انتخابات مياندورهاي كنگره در برخي از ايالتهاي امريكا نوامبر گذشته برگزار شد و نتيجه آن وضعيت جمهوريخواهان را در كنگره تغيير داد زيرا آنها توانستند همچنان اكثريت مجلس نمايندگان را حفظ كنند با 56 كرسي در مقابل 46 كرسي دموكراتها، اكثريت مجلس سنا را بعد از چندين سال دوباره به دست آورند. اين وضعيت به معني رويارويي تمام عيار با باراك اوباما، رئيسجمهور دموكرات امريكا است كه هم جنبه داخلي دارد و هم جنبه خارجي. از لحاظ جنبه خارجي، جمهوريخواهان قصد دارند تا چندين پرونده را در برابر اوباما باز كنند. وضعيت اوكراين، تقابل با روسيه، تلاش اوباما براي عاديسازي روابط امريكا با كوبا، بحران سوريه، مسئله قديمي خاورميانه و روند به اصطلاح صلح از جمله پروندههاي آنها است كه در كنار آنها، پرونده هستهاي ايران و به خصوص توافق ژنو هم قرار دارد. اين تقابل و پروندههاي مذكور در هفتههاي اخير توسط جمهوريخواهان مطرح شده و اوباما هم چند بار مجبور به عكسالعمل شده و روز پنجشنبه 15 ژانويه با تعدادي از سناتورهاي دموكرات در بالتيمور نشستي غيرعلني داشت تا به آنها بگويد كه در رويارويي با جمهوريخواهان و تهديدهاي آنها رئيسجمهوري منفعل نخواهد بود. اين به معني تصميم جدي اوباما در برابر جمهوريخواهان است كه در خصوص پرونده هستهاي ايران از سناتورهاي همحزبي خود خواست تا پيگير تحريم جديد عليه ايران نباشند چون اين تحريم جديد اختيارات او را تضعيف كرده و ميتواند موجب انحراف در مسير مذاكرات باشد.
اين جلسه غيرعلني در حالي برگزار شد كه وزير خارجه اوباما، جان كري، روز قبل و در سه نوبت با دكتر محمدجواد ظريف، وزير خارجه ايران، ديدار و گفتوگو داشت و در مقابل، خبرهايي از تلاش نمايندگان كنگره براي تصويب تحريمهاي جديد عليه ايران ميرسيد. باب كوركر، سناتور جمهوريخواه، در دور جديد به رياست كميتهروابط خارجي سنا رسيده و از اتفاق نظر تعدادي از سناتورها براي وضع تحريمهاي جديد ميگويد كه دموكراتهايي مثل باب منندز هم با آنها همراه هستند. از طرف ديگر، باب منندز در آن جلسه غيرعلني بالتيمور، كار را به جدال لفظي با اوباما كشاند و معلوم كرد كه در همراهي با جمهوريخواهان مصممتر از همكاري با رئيسجمهوري همحزبي خود است. به هر حال، تيم تحريمي در كنگره فعال شده و در حال تنظيم طرحهاي خود هستند هر چند كه ميدانند اين تلاش آنها و تصويب هر تحريمتازهاي عليه ايران نقض آشكار توافق ژنو است و ميتواند به معناي مرگ اين توافق باشد. علاوه بر اين، تصويب تحريمهاي جديد و نقض توافق ژنو امريكا را حتي در ميان گروه 1+5 در موقعيت نامطلوبي قرار ميدهد زيرا اعضاي ديگر گروه اين كشور را مسئول مستقيم تلاشهاي بيش از يك سال و نيم اخير خواهد دانست. اوباما اين نتيجه را با عنوان انزواي امريكا در ميان متحدانش مطرح كرده و اعتراف او نشان ميدهد كه اين نتيجه واقعيتي قابل كتمان نيست. حرفهاي اخير فرانك اشتاين ماير، وزير امور خارجه آلمان، اشاره به همين موضوع داشت. او شامگاه روز پنجشنبه و بعد از ديدار با ظريف گفت كه گفتوگوهاي هستهاي وارد مرحلهاي سرنوشتساز شده و «ديگر نبايد اجازه داد تا در اين مذاكرات مهلتي از دست برود». اين حرف او اشاره و حتي تذكري به طرف امريكايي است كه با وضع تحريمهاي تازه مرحله سرنوشتساز فعلي را محكوم به شكست نكند. البته تيم تحريمي در كنگره گزينههاي ديگري را نيز در نظر گرفتهاند. يكي از گزينهها طرح منندز و مارك كرك، سناتور جمهوري خواه، است كه در صورت عدم توافق نهايي ميان ايران گروه1+5 بلافاصله تحريمهاي بيشتر عليه ايران تصويب شود. اين طرح به نوعي همان مكانيزم ماشه است كه سالهاي قبل در امريكا مطرح بود تا در اين مورد، تحريم خود به خود از نقطهاي مشخص وضع بشود. اگر اين مكانيزم يا اصل تلاش تيم تحريمي براي وضع تحريمهاي تازه با درخواست تام كاتن، سناتور جمهوريخواه، در نظر گرفته شود، لايه پنهاني از سياست آنها در قبال ايران معلوم ميشود. كاتن در سخنراني خود در بنياد هريتيج خواستار آن شده تا امريكا در مورد ايران سياست تغيير رژيم را در پيش بگيرد. نميتوان گفت كه اين درخواست فردي او است بلكه لايهاي پنهان از سياست امريكا است كه اجراي آن در وضعيت فعلي با سياست تحريمي عليه توافق ژنو پيش ميرود. در اين صورت، وضع تحريمهاي تازه يا طرح منندز- كرك در مرحله نخست توافق ژنو را هدف گرفته تا آن كه در مرحله بعد راه را براي اين سياست از تغيير رژيم را دنبال كند. با در نظر گرفتن اين دو مرحله است كه يك وجه نگاه امريكايي در سياست تغيير رژيم است و در وضعيت تقابل فعلي كنگره با رئيسجمهور، تيغ را بر توافق ژنو كشيده تا آن كه ديپلماسي امريكا را بر مبناي اين سياست قرار بدهد.
