يك روز قبل از شروع مذاكرات حساس مسقط بين ايران و امريكا با حضور كاترين اشتون، عباس عراقچي در يك گفت و گو بار ديگر تأكيد كرد كه هر چهار مسير تحريمها عليه ايران بايد باز شود، در غير اين صورت توافقي صورت نخواهد گرفت. اين چهار مسير تحريمي عبارتند از مسير تحريمهاي شوراي امنيت، تحريمهاي اتحاديه اروپا، تحريمهاي كنگره امريكا و نيز تحريمهاي شخص رئيسجمهور امريكا.
به گزارش جوان، امروز وزراي خارجه ايران و امريكا در حضور كاترين اشتون در مسقط با يكديگر ملاقات ميكنند و فردا هم مذاكرات عمومي ايران با 1+5 برگزار خواهد شد. تجربه عمان كه موجب دستيابي ايران و 1+5 به توافق ژنو شد، باعث شده كه ناظران خوشبيني فزايندهاي به نتيجه مذاكرات امروز و فردا در مسقط داشته باشند، خوشبينياي كه موضعگيري روزهاي اخير روسها نيز به آن دامن زده است. سرگئي ريابكوف نماينده روسها در مذاكرات هستهاي با اشاره به نشست اخير ايران و 1+5 در وين گفته كه اين احساس تقويت شده كه امكان دستيابي به توافق هستهاي با ايران در حال به وجود آمدن است.
سرگئي لاوروف، وزير خارجه روسيه نيز در اوج كشمكشهايي كه كشورش با امريكاييها بر سر بحران اوكراين دارد، تأكيد كرده كه مسكو و واشنگتن مصمم هستند با تمام توان براي دست يافتن به توافق هستهاي با ايران پيش از ضرب الاجل 24 نوامبر (3آذر) تلاش كنند. براساس گزارش خبرگزاري روسي ريانووستي، لاوروف بعد از ديدار با جان كري وزير امور خارجه امريكا در حاشيه نشست سازمان همكاري اقتصادي آسيا- اقيانوسيه گفت: « ما با امريكاييها نظرمشتركي داريم مبني بر اينكه هر چه در توان داريم براي رسيدن به توافق هستهاي با ايران پيش از ضرب الاجل 24 نوامبر به كار بنديم. » برخي ناظران، افزايش تمايل روسها به دستيابي به توافق هستهاي تا سوم آذر را ناشي از طرحهاي جديدي ميدانند كه در جريان مذاكرات اخير وين مطرح شده است. يكي از اين طرح ها، موضوع انتقال بخشي از دخاير اورانيومي ايران به روسيه است.
سرگئي ريابكف نماينده روسها در مذاكرات هستهاي وجود چنين طرحي را تأييد كرده و بر اساس گزارشي كه روسيا اليوم ديروز آن را منتشر كرد، گفته كه موضوع انتقال بخشي از ذخاير اورانيوم ايران به روسيه «به صورت واقعي امكان پذير است و ميتواند بخشي از توافق هستهاي باشد. » خبرگزاري رويترز روز گذشته به نقل از يك ديپلمات غربي مدعي شد ايرانيها با اصل انتقال اورانيوم به خارج از كشور موافق هستند، اما اين مسئله نميتواند همه مشكلات را حل كند.
بيشتر شبيه لطيفه استبا وجود اين خوشبيني روسها، ايران و امريكا به عنوان دو طرف اصلي اختلاف، همچنان خوشبيني محتاطانهاي درباره امكان رسيدن به توافق تا روز سوم آذر ماه 1393 دارند. جان كري وزير امور خارجه امريكا روز شنبه گفت ارتباطي بين مذاكرات هستهاي ايران و ديگر مسائل در خاورميانه وجود ندارد. براساس گزارش رويترز از پكن، او در جمع خبرنگاران به صراحت گفت: «هيچ گفت وگو، توافق يا تبادل نظري در مورد هر تعاملي مرتبط با هر رويدادي در خاورميانه (با ايران) صورت نگرفته است. » وزير خارجه امريكا از اظهار نظر در مورد گزارشهاي مرتبط با ارسال نامهاي از سوي باراك اوباما رئيسجمهوري امريكا به آيتالله علي خامنهاي، رهبر معظم ايران در مورد لزوم همكاري تهران- واشنگتن براي مبارزه با داعش خودداري كرد.
همچنين عباس عراقچي در گفت و گو با شبكه العالم، شايعه دستيابي به نوعي توافق اعلام نشده ميان طرفهاي مذاكره را« بيشتر به يك لطيفه » تشبيه كرد ولي در عين حال اين تحليل را تأييد كرد كه « عمان در گذشته نقش بسيار خوب و مثبتي را در مذاكرات هستهاي ايفا كرده است. » او همچنين تأكيد كرد كه فكر نميكند در مذاكرات عمان توافقي به دست بيايد: « احتمالا جلسات ديگري را هم احتياج خواهيم داشت ولي اميدوار هستيم كه از وضع موجود خارج بشويم و مذاكرات مسقط، يك مذاكرات راهگشا باشد. » مذاكره كننده ارشد هستهاي ايران نيز مانند كري برخي گمانه زنيها درباره ورود برخي مسائل منطقهاي مثل داعش و چالشها و تهديدها عليه منطقه به موضوع هستهاي را رد كرد و گفت: « نه، تصميم قاطع همه ما است كه هيچ موضوعي غير از موضوع هستهاي در مذاكرات بين ما و 1+5 مطرح نخواهد شد.» به گفته عراقچي در يكي دو تا موضوع، مدتي هست كه مذاكرات تقريبا متوقف شده و طرفين موفق به پيدا كردن راه حل نشدهاند: «همه موضوعات مهم هستند ولي مهمترين و كليديترين همين دو موضوع غنيسازي و چگونگي رفع تحريمها است.»
عراقچي در مورد غنيسازي اين طور توضيح داد: «توافق اصلي قبلا صورت گرفته است. غنيسازي ايران ادامه پيدا خواهد كرد. اين امر مورد توافق طرفين است. در مورد اينكه در چه سطحي، با چه ظرفيتي و در چهاندازهاي اين غنيسازي ادامه پيدا بكند و در چه دوره زماني ما به غنيسازي صنعتي كه هدف نهايي برنامه غنيسازي ما است برسيم، اينها موضوعات مذاكره است. » وي تصريح كرد: « هنوز در موردش به راه حلي نرسيدهايم. نيازهاي ايران در اين رابطه تعيين كننده است و نياز ما به غنيسازي صنعتي يك نياز قطعي است. ما مسلما رسيدن به يك غنيسازي صنعتي را مدنظر قرار خواهيم داشت.»
معاون وزير خارجه در مورد اختلاف بين طرفين بر سر تحريمها نيز، تحريمهاي موجود عليه ايران را به چهار دسته تقسيم كرد و گفت: «در بحث تحريمها، چهار مسير تحريم وجود دارد و به اعتقاد ما، هر چهار مسير بايد باز شود. اين چهار مسير، مسير تحريمهاي شوراي امنيت، تحريمهاي اتحاديه اروپا، تحريمهاي كنگره امريكا و نيز تحريمهاي رئيسجمهور امريكا است يعني همان تحريمهايي كه براساس دستورات اجرايي رئيسجمهور وضع شدهاند. »وي تصريح كرد: « چهار مسير تحريمي عليه ايران وجود دارد و به اعتقاد ما، هر چهار مسير بايد باز شود. اين نكتهاي است كه در مذاكرات مدنظر ما است و هيچ توافقي كه اين چهار مسير را باز نكند، طبعا مورد رضايت ما نخواهد بود. اينكه اين مسيرها چگونه باز خواهند شد، طبعا نياز به مذاكرات بيشتري دارد ولي يقينا بدون باز شدن اين چهار مسير، توافقي صورت نخواهد گرفت. » وي افزود: «موضوع ديگري كه از نظر ما خيلي كليدي و مهم است، چگونگي برداشته شدن تحريمها است.
مسلما تمامي تحريمها در چارچوب توافق نهايي بايد برداشته شود. اينكه چگونه اينكار صورت بگيرد، موضوع مذاكره ما هست. ما كماكان معتقد هستيم كه تمامي تحريمها بايد برداشته شود و باقي ماندن هيچ تحريمي را نميپذيريم. درخصوص رسيدن به يك فرمول قابل قبولي دراين باره كه با چه ترتيباتي صورت بگيرد، مذاكرات هنوز ادامه دارد. ما قائل نيستيم كه تحريمها را ميشود به دستههاي مختلف تقسيم كرد. بايد يك برخورد واحد با همه تحريمها صورت بگيرد و براي رفع آنها بايد يك ساز وكار روشن مورد قبولي توافق شود.» عراقچي همچنين درباره سناريوي احتمالي شكست مذاكرات گفت: « ديپلماتها ترجيح ميدهند درباره شكست صحبت نكنند، ما ترجيح ميدهيم مثبت انديش و اميدوار باشيم و روي حل اين مشكل و رسيدن به توافق، تمركز كنيم و به اعتقاد من اگر به توافق نرسيم، سناريوهاي ممكن، به قدري سناريوهاي بدي است كه ما بهتر است فعلا روي آنها فكر نكنيم و فقط به توافق بينديشيم.»
درباره «راه سوم هستهاي» مذاكرهاي نشدهعضو ارشد تيم مذاكره كننده ايران همچنين گفت كه ايران و 1+5 هنوز درباره آن چيزي كه راه حل ميانه يا «راه سوم هسته اي» ناميده ميشود، مذاكرهاي نكردهاند: «در اين خصوص هنوز هيچ صحبتي نشده است و همان طور كه گفتيم، ما كماكان به توافق اميدواريم. تمام فكر و ذكر و صحبتهاي ما بر توافق متمركز است. اجازه بدهيد اميدوار باشيم كه توافق حاصل ميشود و من فكر ميكنم ما اجازه نداريم كه اين فرصت را از دست بدهيم. » روزنامه جوان روز پنجم آبان در گزارشي با عنوان «توافق هستهاي به «راه سوم» ختم ميشود؟» نوشته بود كه برخي كارشناسان ميگويند طرفين ميتوانند به جاي اصرار براي دستيابي به توافق جامع (Comprehensive Agreement)، مذاكرات را بر يك راه حل ميانه يا سوم براي دستيابي به يك «توافق بخشي» (Partial Agreement) يا ميانبرد متمركز كنند.
