در بسياري از افراد مبتلا به آسم و برونشيت مزمن هواي سرد و خشك ممكن است باعث انقباض راههاي هوايي شود. انقباض راههاي هوايي باعث كاهش تبادل هوا به داخل و خارج ريهها ميشود بنابراين فرد احساس تنگي نفس و حتي خس خس سينه خواهد كرد كه گاهي ميتواند بسيار خطرناك باشد. هواي سرد و طوفاني در بيماران مبتلا به برونشيت مزمن باعث بدتر شدن علائم ريوي ميشود و وقتي كه در خلاف جهت باد حركت ميكنند سرما باعث ايجاد مقاومت در راههاي هوايي شده و بيمار زودتر احساس خستگي ميكند.
هوا به 3 طريق به ريهها آسيب ميرساند
هوا از طريق راههاي هوايي وارد ريهها ميشود. راههاي هوايي لولههايي هستند كه دهان و بيني را به كيسههاي هوايي به نام آلوئول مرتبط ميكنند. كيسههاي هوايي يا آلوئولها ساختمانهايي مانند بالن هستند كه در تبادل گازهايي مثل اكسيژن و دي اكسيد كربن دخالت دارند. هوا به سه طريق ممكن است باعث آسيب به ريهها شود؛ هواي گرم، هواي سرد و آلودگي هوا.
توصيه به بيماران مبتلا به برونشيت مزمن
در هنگام سرما و باد بيماران ريوي بايد از ماسك استفاده كنند. در اين گونه موارد بايد بيماران سعي كنند تا تنفس از بيني داشته باشند نه از طريق دهان. بنابراين توصيه ميشود كه بيماران مبتلا به برونشيت مزمن در روزهاي بسيار سرد در منزل بمانند و از آمدن به خيابانها پرهيز كنند.
در طول ماههاي سرد سال به منظور جلوگيري از ورود هواي سرد به داخل ريهها سعي كنند از لباسهاي يقه اسكي استفاده كنند. با پوشش مناسب جلوي دهان و بيني را بپوشانند تا هواي گرم وارد ريهها شود.
تعادل در هواي داخل منزل
از ورزش در هواي سرد پرهيز كرده و از پارو كردن برف خودداري كنيد. البته هواي داخل منزل نبايد گرم و خشك باشد زيرا هواي گرم و خشك باعث تحريك راههاي هوايي ميشود. رطوبت هواي داخل منزل بايد حدود 5 تا 20 درصد باشد. هواي با رطوبت بالا باعث رشد قارچها ميشود كه خود محرك راههاي هوايي هستند. اگر از دستگاه بخور استفاده ميكنيد اين دستگاهها بايد روزانه تميز شود و آب آن را به منظور جلوگيري از رشد قارچها بايد عوض كرد. سعي كنيد آب مقطر يا آب بدون املاح جهت دستگاه بخور استفاده كنيد زيرا وجود املاح معدني باعث رشد باكتريها ميشود. در فصل سرما چون مدت زيادي را در منزل اقامت داريد و ذرات گرد و غبار زيادي از مواد ممكن است در منزل باشد بنابراين سعي كنيد از دستگاه تهويه هوا با فيلترهاي مؤثر و قوي استفاده كنيد.
نه تنها سرما بلكه گرما نيز ميتواند براي بيماران ريوي مشكلآفرين باشد. در افراد مسن بر خلاف افراد جوان با افزايش درجه حرارت، هواي بدن كمتر قادر به تطبيق است؛ به علاوه افراد مسن ممكن است داراي بيماريهايي مثل نارسايي قلبي، ديابت و چاقي باشند كه بر اثر گرما تشديد ميشود و ممكن است داروهايي مثل داروهاي مدر و ضد افسردگي دريافت كنند كه تداخل با عرق كردن و سرد كردن بدن ميكنند. مطالعات نشان ميدهند كه با هر 10 درجه افزايش درجه حرارت خارج از منزل حدود 3/4 درصد افزايش مراجعه بيماران ريوي به بيمارستان مشاهده ميشود.
انواع آلودگي هوا
يكي ديگر از شرايطي كه در هوا ممكن است باعث آسيب ريوي شود آلودگي هوا است. آلودگي هوا ناشي از وجود ذرات و ملكولهاي بيولوژيك و ديگر مواد مضر در اتمسفر زمين است كه ميتواند باعث بيماري، مرگ، آسيب به مواد غذايي و محيط شود.
آلودگي هوا بر دو نوع است يكي آلودگي هواي شهري كه منبع آن متعدد است مثل وجود فاضلاب، انواع وسايل موتوري و. . . و همچنين انواع آلودگي هواي داخل ساختمانها مثل خانهها، ادارات، مدارس كه اتفاقاً بيشتر وقت مردم در داخل ساختمانها طي ميشود. موادي كه داخل منازل وجود دارد مثل فرش يا انواع تختهها، حلالها و موارد رنگ ميتواند از مواد آلودهكننده داخل منزل باشد. رنگهاي حاوي سرب ميتواند به تدريج به ذرات تبديل شده و استنشاق شوند. موادي كه به عنوان آفتكشها و ديگر ويروس كشهاي شيميايي كه در منزل استفاده ميشود نيز ميتوانند مضر براي ريهها باشد.
همه چيز به كيفيت هوا بستگي دارد
مسموميت به منواكسيد كربن ناشي از دودكشها و دريچههاي معيوب و سوختن ذغال در داخل منزل ايجاد ميشود.
بچهها هر روز تقريباً 60 دقيقه بايد فعاليت منظم داشته باشند. وقتي كيفيت هوا خوب و هوا پاك باشد بچهها بايد در محيط فعاليت داشته باشند و زماني كه كيفيت هوا متوسط اعلام ميشود بچههاي سالم ميتوانند فعاليت داشته باشند. اما بچههايي كه به آلودگي هوا حساس هستند ممكن است داراي علائم ريوي شوند. زماني كه كيفيت هوا براي گروههاي حساس ناسالم گزارش ميشود كودكان ميتوانند براي مدت كوتاه در خارج از منزل فعاليت داشته باشند. در بچههاي مبتلا به آسم بايد مراقب علائم آنها بود و دسترسي به دارو براي رفع علامتشان داشت.
در مواردي كه هوا ناسالم عنوان ميشود بايد فعاليتهاي خارج از منزل به حداقل برسد. در زمانهايي كه هوا بسيار ناسالم است بايد تمام فعاليتها در منزل انجام شود يا فعاليتها به زمان ديگري موكول شود. آلودگي هوا ممكن است باعث تشديد علائم آسم يا تشديد حملات آسم در كودكان شود. سرفه، خس خس، تنگي نفس و احساس سنگيني در قفسه سينه از علائم آسم است. دانشآموزاني كه دچار آسم هستند بايد استراحت داشته و از فعاليت پرهيز كنند و در منزل يا كلاس درس بمانند و فعاليتها بايد متوقف شود و سريعاً دارو دريافت كنند.
اثرات آلودگي هوا
يكي ديگر از اثرات آلودگي هوا در بيماران مبتلا به بيماريهاي ريوي افزايش ريسك عفونت است. آلودگي هوا باعث تشديد اثرات مخرب سيگار به بدن ميشود و در افراد سيگاري عوارض ناشي از آلودگي هوا پنج برابر بيشتر از افراد غير سيگاري است. جهت جلوگيري از عوارض آلودگي هوا سعي كنيد در صبح كه ميزان آلودگي هوا كمتر است ورزش كنيد. حتي الامكان از زندگي در اطراف بزرگراهها پرهيز كنيد.
نكاتي كه بايد رعايت شود
در آشپزخانه از تهويه مناسب استفاده كرده و به هشدارهاي آلودگي هوا توجه كنيد. از ورزش در خارج از منزل و در مكانهاي آلوده پرهيز كرده و زمان كمتري را خارج منزل طي كنيد. دوچرخهسواري ورزش بسيار مناسبي است اما از آن هم در زمان آلودگي كمتر استفاده كنيد. استفاده از ماسك ميتواند ريه شما را در قبال آلودگي هوا حفظ كند. از سوخت چوب در شومينه يا بخاري پرهيز كنيد. از فيلترهاي تصفيه هوا با كيفيت بالا استفاده كنيد. از تغذيه مناسب بهرمند شويد. مداركي وجود دارد كه استفاده از ويتامين C و روغن ماهي ميتواند آسيب ناشي از آلودگي هوا را به حداقل برساند. بايد سعي شود كه حتي الامكان از وسايل نقليه عمومي جهت مسافرتهاي شهري استفاده شود. آلودگي هوا باعث كاهش عمر انسان ميشود. اثرات آلودگي هوا ممكن است از خارش گلو و سوزش چشم تا مسائل ريوي و حتي مرگ باشد. آلايندههايي كه در هوا آزاد ميشود مخربتر از آلايندههايي هستند كه وارد آب و زمين ميشوند. آلودگي هوا در بچهها به دليل اندازه بدني و كوچكتر بودن و ظرفيت كمتر ريوي آنها خطرناكتر از بالغين است و همچنين آلودگي داخل منزل دو تا پنج برابر خطرناكتر از آلودگي شهري است.
