه «از اهل كتاب، كسي هست كه اگر مال فراواني به او امانت دهي به تو بازپس دهد و از آنان(نيز)كسي هست كه اگر ديناري به او امانت دهي به تو بازپس نخواهد داد.»
در روايات امامان هم بر اصل امانتداري مؤمنان تأكيد شده و امام صادق (ع) امانتداري را نشانه شيعه ميداند و ميفرمايد: «شيعتنا اهل الوفاء و الامانة؛ شيعيان ما اهل وفاي به عهد و امانتداري هستند.»
تصور كنيد مسئله امانتداري در نظر حضرت رسول (ص) تا چه اندازه داراي اهميت است كه رسول خدا (ص) زماني كه در بستر بيماري آرميده بودند و آخرين لحظههاي عمر خويش را سپري ميكردند، به امير المؤمنين علي (ع) رو كرد دست او را فشرد و فرمود: «اي ابوالحسن! همواره امانت را به صاحبش باز گردان؛ خواه صاحب امانت، نيك يا بد باشد و امانتي كه نزد تو دارد، خواه كم باشد و خواه بسيار. حتي اگر اين امانت يك نخ و سوزن بيارزش باشد.»
علاوه بر موضوع امانتداري، مسئله آبروداري مؤمن هم در دين ما بسيار تأكيد شده است. نقل است كه مردي در حضور رسول خدا (ص) از كسي بدگويي كرد، در همان جا فرد ديگري از او دفاع كرد. حضرت فرمودند: «كسي كه جلوي آبروريزي برادر مؤمنش را بگيرد، از آتش دوزخ در امان است و كسي كه در غياب برادر (مسلمان) خود از او دفاع كند، بر خداوند لازم است كه او را از آتش جهنم محافظت كند.» امام صادق (ع) در اين باره فرمود: خداي بزرگ ميفرمايد هر كه بنده مؤمنم را خوار سازد مرا به ستيز فرا خوانده است و هر كه بنده مؤمنم را بزرگ دارد از خشمم در امان ماند.
و نيز در روايت آمده است كه كسي كه در مجلسي غيبت برادر خود را بشنود و در مقام رد آن بر آيد و از او دفاع كند خداوند هزار نوع از شرور دنيا و آخرت را دور خواهد ساخت.
