از همان زمان كه قائممقامي بانك مركزي به دستان كميجاني رسيد، برخيها از تشكيل يك دولت سايه در ساختمان شيشهاي پشت گوش رئيس كل سخن گفتند. در همين روزها هم برخي بروز تزلزل در صندلي رياست بانك مركزي را شايعه كردهاند و در مقابل برخي از سايتهاي خبري رپرتاژ آگهي در دفاع از سيف نوشتند. روز گذشته نيز خود سيف قلم به دست شده و در سرمقاله يكي از روزنامههاي سراسري بيش از 2 هزار و 500 كلمه متن در دفاع از عملكرد خود به رشته تحرير درآورده است.
متن رئيس كل كه بيشتر به دفاع شبيه است تا مقاله فني و علمي، گوياي نوعي جوابيه به برخي از مسائل چون افزايش حجم انتقادات به رويه كاري بانك مركزي دارد.
رئيس كل بانك مركزي چندين نكته در مقاله بلندبالاي خود مطرح كرده كه در اين نوشتار به نقد برخي از مهمترين آنها ميپردازيم.
نخست: وي به مديريت بازار ارز و جلوگيري از شتاب افزايش قيمتها اشاره كرده است اما براي ادعاي خود نگفته است كه دولت از چه راهكاري براي كاهش نوسان بازار ارز بهره گرفته و بدون تزريق منابع به بازار عرضه چگونه ارز نوسان نداشته است؟
اما شايد انتظار رواني مردم و فعالان به نتيجه رسيدن مذاكرات هستهاي بازار ارز را تا حدود بسياري آرام نگه داشته و بانك مركزي بعد از رسيدن توازن در بودجه با افزايش بيش از 2.5 برابري ارز مرجع، كار خارقالعادهاي براي اين بازار نكرده است. از سوي ديگر رفتار غيرحرفهاي رئيس در اظهارنظر مبني بر عدم كاهش نرخ ارز در بازار هنوز در اذهان مردم در حال مرور است كه چگونه رئيس كل بانك مركزي يك كشور با اين اظهارنظر از افزايش ارزش ذاتي پول ملي ايران جلوگيري كرد؛ كاري كه ميتوانست در نهايت به رشد قدرت خريد منجر شود. از سوي ديگر وي مدعي شده كه از شتاب قيمتها جلوگيري شده است اما خوب است كه جناب آقاي سيف سري به آمارهاي منتشر شده قيمت اقلام و كالاها در يكسال گذشته بزند تا ببيند محصولاتي چون لبنيات و حمل و نقل كه تأثير مستقيمي در زندگي آحاد مردم دارد، چند درصد گران شده است.
دوم: وي در مقاله خود از كاهش ريسك واحدهاي توليدي از محل كنترل نرخ ازر سخن گفته است. جناب آقاي سيف خوب است كه از ميزان تزريق منابع مالي ارزان قيمت و تسهيلات به بخشهاي توليدي و ايضاً يارانه توليد نيز سخن بگويند؛ موضوعي كه با قفل شدن بانكها در اعطاي تسهيلات ارزان قيمت منافات دارد. دادن با وام با نرخ سودهاي بالاي 25 درصد براي توليدي كه بيمار است نميتواند مثبت و اثر بخش باشد.
نرخ سودي كه در همين دوره رياست سيف به بالاترين حد خود رسيد و هنوز هم آثار منفي اين رفتار را در شبكه بانكي شاهد هستيم.
سوم: يكي از سرآمدهاي تصميمگيري بانك مركزي در يكسال گذشته از ديد رئيس كل كنترل يا به عبارت صحيحتر قفل شدن ارائه تسهيلات به مسكن مهر است. آيا ميتوان ندادن وام و كند شدن در حد متوقف كردن پروژهاي چون مسكن مهر كه بسياري از افراد چشم به آن دوختهاند را يك دستاورد بدانيم؟
آيا سهقفله كردن خزانه بانك مركزي و عدم تزريق تسهيلات بانكي به اين پروژه را ميتوان يك دستاورد دانست. در حالي كه هنوز دولت و بانك مركزي محترم جايگزيني براي مسكن مهر ارائه نكرده و با گذشت يكسال خبري از مسكن اجتماعي و غيره نيست. به نظر ميرسد مهمترين دليلي كه باعث كاهش حجم پايه پولي شده را همين سه قفله كردن پروژه مسكن مهر دانست.
با اين حال براساس آمار منتشر شده رشد نقدينگي در فروردين ماه سال جاري به 602 هزار ميليارد تومان رسيده است.
عملكرد بانك مركزي در يكسال گذشته نشان ميدهد كه به جز بستن شير تزريق پول به مسكن مهر رفتار خاصي از بانك مركزي كه بتوان آن را يك كار فوقالعاده دانست ديده، نميشود. آقاي سيف بهتر است درباره مقولاتي چون عدم تزريق تسهيلات به واحدهاي توليدي، توقف پروژه مسكن مهر و بيخانمان شدن مردم و كاهش اشتغال، تثبيت نرخ تورم در حد 20 درصد كه رقم كمي هم نيست ( و منجر به عميقتر شدن ركود در بخش توليد واقعي شده است)، افزايش قيمت كالا و خدمات مورد نياز مردم، ايجاد استرس در بين سپردهگذاران، بروز جنگ نرخ سود در بين بانكها و مؤسسات نيز توضيح بدهند. در غير اينصورت بايد مطمئن شويم كه ما و كارشناسان و فعالان اقتصادي بيسواد هستيم و تنها بايد به سخنان مسئولان بدون هيچ نقدي گوش كنيم!
