شناخت اهداف و دستيابي به تعريف مشترك از الزامات هر كار جمعي است. تعريفِ صحيح از اقتصاد مقاومتي به جهت دستيابي به مفهوم مشترك و ادبيات يكسان، معرفي شاخصههاي قابل سنجش ( به دور از شعار زدگي)، نمايش نقشه راه، تعيين اولويتهاي كوتاه مدت، ميانمدت و دراز مدت از ضروريات تحقق اقتصاد مقاومتي به شمار ميرود.
به تعبير رهبر معظم انقلاب اسلامي، اقتصاد مقاومتي يك راهبرد اقتصادي نظام اسلامي در مقابله نظام با اقتصاد جهاني است. اقتصاد مقاومتي از جهانبيني ما سرچشمه ميگيرد. در ديگر زيرمجموعههاي نظام مانند ساختارهاي سياسي، فرهنگي، اجتماعي، ضرورتاً با همين مفروضه و شرايط، بايد مقاومت در برابر استكبار جهاني شكل گيرد و همه راهبردها به گونهاي طراحي شود كه از مردم و كيان نظام در برابر تهديدها حفاظت كند. در يك تعريف ميتوان اقتصاد مقاومتي را يك نظام اقتصادي براي مقاومت در برابر تنشها و اقدامات تخريبي دانست. اين اقتصاد بايد بتواند در برابر ضربات اقتصادي، تحريمها و توطئههاي گوناگون اقتصادي نظام استكبار مقاومت كند تا بتواند توسعه و پيشرفت خود را ادامه دهد. كاهش شديد كنوني قيمت نفت كه با نفوذ برخي كشورها به منظور ضربه زدن به اقتصاد كشورهايي مانند ايران شكل گرفته خود گواه اين مدعاست.
منظور از اقتصاد مقاومتي واقعي، يك اقتصاد فعال و پوياست نه يك اقتصاد منفعل. اقتصاد مقاومتي، مقاومسازي و افزايش قدرت تحمل در قبال فشارهاي خارجي است. مقام معظم رهبري اقتصاد مقاومتي را اينگونه تعبير ميكنند كه اقتصاد مقاومتي يك الگوي علمي متناسب با نيازهاي كشور ما است. الگويي كه مردمبنياد، دانشبنيان، عدالتمحور و هميشه بارور خواهد بود و به مردم كمك خواهد كرد. يعني از دل ظرفيتهاي خود كشور ما و خود مردم ما ميجوشد، رشد اين نهال و اين درخت، متكي است به امكانات كشور خودمان اما با اقتصادهاي جهاني تعامل دارد.
نقطه شروع اقتصاد مقاومتي را ميتوان سياستگذاري براي اصلاح سبك اقتصادي و فرهنگي به ويژه فرهنگ كار و الگوي مصرف براي جهت دادن به توليد و سرمايهگذاري و همچنين رونق توليد داخلي و كاستن از واردات بيرويه در عين حال ارتقاي تكنولوژي دانست.
از الزامات تحقق اقتصاد مقاومتي ميتوان به همگرايي اشاره كرد. همگرايي باعث تأمين منافع ملي و كاستن از آسيبهاي آن است. همگرايي، داشتن استراتژي واحد و يكپارچگي در تصميم است و متمركز بر اشتراكات به جهت افزايش منفعت ملي است. اقتصاد مقاومتي رابطه نزديكي با عزم و انسجام ملي دارد. همگرايي، تمركز قدرتهاي مختلف بر يك نكته است.
از ديگر ضروريات تحقق اقتصاد مقاومتي را ميتوان به موضوع گفتمانسازي اشاره داشت. گفتمان، واژگان و گفتارهاي نهادينه شده است كه به ذهنيت اثر گذاشته و به باور ميرسد به طوري كه ميتواند در يك دوره تاريخي و زماني سايه انداخته و به ناخودآگاه افراد تأثير بگذارد. قدرت، از گفتمان نشئت ميگيرد و ميتواند در رسيدن به اهداف كلان مؤثر باشد. در گفتمانسازي توجه به مقتضيات تاريخي و جغرافيايي كشور تأثير بسزايي دارد . بهرهمندي از ديدگاههاي نخبگان و صاحبنظران اقتصادي و سياسي كشور و درگير كردن ايشان از ديگر مؤلفههاي گفتمانسازي است. از سوي ديگر شناساندن ظرفيتهاي كشور اعم از منابع انساني و منابع طبيعي، ارتباط با دانشگاهها ( اساتيد و دانشجويان) خصوصاً دانشگاههاي اقتصاد و برگزاري نشستهاي مختلف و همچنين بررسي يا پيشنهادِ نگارش پاياننامه يا رساله دكتري مرتبط با موضوع اقتصاد مقاومتي و طرح آن در رسانه را ميتوان از ديگر شناسههاي گفتمانسازي دانست. تبيين و تعريف اقتصاد مقاومتي در آموزش و پرورش و آموزش عالي، ارائه عملكرد و گزارش به منظور الگوسازي و اميد بخشي و نيرو بخشي به جامعه، رصد تحولات كشور، مذموم دانستن خريد كالاي خارجي و... از ديگر مؤلفههاي گفتمان سازي است.
موضوع ديگر مطالبهگري است. مطالبهگري يعني خواسته عمومي، لذا مطالبهگري بايد از رسانه عبور كرده و عموميت پيدا كند. مطالبهگري باعث تقويت نظام است و نه تضعيف آن. پيگيري، مطالعه، انديشيدن، پخته كردن در مطالبهگري ضروري است. مطالبهگر ميتواند و ترجيحاً بايد در صورت لزوم، راهكار اجرايي ارائه دهد. مطالبهگري بايد بر اساس آگاهي اجتماعي و واقعبيني و انديشه بوده و از احساسات به دور باشد. مطالبهگر به دنبال مچگيري نيست بلكه دلسوزانه و براساس راستيآزمايي به دنبال احقاق حقوق است. در پايان بايد به موضوع ظرفيتهاي كشور كه تحقق اقتصاد مقاومتي را نه تنها ممكن بلكه لازم ميداند، اشاره كرد. توجه ظرفيتهاي بيشمار كشور (برگرفته از فرمايشات مقام معظم رهبري) 10 ميليون دانش آموخته دانشگاهها، 4 ميليون دانشجو، ميليونها نفر نيروي مجرب و ماهر، منابع و ذخاير طبيعي اعم از نفت و گاز، طلا، سنگآهن، سنگهاي قيمتي، صنايع دستي و... حركتهاي جديد كشور در توليد علم و فناوري، صنعت و نانو و در نهايت داشتن نيروهاي جوان و پرشور و در نهايت اعتقاد قلبي و عملي به آيه شريفه سوره نساء (آيه نفي سبيل) كه ميفرمايد «وخداوند هيچ گاه براي كافران نسبت به اهل ايمان راه تسلط باز نخواهد كرد» و كوشش در عملي كردن اين آيه شريفه كه حجت را براي آحاد كشور تمام ميكند.
*مدير گروه اجتماعي و اقتصاد شبكه 4 سيما
