دقت كردهايد هر وقت براي خريد به فروشگاه ميرويم براي پيدا كردن يك قلم كالايي كه آنچنان هم ضروري نيست طبقات و حتي سالنهاي فروشگاه را بالا و پايين ميرويم؛ تصور كنيد قرار است پودر ماشين لباسشويي بخريم، بعداز كلي زمان گذاشتن به قفسه شويندهها ميرسيم و اين تازه اول كار ماست! از بين چند رديف توليدكننده داخلي و خارجي به هزار و يك دليل تصميم ميگيريم از بين قفسه داخليها خريد كنيم، اما ماجرا بازهم ادامه دارد. مرحله بعدي خريد دقت كردن روي نوع شويندهها، آنزيم داشتن يا نداشتن، كارآيي بيشتر در آب سرد يا گرم، وزن و... است. حتي بعد از اين فيلترينگ كردن هم باز نوبت به انتخاب بر اساس قيمت ميرسد و معمولاً كمترينها و بهترينها بر بقيه شويندهها ارجحيت دارد. فرقي نميكند كالاي بعدي شما كوچك باشد يا بزرگ، اختلاف قيمتش با بيرون فروشگاه كم باشد يا زياد، فرقي نميكند شما روغن 7 كيلويي بخريد يا پودر ژله 200 گرمي! مهم اين است كه فكر، جست و جو، مقايسه و دو دوتا چهارتاي مالي در همه خريدها طي ميشود. فرقي نميكند خسته باشيد يا نباشيد، پول داشته باشيد يا بيپول باشيد، تنها باشيد يا همسرتان با شما باشد، وقت داشته باشيد يا عجله كنيد؛ مهم اين است كه حتي اگر شما با يك ليست خريد راهي فروشگاه شده باشيد اين مرحله به مرحله بررسي كردن و در نهايت انتخاب كردن بدون هيچ خستگي، معمولاً تا آخرين مورد ليست خريد ادامه دارد.
نميدانم مشكل از كجاست كه وقتي قرار است انتخابها و خريدهاي مهمتري انجام دهيم رويه عكس ميگيريم و بيتفاوت رفتار ميكنيم. گاهي اوقات آنقدر بيتفاوت ميشويم كه كافي است لباس، دارو يا حتي كفش دوستمان را ببينيم و خوشمان بيايد؛ آن وقت است كه بدون فكر كردن ميگوييم «چند خريدي؟ از كجا؟ ميشه اين دفعه كه رفتي يك سايز 38 رو هم براي من بخري؟...» همين. به همين راحتي يك انتخاب مهم براي «قلب دوممان» را به ديگري واگذار ميكنيم.
پاي ما قلب دوم ماست و ما با همه سفارشهاي ديني، توصيههاي علمي و قوانين عرفي بازهم كفش خريدن، اين پروسه مهم و تأثيرگذار روي سلامتيمان را سرسري ميگيريم و راحت از كنارش رد ميشويم؛ غافل از اينكه همين كفش ساده ميتواند سلامتي قلب دوم ما، سيستم عصبي بدن و ستون فقراتمان را به فنا بدهد. براي خريد كفش سراغ چه جنسي برويم؟ چه زماني از روز براي خريد كفش بهتر است؟ كفش مناسب با سن و شغل هر فرد چيست؟ خطرات كفشهاي گهوارهاي تبليغي و پاشنهدار زنانه، همه سؤالهايي است كه براي رسيدن به جوابش سراغ فربد بهرامي، متخصص ارتوپد و جراح پا رفتيم. آنچه در ادامه ميخوانيد توصيههاي دكتر بهرامي براي انتخاب و خريد يك كفش ايدهآل است.
چرم اصل بخريد
بهترين جنس براي كفش مناسب و ماندگار چرم طبيعي و اصل است. كارمندان، ورزشكاران و كساني كه طولاني مدت قدم ميزنند يا تعرق بدنشان زياد است و مدت طولاني كفش در پايشان است حتماً بايد براي خريد كفش سراغ گزينههاي چرم طبيعي بروند. توصيه ميكنم به جاي خريد چرمهاي تقلبي و ساخت كشورهاي خارجي از چرم ايراني و كفشهاي دستدوز تبريز خريد كنيد چون كفشهاي توليد داخل هم از جنس مناسبي تشكيل شدهاند هم مناسب با محيط و فضاي كشورمان طراحي شدهاند.
كفشهاي پلاستيكي يا چرم مصنوعي قدرت تبادل هوا را با محيط خارج از كفش ندارند و همين سبب ايجاد انواع بيماريهاي قارچي در بين انگشتان پا ميشود. بعضي از كفشهاي وارداتي بدترين انتخاب هر كسي براي كفش است چون اين كفشها از نامرغوبترين مواد اوليه تشكيل شدهاند.
كفهاي كه ميتواند بلاي جانتان باشد
پاها مهمترين تكيهگاه بدن هستند، در واقع بخش مهمي از انرژي وزن شما زمان ايستادن از طريق پاهايتان به زمين منتقل ميشود و زماني كه كفش به پا داريد اين كفش بايد قابليت تخليه انرژي به زمين را داشته باشد. كفشي استاندارد است كه در قسمت پاشنه محكم و غيرقابل انعطاف باشد در مقابل در قسمت پنجه و انگشتان از نرمترين حالت ممكن برخوردار باشد.
حد استاندارد ارتفاع كفه كفش 2 يا 3 سانتيمتر است. ارتفاع بيشتر مثل كفشهاي زنانه و ارتفاع كمتر مثل كفشهاي تخت غيراستاندارد باعث ميشود فشار حاصل از وزنتان زمان پيادهروي به سمت كمر بخصوص ناحيه گودي كمر منتقل شود.
همين فشار سبب ايجاد كمر دردهاي طولاني مدت و ماندگار در جواني ميشود. اگر از جمله كساني هستيد كه بخش مهمي از كوتاهي قدتان را ميخواهيد با كفشهايتان جبران كنيد بهتر است يا لژهاي مخفي متحرك درون كفش استفاده كنيد يا كفشهاي داراي لژ يكپارچه استفاده كنيد.
بندي بهتر از رويهدار است
حتي براي زماني كه مشغول كار هستيد توصيه ميكنم به جاي كفشهاي رويهدار از كفشهاي بندي استفاده كنيد. چون كفشهاي بندي قابليت آزاد يا سفت شدن را دارند و پا كمتر خسته ميشود اما كفشهاي رويهدار قدرت تغيير ندارند و امكان خونمردگي و خواب رفتن پاها را بيشتر ميكنند.
علاوه بر اين، زمان كفش خريدن دقت كنيد كه پاها در قسمت انگشتان بايد آزادي كامل داشته باشند و سطح داخلي كفش از بلندترين انگشت بايد حدود يك سانتيمتر فاصله داشته باشد تا زمان حركت كردن به انگشت شست آسيبي وارد نشود.
«بخر تا چند روز ديگر جا باز ميكند» جوك متداولي است كه معمولاً همه ما از زبان فروشندهها ميشنويم اما حقيقت اين است كه اين جوك غيرممكن است. اگر زمان خريد كفش به پايتان اندازه نباشد و تنگ باشد محال است در چند روز كفش اندازه پايتان شود.
قوس داخل كفش را فراموش نكنيد
يكي از مهمترين خصوصيات كفش كه معمولاً از ديد خريداران دور ميماند قوسي است كه من اسمش را قوس حياتي مخفي ميگذارم. حياتي چون وجود اين قوس به رفع بسياري از دردهاي مربوط به پا و كمر كمك ميكند و مخفي از آن جهت كه معمولاً از ديد پرهيجان خريداران در لحظه كوتاه خريد دور ميماند.
حواستان باشد موقع خريد كفشي را انتخاب كنيد كه داخل هر عدد آن و در بخش داخلي يك قوس استاندارد وجود داشته باشد. كف كفش نبايد صاف باشد از طرف ديگر قوس بيشتر از حد معمول هم آسيب زننده است. در قسمت پاشنه كفش هم بايد پوششي براي ضربهگيري وجود داشته باشد چون در غير اين صورت فشار ناشي از راه رفتن باعث التهاب و تورم بافت نرم روي قسمت پاشنه ميشود.
عصرها كفش بخريد
هميشه شرط خريدن كفش خوب وابسته به جنس و طراحي كفش نيست بلكه حتي اگر شما زمان مناسبي را براي خريد كفش انتخاب نكنيد بايد منتظر مشكلات و فشارهاي بعدي باشيد.
اگر صبح براي خريد كفش برويد مطمئناً كفشي با شماره كوچكتر بايد انتخاب كنيد و در مقابل اگر شب كفش بخريد شماره كفشتان بايد يك سايز بزرگتر باشد اما بهترين زمان براي خريد كفش عصر است. عصرها پا در مناسبترين سايز خود قرار دارد.
در طول روز گردش خون در بدن و تراكم در پاها باعث ميشود كه پاها در ايدهآلترين ساير خود قرار بگيرند. حواستان باشد بعد از استراحت عصر كفش نخريد. بعد از هر زمان استراحت پاها كوچكترين سايز ممكن را خواهند داشت و اين كفش بعد از فعاليت روزانه براي پايتان كوچك خواهد بود.
به اسم «طبي»، جعلي نخريد!
اين تصور مردم كه كفش طبي كفش استانداردي است تصور درستي است اما مسئله اين است كه شما واقعاً كفش طبي بخريد يا... ؟! متأسفانه چيزي كه اين روزها زياد ديده ميشود فروش كفشهاي به ظاهر طبي در مغازههاي عادي و استقبال مردم از خريد اين نوع كفشهاست. يك نكته از من به شما نصيحت هزينه توليد كفش طبي آنقدر بالاست كه معمولاً توليدكنندگان اين كفشها ترجيح ميدهند اول سفارش بگيرند بعد توليد كنند پس هيچ توليدكننده تخصصي حاضر نميشود بدون هيچ سفارش خريدي براي اين نوع كفشها سرمايه بگذارد.
نكته بعدي اينكه كفشهاي طبي در كلينيكهاي ارتوپدي براساس سفارش و نوع نياز مشتري طراحي و ساخته ميشوند. يعني بيمار به كلينيك مراجعه ميكند و با معاينات پزشك متخصص و اسكن سه بعدي از پاي بيمار تهيه ميشود. كفشي كه براي همه توليد شده باشد مصداق نسخهاي است كه براي هزار و يك بيمار متفاوت پيچيده شده باشد قطعاً مضر است.
ساقدارها مناسب حال ورزشكاران
درد در ناحيه و پيچ خوردگي قوزك پا يكي از شايعترين مشكلات در ميان ورزشكاراني است كه بيشتر از بقيه پيادهروي ميكنند. اگر شما از جمله كساني هستند كه طولاني مدت پيادهروي ميكنيد بهتر است به جاي انتخاب كفشهاي ورزشي كتاني مانند سراغ كفشهاي ساقدار برويد.
پيادهرويهاي طولاني مدت چون تحرك بيشتر و فعاليت پاها در بخش پنجه و قوزك را همراه دارد بهتر است براي اين نوع فعاليتها سراغ كفشهاي ساقدار برويد. ساقهاي اين كفشها باعث كنترل حركتهاي كفه و قوزك پا ميشود. همين كنترلها مانع دررفتگي و وارد آمدن فشار بيشتر به قوزك پا ميشود.
سالمندان بيشتر دقت كنند
انتخاب كفش براي سالمندان بسيار مهمتر از خريد كفش براي كودكان و جوانان است چون اسكلت بدني سالمندان قدرت تحمل فشار اضافي تحميلي را ندارد و دردهاي كمر و پاها در بين آنها غيرقابل تحملتر است.
سالمندان بايد كفشهاي نرمتر و با انعطاف بيشتر پا كنند تا به راحتي بتوانند فشار ناشي از پستي و بلنديها را خنثي كنند چون در غير اين صورت امكان زمين خوردن و آسيب ديدن آنها بيشتر ميشود. از طرف ديگر استفاده از كفشهاي سنگين باعث ميشود بخش مهمي از انرژي بدن سالمندان صرف بلند كردن و گذاشتن روي زمين پاها شود. با انتخاب كفش سنگين پيادهروي و ورزش ساده هم براي اين قشر سخت و خستهكننده ميشود.
بچهها را زود وارد دنياي خودتان نكنيد
من متوجه نميشوم اين چه اصراري است كه براي كودكي كه حتي نميتواند چند قدم راه برود ميروند كفش ميخرند؟ به نظر من تا زماني كه كودك نتواند راه رفتن 10 قدم پشت سر هم ياد بگيرد هيچ نيازي به پوشيدن كفش ندارد.
بعد از زمان مورد نظر هم بايد بگرديد دنبال كفشي كه تا حد امكان نرم، سبك و قابل انعطاف باشد چون بچهها انرژي زيادي براي راه رفتن با كفشهاي سنگين ندارند از طرفي چون توانايي خم كردن درست پا و انگشتان را هم ندارند كفشهاي فوق نرم بهترين گزينه براي آنهاست. اوايل راه رفتن بچهها به دفعات ممكن است زمين بخورند يا پاهايشان به سطوح سفت برخورد كند. انتخاب يك كفش انعطافپذير كمك ميكند اين برخوردها به پاي كودكتان آسيبي نرساند. هميشه كفشي كه براي كودكتان انتخاب ميكنيد بايد يك انگشت بلندتر باشد تا فضاي كافي براي حركت انگشتان وجود داشته باشد. كفشهاي ساقدار، پوتين و كتانيهاي بندي گزينههاي خوبي براي كفش بچهها نيستند چون آنها را اذيت ميكند. بعد از هر بار راه رفتن پاها و انگشتان كودكتان را وارسي كنيد با ديدن هر نوع قرمزي، تورم، تاول و حتي پينه به فكر رفع مشكل باشيد.
خانمهاي باردار بيشتر توجه كنند
زمان بارداري دورهاي از زندگي هر خانمي است كه در چند ماه قوس كمر بيشتر از حد معمول ميشود و همين گودي باعث ميشود انرژي ناشي از راه رفتن در يك نقطه خاص جمع شود و به دردهاي كمر دامن بزند. به همين دليل است كه همه توصيه ميكنند خانمهاي باردار كفشي با پاشنه حدوداً 2 سانتيمتري با پاشنه نرم و ضربهگير استفاده كنند تا هم راه رفتنشان اصلاح شود هم با انتقال پيدا نكردن فشار راه رفتن به كمر، قوس كمرشان رفع شود.
به همه خانمها توصيه ميكنم بيشتر در زمان راه رفتن يا در محيط خانه از كفشهاي روباز و قابل تغيير استفاده كنند. صندلها بهترين گزينه كفش براي خانمها حتي در خانه هستند اما فراموش نكنيد براي پيادهرويهاي طولاني گزينه مناسبي نيستند.
تست نهايي بزنيد...
اگر با همه اين توصيفها توانستيد كفش مورد نظرتان را انتخاب كنيد فراموش نكنيد بايد پيش از پرداخت پول چند نكته مهم را امتحان كنيد. اول اينكه هيچ وقت مسئوليت كفش خريدنتان را حتي براي كفشهاي مجلسي كه ميخواهيد زمان كوتاهي بپوشيد به ديگري واگذار نكنيد. دومين نكته، بدون پوشيدن جوراب كفش نخريد. سوم اينكه به شمارههاي روي كفش دقت نكنيد خودتان كفش را بپوشيد و امتحان كنيد. چهارم اينكه هر دو لنگه يك جفت كفش را با هم بپوشيد چون هستند كساني كه سايز كف دو پايشان با هم كمي تفاوت دارد؛ اگر شما هم جزو اين دسته بوديد نگران نباشيد كفش را متناسب با سايز پاي بزرگتر بخريد و در عوض داخل كفش پاي كوچكتر يك كفي استاندارد بگذاريد. پنجم، حتماً چند قدم و چند جهش با كفش انجام دهيد تا مطمئن شويد برايتان راحت است.
يك كفش و هزار درد
متأسفانه استفاده از كفشهاي نوك باريك در بين خانمها باعث افزايش 15 برابري ابتلا به بيماريهاي هالوكس و الگوس (قوز شست) و افزايش جراحيهاي پا بين زنان شده است. ميخچههاي كناري انگشتان يا كف پاها و فرورفتن ناخن در گوشت كناري انگشت ناشي از انتخابهاي غلط كفش است. خارهاي پاشنه و التهاب تاندون آشيل در قسمت پشتي پا از جمله بيماريهايي است كه براثر استفاده از كفشهاي تخت و بدون پاشنه استفاده ميشود. كفشهايي با كفههاي سخت و غيرقابل انعطاف باعث ايجاد درد در ناحيه تاندون آشيل پا ميشوند. يكي از گرانقيمتترين كفشهاي ورزشي بازار تنها به اين عنوان كه در پاشنه آنها حباب هوا وجود دارد فروش خوبي دارند. مردم هم كه معمولاً تحت تأثير تبليغات قرار ميگيرند متوجه خطرناك بودن اين نوع كفشها نميشوند.
كفشهايي با عنوان ژئوكس، ميتراكس و فونيكس از جمله كفشهاي توليد كشور چين هستند كه نميتوانند فشار ناشي از پيادهروي را از بدن خارج كنند.
كفشهايي كه به ظاهر فقط كمي تنگ هستند و معمولاً فروشنده پيشنهاد ميكند قالب بزنيد تا اندازه و فيت پاهايتان شود يكي از آسيبرسانترين نوع كفش است چون با تنگ بودن كفش عصب موتون نوروما كه عصبي بين انگشت سوم و چهارم پاي شماست تحريك ميشود و در نهايت باعث ايجاد درد در قسمت جلوي پايتان ميشود.
خوب نگهداري كنيد
اگر ميخواهيد در ازاي هزينهاي كه براي خريد يك كفش خوب كردهايد طولاني مدت از آن استفاده كنيد بهتر است بعد از هر پيادهروي كفشها را در معرض هواي آزاد قرار دهيد. براي رفع بوي بد داخل كفش از جوش شيرين، پودر بدن كودك يا پودرهاي بوگير استفاده كنيد.
داخل كفشها روزنامه بگذاريد چون نم و عرق داخل كفش را جذب ميكند و در طولاني مدت باعث حفظ فرم ظاهري كفش ميشود. از شست و شوي كفشها غافل نشويد. معمولاً كفشهاي استاندارد قابليت شست و شو با لباسشويي را دارند. اگر اين امكان وجود ندارد با دستمال و مايع شست و شو كفشهايتان را بشوييد.
از خشك كردن كفشها كنار بخاري يا شوفاژ خودداري كنيد چون امكان شوره يا سفيدك زدن وجود دارد. اگر چنين اشتباهي مرتكب شديد ميتوانيد از محلول آب و سركه به ميزان برابر براي حذف شورهها و سفيدكها كمك بگيريد. براي تميزي بهتر كفشهاي چرمي قبل از واكس زدن از كمي وازلين براي چرب شدن و جلوگيري از ترك خوردن استفاده كنيد. اگر هنوز هم سطح كفش جلا ندارد بهتر است قبل از واكس زدن كمي سيب زميني خام روي كفشهايتان بماليد. اين دستور روي كفشهاي چرمي و ورني بهترين نتيجه را ميدهد. براي تميزي بيشتر كفشهاي چرمي ميتوانيد از سفيده تخم مرغ همزده و كفكرده كمك بگيريد. بهترين راه براي تميز كردن كفشهاي پارچهاي مخصوصاً از جنس كتان بايد مخلوطي از نشاسته و آب را داخل اسپري بريزيد و روي سطح كفش بپاشيد. باقي مانده لكههاي كفشهاي پارچهاي را ميتوانيد با آب ولرم و مايع شست و شوي فرش پاك كنيد. براي براق شدن و حفظ قوام كفشهاي پارچهاي هم بعد از شست و شو اسپري مو روي كفش بپاشيد. براي از بين بردن رنگ سبز ميتوانيد از آب اكسيژنه و براي پاك كردن لكه قير ميتوانيد روي استون حساب كنيد. اگر كفه كفشتان ساييده شده است تا پيش از تعمير نپوشيد. براي رفع خراشيدگيها و كنده شدنهاي سطحي كفشهاي براق ميتوانيد از مداد شمعي بچهها كمك بگيريد. با كمي ماليدن مداد شمعي روي محل خط و پاك كردن با دستمال نخي ميتوانيد اين مشكل را حل كنيد.
