چهار بيماري عمده مهمترين علل مرگ ايرانيان است، به طوري كه بيماريهاي قلبي و عروقي سالانه منجر به 93 هزار سكته قلبي ميشود، ضمن اينكه در طول سال 43 هزار نفر دچار سكته مغزي ميشوند و بيماري ديابت و بيماريهاي تنفسي نيز از جمله اين بيماريها است. البته حوادث ترافيكي را هم بايد از علل ديگر مرگ ايرانيان در نظر داشت.
اينها صحبتهاي دكتر علياكبر سياري، معاون بهداشت وزارت بهداشت است كه از بروز سالانه 136 هزار سكته قلبي و مغزي در ايران خبر ميدهد و ميگويد: عمده مرگها در فاصله سني 30 تا 70 سالگي است و اكثر اين مرگها قابلپيشگيري است كه با رفتارها و سبك زندگي مردم ارتباط مستقيم دارد.
اين حقيقت است كه در تغيير سبك زندگيها در ايران، راه براي ورود بسياري از بيماريها باز شده، به طوري كه امروزه بيشتر مرگ و ميرها را بايد به خاطر رفتار و تغذيه نامناسب افراد بدانيم.
مرگهاي زوركيدر تمام دنيا سالانه 57 ميليون نفر فوت ميكنند، كه از اين تعداد 36 ميليون مرگ به دليل بيماريهاي غيرواگير است و در ايران نيز آمار افرادي كه به خاطر بيماريهاي غيرواگير جان خود را از دست ميدهند، به شدت در حال افزايش است.
بر اساس آمارهاي وزارت بهداشت، 10 درصد مردم ايران سيگار ميكشند، 3 ميليون نفر قليان مصرف ميكنند و 90 درصد علت سرطانهاي ريه دود است. جالب است بدانيم سيگار به تنهايي ميتواند خطر سكته قلبي را تا چهار برابر افزايش دهد.
غذاي ناسالم، تحرك كم، ديابت، مخاطرات شغلي و مواد مخدر جزو بالاترين عوامل در رتبهبندي 10عامل خطر سلامت در كشور ثبت شدهاند.
در حال حاضر مردم در كشور سالانه 33 ليتر نوشابه مصرف ميكنند كه به گفته معاون وزير بهداشت اين عدد قبلاً 42 ليتر بوده و با آگاهسازي مردم نسبت به مضرات آن به اين ميزان كاهش يافته است.
سياري ميگويد: 25 ميليون نفر در كشور اضافه وزن دارند و 34 هزار نفر مرگ مربوط به چاقي است. از سوي ديگر 10 ميليون نفر مبتلا به فشار خون هستند كه 83 هزار مورد مرگ در سال را به خود اختصاص داده است. در ضمن 27 هزار نفر مبتلا به ايدز شناسايي شدهاند كه برآورد ما 85 هزار نفر است.
راهبردهايي براي برون رفت تغذيه ناسالم را بايد يكي از عوامل مهم در شيوع بسياري از بيماريهاي غيرواگير و به خصوص قلبي و عروقي در نظر بگيريم. روغن، نمك، قند و فستفودها معجوني از زيان و ضرر هستند.
در سال 2011 اولين شاخص خطر جمعيت ايراني، تغذيه ناسالم و پس از آن ساير عوامل اعلام شد كه باعث مرگ زودرس در سنين 30 تا 70 سال ميشود.
در نمودار سلامت جوامع، يكي از شاخصهاي جهاني، مصرف روزانه پنج نوبت ميوه و سبزي است. اين درحالي است كه بر اساس نتايج تحقيقات وزارت بهداشت در كشور مشخص شده در ايران 88 درصد و معادل 47ميليون نفر اين شاخص را رعايت نميكنند.
همچنين از كمتحركي بايد به عنوان يكي ديگر از عوامل بروز خطر بيماريهاي غيرواگير نام برد. در همين رابطه فشارخون بالا نيز از شيوع بيش از 19 درصدي برخوردار است، به عبارت ديگر حدود 10 ميليون نفر فشار خون دارند و سالانه حدود 86 هزار مرگ به اين عامل خطر منتسب شده است.
رئيس مركز مديريت بيماريهاي غيرواگير وزارت بهداشت به تحقيقات ميداني اين وزارتخانه در كل كشور اشاره كرده و ميگويد: آمار شيوع اختلال قند خون را در حدود 14 درصد جمعيت 14 تا 64 سال مشاهده كردهايم كه سالانه حدود 34 هزار مرگ به دليل اين عامل خطر اتفاق ميافتد.
دكتر بهزاد دماري ادامه ميدهد: مرگ و مير به دليل كلسترول بالا سالانه 34 هزار نفر است.
كارشناسان معتقدند براي كاهش مرگ و ميرهاي زودرس ميتوان سه راهبرد را در دستور كار قرار دارد؛ ابتدا افزايش سواد سلامت مردم كه به صورت ارائه پكيجهاي آموزشي در جامعه صورت گيرد، سپس ارائه خدمات سلامت به مردم در مراكز بهداشتي و درماني به اين نحو كه براي هر فرد ايراني كارت سلامت ايجاد و شرايط رژيم غذايي فرد مشخص شود و در پايان همكاريهاي بين بخشي كه عوامل خطر مردم را ارزيابي و روي آن نظارت داشته باشند.
هرچند بر اساس گزارشهاي جهاني، ايران در آمار مرگ و مير ناشي از سرطان در منطقه آمار پاييني دارد اما با سرعتي كه در تغيير ذائقهها و مواد غذايي موجود در وعده غذايي ايرانيان در حال انجام است بايد منتظر تغيير اعداد به ضرر خودمان باشيم. هم اكنون در ايران به ازاي هر 100 هزار نفر جمعيت 82 مرگ ناشي از سرطان اتفاق ميافتد، در حالي كه آمارها نشان ميدهد در كشور تركيه و ايالات متحده امريكا اين آمار به ازاي هر 100 هزار نفر بين 130 تا 140 نفر است.
